ThaiHerb สมุนไพรไทย

 
บทความสมุนไพรไทยบทความสมุนไพรไทย
 ฐานข้อมูลสมุนไพรไท?/span>, ทั้งหม?
 
เอื้องเงิน พอเจ, เอื้องตึง:Dendrobium draconis Reichb.f.
ชื่อ :: เอื้องเงิน พอเจ, เอื้องตึง ( Dendrobium draconis Reichb.f. )

เอื้องเงิน พอเจ, เอื้องตึง

 

กล้วยไม้เกาะอาศัยอยู่บนพรรณไม้อื่น ลำต้นอวบหนา
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานหรือรูปวงรีแกมขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาวมีแต้มสีส้มแดง มีกลิ่นหอม  
ผลแห้ง แตกได้รูปไข่กลับ
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ลำต้น ผสมกับสมุนไพรอื่นอีก 34 ชนิด ต้มน้ำดื่มหรือฝนน้ำกินแก้ไข้

 

เอื้องหมายนา ชู้ไล้บ้อง, ซูเลโบ, เอื้องช้าง, เอื้องต้น, เอื้องเพ็ดม้า, เอื้องใหญ่, บันไดสวรรค์:Costus speciosus (Koen.) Sm.
ชื่อ :: เอื้องหมายนา ชู้ไล้บ้อง, ซูเลโบ, เอื้องช้าง, เอื้องต้น, เอื้องเพ็ดม้า, เอื้องใหญ่, บันไดสวรรค์ ( Costus speciosus (Koen.) Sm. )

เอื้องหมายนา ชู้ไล้บ้อง, ซูเลโบ, เอื้องช้าง, เอื้องต้น, เอื้องเพ็ดม้า, เอื้องใหญ่, บันไดสวรรค์

 

ไม้ล้มลุก มีเหง้าใต้ดิน ชอบขึ้นตามที่ชุ่มชื้น สูง 1.5-3 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปวงรีแกมขอบขนานหรือรูปใบหอก
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาว ตรงกลางดอกมีแต้มสีเหลืองหรือชมพู
ผลแห้ง แตกได้ รูปขอบขนานแกมสามเหลี่ยม เมื่อสุกสีแดง
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ เหง้า รักษาโรคท้องมาน โดยตำพอกบริเวณสะดือ ในเหง้าพบสาร diosgenin ซึ่งมีฤทธิ์คล้ายฮอร์โมนเพศหญิง และเป็นสารตั้งต้นในการสังเคราะห์ยาสเตียรอยด์

 

อุโลก ลาตา ลุ ส้มลุ ส้มกบ ส้มเห็ด:Hymenodictyon orixense (Roxb.) Mabb.
ชื่อ :: อุโลก ลาตา ลุ ส้มลุ ส้มกบ ส้มเห็ด ( Hymenodictyon orixense (Roxb.) Mabb. )

อุโลก ลาตา ลุ ส้มลุ ส้มกบ ส้มเห็ด

 

ไม้ต้น ผลัดใบ
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่หรือรูปโล่ หูใบอยู่ระหว่างก้านใบ
ดอกช่อ ดอกย่อยขนาดเล็ก กลีบดอกสีขาวหรือสีเหลืองแกมเขียว กลิ่นหอม
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้ ภายในผลมี 2 พู
สรรพคุณ
ราก แก่น และเปลือกไม้ แก้ไข้ แก้กระหายน้ำ

 

อุตพิด:Typhonium trilobatum (L.) Schoot
ชื่อ :: อุตพิด ( Typhonium trilobatum (L.) Schoot )

อุตพิด

 

ไม้ล้มลุกอายุหลายปี สูง 10-45 ซม  
ใบเดี่ยว เรียงสลับเป็นวงบริเวณผิวดิน รูปลูกศรแกมรูปหัวใจ ขอบใบเรียบหรือหยักเว้าเป็น 3 พู
ดอกช่อ อัดแน่นเป็นรูปแท่งทรงกระบอก ออกที่ปลายยอด มีใบประดับขนาดใหญ่สีม่วงแดงหรือม่วงดำรองรับ ดอกแยกเพศอยู่ในช่อเดียวกัน สีเหลืองอ่อน
ผลสด รูปทรงกลม
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ หัวใต้ดิน รักษาอาการเถาดานในท้อง (อาการแข็งเป็นลำในท้อง) หุงเป็นน้ำมันใส่แผล กัดฝ้า กัดหนอง สมานแผล

 

อีเหนียว กะตืดแป, นางเหนียว, หนาดออน, นอมะช่าย, หญ้าตืดแมว, หนูดพระผู้, อ้ายเหนียว:Desmodium gangeticum DC.
ชื่อ :: อีเหนียว กะตืดแป, นางเหนียว, หนาดออน, นอมะช่าย, หญ้าตืดแมว, หนูดพระผู้, อ้ายเหนียว ( Desmodium gangeticum DC. )

อีเหนียว กะตืดแป, นางเหนียว, หนาดออน, นอมะช่าย, หญ้าตืดแมว, หนูดพระผู้, อ้ายเหนียว

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง สูง 30-100 ซม. กิ่งก้านมีขนละเอียด
ใบประกอบชนิดมีใบย่อยใบเดียว เรียงสลับ ใบย่อยรูปไข่แกมวงรีแกมขอบขนาน ท้องใบมีขนสีเขียวแกมเทา
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ รูปดอกถั่ว กลีบดอกสีแดงแกมม่วง
ผลเป็นฝักแบน คอดเป็นข้อๆ 5-8 ข้อ
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ราก ขับปัสสาวะ ยาพื้นบ้านใช้ ราก ขับพยาธิไส้เดือนในเด็ก ใบสด ตำพอกแผล ถอนพิษสุนัขกัด

 

อินทนิลน้ำ อินทนิล:Lagerstroemia speciosa (L.) Pers.
ชื่อ :: อินทนิลน้ำ อินทนิล ( Lagerstroemia speciosa (L.) Pers. )

อินทนิลน้ำ อินทนิล

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปรีแกมขอบขนาน
ดอกช่อ ดอกย่อยขนาดใหญ่ สีชมพูหรือสีม่วง
ผลแห้ง กลม แตกได้
สรรพคุณ
ใบ แก้เบาหวาน แก้ปัสสาวะพิการ แต่การทดลองพบว่าไม่สามารถลดน้ำตาลในสัตว์ทดลองได้

 

อัญชัน แดงชัน เอื้องชัน:Clitoria ternatea L.
ชื่อ :: อัญชัน แดงชัน เอื้องชัน ( Clitoria ternatea L. )

อัญชัน แดงชัน เอื้องชัน

 

ไม้ล้มลุกเลื้อยพัน
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ
ดอกเดี่ยว กลีบดอกรูปดอกถั่ว สีน้ำเงิน ม่วงหรือขาว
ผลเป็นฝัก
สรรพคุณ
ราก แก้งูสวัด  ถอนพิษสุนัขบ้า

 

อัคคีทวาร แข้งม้า แคว้งค่า ชะรักป่า หมอกนางต๊ะ หลัวสามเกียน ผ้าห้ายห่อคำ หมักก้านต่อ หูแวง ฮังตอ มักแค้งข่า:Clerodendrum serratum (L.) Moon var. wallichii C.B.Clarke
ชื่อ :: อัคคีทวาร แข้งม้า แคว้งค่า ชะรักป่า หมอกนางต๊ะ หลัวสามเกียน ผ้าห้ายห่อคำ หมักก้านต่อ หูแวง ฮังตอ มักแค้งข่า ( Clerodendrum serratum (L.) Moon var. wallichii C.B.Clarke )

อัคคีทวาร แข้งม้า แคว้งค่า ชะรักป่า หมอกนางต๊ะ หลัวสามเกียน ผ้าห้ายห่อคำ หมักก้านต่อ หูแวง ฮังตอ มักแค้งข่า

 

ไม้พุ่มขนาดเล็ก
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปขอบขนาน รูปขอบขนานแกมใบหอกหรือรูปใบหอกแกมรูปไข่กลับ
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบแยกเป็น 2 ปาก กลีบดอก 5 กลีบ กลีบกลางสีม่วงเข้ม กลีบข้างสี่กลีบสีฟ้า
ผลสด รูปค่อนข้างกลม หรือรูปไข่กลับกว้าง เมื่อสุกสีม่วงเข้มหรือดำ
สรรพคุณ
ใบแห้ง แก้ริดสีดวงทวาร รากและต้น  เกลื่อนหัวริดสีดวงทวาร ใบและต้น  แก้เสียดท้อง รักษากลาก เกลื้อน โรคเรื้อน แก้ปวดศีรษะเรื้อรัง ขัดตามข้อและดูดหนอง ต้น  แก้ไข้ป่า แก้ปวดท้อง แก่น ขับปัสสาวะ ราก แก้คลื่นไส้ ผลสุกและดิบ เคี้ยวกินแก้ไอ

 

อบเชย แกง:Cinnamomum tamala (Hamilton) Nees & Eberm.
ชื่อ :: อบเชย แกง ( Cinnamomum tamala (Hamilton) Nees & Eberm. )

อบเชย แกง

 

ไม้ต้น เปลือกต้นและใบมีกลิ่นหอม
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปรีแกมขอบขนาน มีเส้นใบหลัก 3 เส้น 
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบและที่ปลายกิ่ง ดอกย่อยขนาดเล็ก สีเหลืองอ่อน
ผลเป็นผลสด ขนาดเล็ก
สรรพคุณ
เปลือกต้น ปรุงเป็นยาหอมและยานัตถุ์ ทำให้สดชื่น แก้อ่อนเพลีย แก้จุกเสียด แน่นท้อง

 

โหระพาช้าง กะเพราญวน จันทน์ขี้ไก่ เนียมต้น จันทร์หอม เนียม ยี่หร่า:Ocimum gratissimum L.
ชื่อ :: โหระพาช้าง กะเพราญวน จันทน์ขี้ไก่ เนียมต้น จันทร์หอม เนียม ยี่หร่า ( Ocimum gratissimum L. )

โหระพาช้าง กะเพราญวน จันทน์ขี้ไก่ เนียมต้น จันทร์หอม เนียม ยี่หร่า

 

ไม้พุ่ม
ใบเดี่ยว คล้ายโหระพา ต่างกันที่กลิ่น ขนาดใบใหญ่กว่า เรียงตรงข้าม รูปไข่หรือรูปรี
ดอกช่อ กลีบดอกสีขาวแกมเหลือง ใบประดับปากบนสีเขียวแกมม่วง
ผลเป็นผลแห้ง มี 4 ผลย่อย 
สรรพคุณ
ใบสด แก้ปวดท้อง ขับลม

 

โหระพา:Ocimum basilicum L.
ชื่อ :: โหระพา ( Ocimum basilicum L. )

โหระพา

 

ไม้ล้มลุก ทุกส่วนมีกลิ่นเฉพาะ
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่หรือรูปรี ลำต้นสี่เหลี่ยม
ดอกช่อ  กลีบเลี้ยงและกลีบดอก แยกเป็น 2 ปาก กลีบดอกสีขาว ใบประดับสีเขียวแกมม่วง  
ผลเป็นผลแห้ง มี 4 ผลย่อย  
สรรพคุณ
ใบสด แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ ขับลม เปลือกหุ้มผล เป็นยาระบาย 

 

แห้วหมู หญ้าแห้วหมู หญ้าขนหมู:Cyperus rotundus L.
ชื่อ :: แห้วหมู หญ้าแห้วหมู หญ้าขนหมู ( Cyperus rotundus L. )

แห้วหมู หญ้าแห้วหมู หญ้าขนหมู

 

ไม้ล้มลุก มีลำต้นใต้ดิน คล้ายหัวแห้วไทย
ใบเดี่ยว แผ่นใบยาวเรียว แทงออกจากหัว
ดอกช่อ คล้ายดอกหญ้า สีน้ำตาลแดง
ผลเป็นผลแห้ง
สรรพคุณ
หัวใต้ดิน เป็นยาบำรุงหัวใจ ขับเหงื่อและขับปัสสาวะ

 

เหียง กุง, เกาะสะเตียง, คร้าด, ตะแบง, ตาด, ยางเหียง, สะแบง, เห่ง, เหียงพลวง:Dipterocarpus obtusifolius Teijsm. ex Miq.
ชื่อ :: เหียง กุง, เกาะสะเตียง, คร้าด, ตะแบง, ตาด, ยางเหียง, สะแบง, เห่ง, เหียงพลวง ( Dipterocarpus obtusifolius Teijsm. ex Miq. )

เหียง กุง, เกาะสะเตียง, คร้าด, ตะแบง, ตาด, ยางเหียง, สะแบง, เห่ง, เหียงพลวง

 

ไม้ต้นผลัดใบ สูง 8-20 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่  
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีชมพู
ผลแห้ง ไม่แตก มีกลีบเลี้ยงซึ่งเจริญเป็นปีกติดอยู่ 2 ปีก
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ใบ ต้มน้ำผสมเกลือ อมแก้ปวดฟัน ฟันโยกคลอน ใบและยาง กินเป็นยาตัดลูก (ไม่ให้มีบุตรอีก) น้ำมันยาง สมานแผล แก้หนอง ขับเสมหะ ขับปัสสาวะ รักษาแผลในทางเดินปัสสาวะ แก้ตกขาว ยาพื้นบ้านใช้ เปลือกต้น ต้มน้ำดื่มแก้ท้องเสีย  

 

เหงือกปลาหมอ หมอเล จะเกร็ง อีเกร็ง เหงือกปลาหมอน้ำเงิน เหงือกปลาหมอดอกขาว เหงือกปลาหมอดอกม่วง:Acanthus ebracteatus Vahl (Acanthus ilicifoliues)
ชื่อ :: เหงือกปลาหมอ หมอเล จะเกร็ง อีเกร็ง เหงือกปลาหมอน้ำเงิน เหงือกปลาหมอดอกขาว เหงือกปลาหมอดอกม่วง ( Acanthus ebracteatus Vahl (Acanthus ilicifoliues) )

เหงือกปลาหมอ หมอเล จะเกร็ง อีเกร็ง เหงือกปลาหมอน้ำเงิน เหงือกปลาหมอดอกขาว เหงือกปลาหมอดอกม่วง

 

ไม้พุ่ม พบตามป่าชายเลนและบริเวณน้ำกร่อย
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่ รูปวงรีหรือรูปขอบขนาน มีหนามตามข้อ
ดอกช่อ ชนิดดอกขาวมีกลีบดอกขาวจุดประสีแดงหรือม่วงแดง ชนิดดอกม่วง กลีบดอกสีม่วงอมฟ้า มีแถบสีเหลืองอ่อนกลางกลีบ
ผลเป็นฝัก รูปไข่หรือรูปทรงกระบอก
สรรพคุณ
ใบ เป็นยาอายุวัฒนะโดยปรุงรวมกับพริกไทย ทั้งต้นและเมล็ด รักษาฝี แก้โรคน้ำเหลืองเสีย เมล็ด ยาขับพยาธิ ใบ คั้นน้ำทาศีรษะ ช่วยบำรุงรักษารากผม

 

หัสคุณ กาจับลัก จี้ปุกตัวผู้ จี้ย้อย มองคอง หญ้าสาบฮิ้น คอมขน สามโซก หวด หมอน้อย กะม่วง สมุยช้าง หมุยช้าง ฉี้ ลิ้นชี่ สาบแร้งสาบกา ชะมุย ดอกสะมัด สะแบก เพี้ยฟานดง สมัดดง สมัดต้น สมัดใหญ่ มรุยช้าง มุยขาว สมุย หมุยขน:Micromelum integerrimum Roxb.
ชื่อ :: หัสคุณ กาจับลัก จี้ปุกตัวผู้ จี้ย้อย มองคอง หญ้าสาบฮิ้น คอมขน สามโซก หวด หมอน้อย กะม่วง สมุยช้าง หมุยช้าง ฉี้ ลิ้นชี่ สาบแร้งสาบกา ชะมุย ดอกสะมัด สะแบก เพี้ยฟานดง สมัดดง สมัดต้น สมัดใหญ่ มรุยช้าง มุยขาว สมุย หมุยขน ( Micromelum integerrimum Roxb. )

หัสคุณ กาจับลัก จี้ปุกตัวผู้ จี้ย้อย มองคอง หญ้าสาบฮิ้น คอมขน สามโซก หวด หมอน้อย กะม่วง สมุยช้าง หมุยช้าง ฉี้ ลิ้นชี่ สาบแร้งสาบกา ชะมุย ดอกสะมัด สะแบก เพี้ยฟานดง สมัดดง สมัดต้น สมัดใหญ่ มรุยช้าง มุยขาว สมุย หมุยขน

 

ไม้ต้น
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ  
ดอกช่อ กลีบดอกสีเขียวอ่อนหรือขาวแกมเหลือง
ผลสด  รูปกระสวยหรือรูปไข่ สีแดง
สรรพคุณ
ใบ ขับลม แก้ไข้ หืด ไอ ใบและเปลือก เป็นยารมรักษาริดสีดวงจมูก

 

หอมแดง ว่านไก่แดง ว่านเข้า ว่านหมาก ว่านเพลาะ ว่านหอมแดง:Eleutherine americana (Aubl.) Merr.
ชื่อ :: หอมแดง ว่านไก่แดง ว่านเข้า ว่านหมาก ว่านเพลาะ ว่านหอมแดง ( Eleutherine americana (Aubl.) Merr. )

หอมแดง ว่านไก่แดง ว่านเข้า ว่านหมาก ว่านเพลาะ ว่านหอมแดง

 

ไม้ล้มลุก มีหัวใต้ดินคล้ายหัวหอม ใบเกล็ดที่หุ้มหัวใต้ดิน สีม่วงแดง
ใบเดี่ยวออกเป็นกระจุก 3-4 ใบ รูปดาบ
ดอกช่อ แทงจากลำต้นใต้ดิน กลีบดอกสีขาว 
ผลแห้ง แตกได้
สรรพคุณ
หัว ผสมรวมกับเหง้าเปราะหอมสุมหัวเด็กแก้หวัดคัดจมูก และกินเป็นยาขับลม

 

หว้า ห้าขี้แพะ:Syzygium cumini (L.) Skeels
ชื่อ :: หว้า ห้าขี้แพะ ( Syzygium cumini (L.) Skeels )

หว้า ห้าขี้แพะ

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปไข่กลับ
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาว
ผลเป็นผลสด รูปกระสวย สีม่วงแดง
สรรพคุณ
เปลือกต้น แก้บิด แก้ปากเปื่อย คอเปื่อย ใบ แก้บิด ผล แก้ท้องร่วง เมล็ด แก้ท้องร่วง บิด ถอนพิษต้นแสลงใจ (Strychnine)

 

หมีเหม็น กำปรนบาย, ดอกจุ๋ม, ตังสีไพร, ทังบวน, มะเย้อ, ยุบเหยา, มือเบาะ, ม้น, หมูทะลวง, อีเหม็น:Litsea glutinosa (Lour.) C.B.Rob.
ชื่อ :: หมีเหม็น กำปรนบาย, ดอกจุ๋ม, ตังสีไพร, ทังบวน, มะเย้อ, ยุบเหยา, มือเบาะ, ม้น, หมูทะลวง, อีเหม็น ( Litsea glutinosa (Lour.) C.B.Rob. )

หมีเหม็น กำปรนบาย, ดอกจุ๋ม, ตังสีไพร, ทังบวน, มะเย้อ, ยุบเหยา, มือเบาะ, ม้น, หมูทะลวง, อีเหม็น

 

ไม้ต้น สูง 5-15 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปวงรีแกมขอบขนานหรือรูปไข่กลับ ผิวใบด้านล่างมีขน
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบ ดอกแยกเพศอยู่คนละต้น ไม่มีกลีบรวมหรือมี 1-3 กลีบ
ผลสด รูปทรงกลม เมื่อสุกสีม่วงเข้ม
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ราก แก้ปวดกล้ามเนื้อ เปลือกต้น แก้บิด แก้ปวดมดลูก แก้คันใบและเมล็ด ตำพอกฝี แก้ปวด ยาพื้นบ้านใช้ เปลือกต้นหรือราก ผสมกับเมล็ดหรือผลน้อยหน่าที่แห้งคาต้น ฝนน้ำทารอบฝี ให้รัดหนองออกมา

 

หมากผู้หมากเมีย มะผู้มะเมีย, หมากผู้:Cordyline fruticosa Goppert
ชื่อ :: หมากผู้หมากเมีย มะผู้มะเมีย, หมากผู้ ( Cordyline fruticosa Goppert )

หมากผู้หมากเมีย มะผู้มะเมีย, หมากผู้

 

ไม้พุ่ม สูง 2-4 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอกหรือรูปดาบ สีเขียวล้วน สีเขียวแถบเหลือง สีเขียวแถบแดงหรือสีแดงล้วน
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบใกล้ปลายกิ่ง กลีบรวมสีขาวแกมเหลืองเจือสีม่วง หรือสีม่วงล้วน
ผลสด รูปทรงกลม เมื่อสุกสีแดง
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ใบ แก้พิษกาฬ (พิษที่เกิดจากการติดเชื้อ) ต้มหรือแช่น้ำอาบ แก้ไข้หัว (ไข้ ร่วมกับผื่น หรือตุ่ม เช่น เหือด หัด อีสุกอีใส) และแก้อาการคันตามผิวหนัง โดยใช้ร่วมกับใบหมาก และใบมะยม  

 

หม่อน:Morus alba L.
ชื่อ :: หม่อน ( Morus alba L. )

หม่อน

 

ไม้พุ่ม
ใบเดี่ยว เรียงสลับ
ดอกช่อ รูปทรงกระบอก แยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน กลีบรวมสีขาวหม่น
ผลเป็นผลรวม เมื่อสุกสีม่วงแดง
สรรพคุณ
ใบ แก้ไอ ระงับประสาท แก้ตาแดง แฉะ ฝ้าฟาง

 

หนุมานประสานกาย:Schefflera leucantha R.Vig.
ชื่อ :: หนุมานประสานกาย ( Schefflera leucantha R.Vig. )

หนุมานประสานกาย

 

ไม้พุ่มแกมเถา
ใบประกอบแบบนิ้วมือ เรียงสลับ ใบย่อยรูปรี หรือรูปใบหอก
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีนวล 
ผลสด รูปกลม
สรรพคุณ
ใบสด แก้ไอ แก้อาเจียนเป็นเลือดห้ามเลือด สมานแผล สารซาโปนินในใบมีฤทธิ์ ขยายหลอดลม

 

หนุมานนั่งแท่น ว่านเลือด หัวละมานนั่งแท่น:Jatropha podagrica Hook. f.
ชื่อ :: หนุมานนั่งแท่น ว่านเลือด หัวละมานนั่งแท่น ( Jatropha podagrica Hook. f. )

หนุมานนั่งแท่น ว่านเลือด หัวละมานนั่งแท่น

 

ไม้พุ่ม มีน้ำยางใส  
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่กว้าง โคนใบรูปหัวใจ  
ดอกช่อ ดอกย่อยจำนวนมาก กลีบดอกสีส้มหรือแดง 
ผลสด เมล็ดรูปกระสวย เมล็ดรูปกระสวย 
สรรพคุณ
น้ำยาง ทา รักษาแผลมีดบาด ช่วยห้ามเลือด รักษาฝี

 

หนามแดง มะนาวไม่รู้โห่ มะนาวโห่ หนามขี้แฮด:Carissa carandas L.
ชื่อ :: หนามแดง มะนาวไม่รู้โห่ มะนาวโห่ หนามขี้แฮด ( Carissa carandas L. )

หนามแดง มะนาวไม่รู้โห่ มะนาวโห่ หนามขี้แฮด

 

ไม้พุ่ม กิ่งก้านมีหนาม
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่กลับ
ดอกช่อ กลีบดอกสีขาว โคนกลีบเชื่อมติดกันเป็นหลอดยาวสีชมพูแกมแดง
ผลสด รูปไข่ เมื่อสุกสีม่วงดำ
สรรพคุณ
แก่น บำรุงไขมัน บำรุงธาตุ ใบสด แก้ท้องร่วง แก้ไข้ ราก ขับพยาธิ บำรุงธาตุ เจริญอาหาร

 

หนามพรม ขี้แฮด พรม:Carissa spinarum L. (Carissa cochinchinensis Pierre)
ชื่อ :: หนามพรม ขี้แฮด พรม ( Carissa spinarum L. (Carissa cochinchinensis Pierre) )

หนามพรม ขี้แฮด พรม

 

ไม้พุ่ม มีน้ำยางขาว สูง 4-5 เมตร มีหนามที่กิ่งก้าน
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่กลับ
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอด สีขาว มีกลิ่นหอม
ผลสด รูปกระสวย เมื่อสุกสีม่วงดำ
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ แก่น ซึ่งมีรสฝาดเฝื่อน ขมและมันเล็กน้อย บำรุงกำลัง ทำให้ร่างกายแข็งแรง

 

หนามกระสุน โคกกระสุน:Tribulus terrestris L.
ชื่อ :: หนามกระสุน โคกกระสุน ( Tribulus terrestris L. )

หนามกระสุน โคกกระสุน

 

ไม้ล้มลุกอายุปีเดียว ทอดเลื้อยไปตามผิวดิน ยาวได้ถึง 160 ซม. มีขน
ใบประกอบแบบขนนก เรียงตรงข้าม ใบย่อยรูปขอบขนาน ผิวใบทั้งสองด้านมีขนสีขาว หูใบรูปใบหอกหรือรูปเคียว
ดอกเดี่ยวหรือออกเป็นช่อสั้น กลีบดอกสี เหลืองสด
ผลแห้ง แตกได้ เปลือกแข็ง มีหนามแหลมและแข็ง
สรรพคุณ
ทั้งต้น ขับปัสสาวะ แก้นิ่ว แก้หนองใน ขับระดูขาว แก้ไตพิการ (โรคเกี่ยวกับระบบทางเดินปัสสาวะ มักมีอาการท้องอืด กินอาหารไม่ได้) และแก้ปัสสาวะพิการ (อาการปัสสาวะปวด หรือกะปริบกะปรอย หรือขุ่นข้น สีเหลืองเข้ม หรือมีเลือด)การทดลองในสัตว์พบว่ายาชงทั้งต้นเพิ่มปริมาณปัสสาวะ ในคนที่มีสุขภาพปกติพบว่ามีฤทธิ์ขับปัสสาวะ และทำให้สูญเสียเกลือแร่น้อยกว่ายาขับปัสสาวะไฮโดรคลอโรไทอาไซด์ ในน้ำสกัดมีโปตัสเซียมสูงจึงควรระวังในผู้ป่วยโรคหัวใจ  

 

หนาดใหญ่ คำพอง, หนาดหลวง ใบหลม, ผักชีช้าง, พิมเสน หนาด:Blumea balsamifera (L.) DC.
ชื่อ :: หนาดใหญ่ คำพอง, หนาดหลวง ใบหลม, ผักชีช้าง, พิมเสน หนาด ( Blumea balsamifera (L.) DC. )

หนาดใหญ่ คำพอง, หนาดหลวง ใบหลม, ผักชีช้าง, พิมเสน หนาด

 

ไม้พุ่ม มีกลิ่นหอมคล้ายการบูร สูง 1-4 เมตร 
ใบเดี่ยว เรียงสลับรูปวงรีแกมขอบขนาน ผิวใบทั้งสองด้านมีขนละเอียดหนาแน่น
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งหรือซอกใบ กลีบดอกสีเหลือง
ผลแห้ง ไม่แตก โค้งงอเล็กน้อยเป็นเส้น 5-10 เส้น มีขนสีขาว
สรรพคุณ
ตำรายาไทยและยาพื้นบ้านใช้ ใบ ขับลม แก้จุกเสียดแน่นเฟ้อ แก้ปวดท้อง ขับเหงื่อ ขับเสมหะ ตำรายาไทยใช้ ใบสด หั่นเป็นฝอยเหมือนยาเส้น ตากแดดพอหมาดๆ มวนกับยาฉุนสูบ แก้ริดสีดวงจมูก (โรคติดเชื้อที่เกิดในจมูก ทำให้หายใจขัด มีฝีหนองในจมูก โพรงจมูกอักเสบ) ยาพื้นบ้านใช้ ใบ บดผสมกับต้นข่อย แก่นก้ามปู พิมเสน และการบูร มวนด้วยใบตองแห้งสูบ รักษาโรคหืด ในใบพบสาร cryptomeridion ซึ่งมีฤทธิ์ลดการเกร็งของกล้ามเนื้อเรียบ เช่น กล้ามเนื้อหลอดลม

 

หญ้าใต้ใบ:Phyllanthus urinaria L.
ชื่อ :: หญ้าใต้ใบ ( Phyllanthus urinaria L. )

หญ้าใต้ใบ

 

ไม้ล้มลุก  
ใบเดี่ยว ใบรูปขอบขนาน  
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ แยกเพศ อยู่บนต้นเดียวกัน เพศเมียเป็นดอกเดี่ยว เพศผู้ออกเป็นกระจุก สีนวล 
ผลมีผิวขรุขระและขนาดค่อนข้างใหญ่กว่าผลว่านธรณีสาร 
สรรพคุณ
ทั้งต้น แก้ไข้ทุกชนิด รักษาริดสีดวงทวาร กามโรค ปวดท้อง ดีซ่าน ท้องเสีย บิดใบอ่อน แก้ไอสำหรับเด็ก  

 

หญ้าหวาน:Stevia rebaudiana (Bertoni) Bertoni
ชื่อ :: หญ้าหวาน ( Stevia rebaudiana (Bertoni) Bertoni )

หญ้าหวาน

 

ไม้ล้มลุก 
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปใบหอกกลับ หรือรูปใบหอกแกมขอบขนาน ขอบใบหยักฟันเลื่อย มีรสหวาน  
ดอกช่อ ออกที่ปลายยอด กลีบดอกสีขาว 
ผลเป็นผลแห้ง ไม่แตก 
สรรพคุณ
ใบ มีสารหวาน (stevioside) ซึ่งหวานกว่าน้ำตาลทราย 250-300 เท่า แต่ไม่ให้พลังงาน ทำให้ไม่อ้วน เหมาะสำหรับ ผู้ป่วยเบาหวานและไขมันในเลือดสูง

 

หญ้าหนูต้น โก่กำแล่น, ซียะ, เซียอ๊ะ, มะพร้าวป่า, ศรีคันไชย, ลำพัน, ว่านมีดยับ, หญ้าหนู, หอมแดง:Dianella ensifolia (L.) DC.
ชื่อ :: หญ้าหนูต้น โก่กำแล่น, ซียะ, เซียอ๊ะ, มะพร้าวป่า, ศรีคันไชย, ลำพัน, ว่านมีดยับ, หญ้าหนู, หอมแดง ( Dianella ensifolia (L.) DC. )

หญ้าหนูต้น โก่กำแล่น, ซียะ, เซียอ๊ะ, มะพร้าวป่า, ศรีคันไชย, ลำพัน, ว่านมีดยับ, หญ้าหนู, หอมแดง

 

ไม้ล้มลุก มีเหง้าใต้ดิน สูง 30-60 ซม
ใบเดี่ยว เรียงสลับ อยู่ในระนาบเดียวกัน รูปดาบ ก้านใบแผ่เป็นแผ่นหุ้มซ้อนกัน
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบรวมสีขาวนวล  
ผลสด รูปทรงกลม เมื่อสุกสีม่วงน้ำเงิน
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้าน ใช้ ทั้งต้น ผสมกับสมุนไพรอื่น ต้มน้ำดื่ม รักษามะเร็ง (อาการแผลเรื้อรัง เน่าลุกลาม รักษายาก)

 

หญ้าหนวดแมว พยับเมฆ:Orthosiphon aristatus (Blume) Miq.
ชื่อ :: หญ้าหนวดแมว พยับเมฆ ( Orthosiphon aristatus (Blume) Miq. )

หญ้าหนวดแมว พยับเมฆ

 

ไม้พุ่ม กิ่งและก้านสี่เหลี่ยมสีม่วงแดง   
ใบเดี่ยว เรียงตรง ข้าม รูปไข่แกมสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง ดอกสีขาวและดอกสีม่วงน้ำเงิน 
ผลเป็นผลแห้ง ไม่แตก รูปรี ขนาดเล็ก 
สรรพคุณ
ทั้งต้น ขับปัสสาวะ แก้โรคปวดตามสันหลังและบั้นเอว ใบ โรคเบาหวานและลดความดันโลหิต 

 

หญ้าพันธุ์งูแดง ฉั่วผี, อั้งพวกโกย, หญ้าพันงูเล็ก:Cyathula prostrata (L.) Blume
ชื่อ :: หญ้าพันธุ์งูแดง ฉั่วผี, อั้งพวกโกย, หญ้าพันงูเล็ก ( Cyathula prostrata (L.) Blume )

หญ้าพันธุ์งูแดง ฉั่วผี, อั้งพวกโกย, หญ้าพันงูเล็ก

 

ลักษณะวิสัย
ไม้ล้มลุกอายุหลายปี สูง 30-50 ซม. ลำต้นสี่เหลี่ยมมน มีขนละเอียดทั่วไป  
ลักษณะใบ
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่กลับหรือขอบขนาน
ลักษณะดอก
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งหรือซอกใบ กลีบดอกสีเขียว
ลักษณะผล
ผลแห้ง แตกได้
สรรพคุณ
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ต้น ขับปัสสาวะ ขับประจำเดือน  ใบ แก้เม็ดในคอ ดอก ขับเสมหะ ราก รักษาอาการปัสสาวะกะปริบกะปรอย

 

หญ้าปักกิ่ง:Murdannia bracteata (C. B. Clarke) J. K.Morton ex D. Y. Hong
ชื่อ :: หญ้าปักกิ่ง ( Murdannia bracteata (C. B. Clarke) J. K.Morton ex D. Y. Hong )

หญ้าปักกิ่ง

 

ไม้ล้มลุก
ใบเดี่ยว เรียงสลับ
ดอกช่อ ออกที่ปลายยอด ใบประดับย่อยค่อนข้างกลมซ้อนกัน สีเขียวอ่อน บางใส กลีบดอกสีฟ้าหรือม่วงอ่อน 
ผลแห้ง แตกได้
สรรพคุณ
ทั้งต้น เจ็บคอและมะเร็งในลำคอ ตับ มดลูก ลำไส้ ผิวหนังและเม็ดเลือด

 

หญ้าน้ำดับไฟ กิมฮวยโพเช้า, บัวฮาผา, หญ้าดับไฟ:Lindenbergia philippensis Benth.
ชื่อ :: หญ้าน้ำดับไฟ กิมฮวยโพเช้า, บัวฮาผา, หญ้าดับไฟ ( Lindenbergia philippensis Benth. )

หญ้าน้ำดับไฟ กิมฮวยโพเช้า, บัวฮาผา, หญ้าดับไฟ

 

ไม้ล้มลุกอายุหลายปี สูง 0.5-1 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่หรือรูปขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีเหลืองเชื่อมติดกัน ปลายแยกเป็น 2 ปาก
ผลแห้ง แตกได้ รูปไข่ 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ทั้งต้น ตำผสมเหล้าพอกรักษาแผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก พอกฝี ลดอาการปวด ทำให้เย็นสบาย หรือพอกศีรษะเด็ก แก้หวัดคัดจมูก ปวดศีรษะ ยาพื้นบ้านใช้ ทั้งต้น ตำคั้นน้ำทารักษาผิวหนังพุพอง

 

หญ้าต้อมต้อก โทงเทง, ปุงปิง, หญ้าถงแถง:Physalis minima L.
ชื่อ :: หญ้าต้อมต้อก โทงเทง, ปุงปิง, หญ้าถงแถง ( Physalis minima L. )

หญ้าต้อมต้อก โทงเทง, ปุงปิง, หญ้าถงแถง

 

ไม้ล้มลุกอายุปีเดียว สูงได้ถึง 50 ซม.
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่ กว้าง 2-3 ซม. ยาว 3-6 ซม.  
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีเหลืองแกมเขียว
ผลสด รูปค่อนข้างกลม หุ้มมิดด้วยกลีบเลี้ยงที่ยังคงอยู่
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ทั้งต้น เป็นยาเย็น แก้ร้อนใน แก้ไข้ ขับปัสสาวะ ต้นสด คั้นน้ำเล็กน้อย ชุบสำลีอมข้างแก้ม ค่อยๆ กลืนน้ำทีละน้อยแก้พิษฝีขึ้นในคอ หรือตำละลายน้ำหรือเหล้าทาแก้พิษฝี แก้ฟกบวมอักเสบ ยาพื้นบ้านใช้ ทั้งต้น ต้มน้ำดื่ม แก้ท้องเสีย 

 

แสลงใจ กระจี้ กะกลิ้ง ตูมกาแดง แสลงทม แสลงเบื่อ แสลงเบือ:Strychnos nux-vomica L.
ชื่อ :: แสลงใจ กระจี้ กะกลิ้ง ตูมกาแดง แสลงทม แสลงเบื่อ แสลงเบือ ( Strychnos nux-vomica L. )

แสลงใจ กระจี้ กะกลิ้ง ตูมกาแดง แสลงทม แสลงเบื่อ แสลงเบือ

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม
ดอกช่อ กลีบดอกสีเขียวอ่อน
ผลสด รูปกลม เมล็ดกลมแบนคล้ายกระดุม
สรรพคุณ
เมล็ดแก่แห้ง (โกฐกะกลิ้ง) ยาขมเจริญอาหาร บำรุงหัวใจ แต่พบว่า สาร strychnine และ brucine ในเมล็ดมีผลกระตุ้นระบบประสาท จึงอาจมีอันตรายถึงตายได้ ปัจจุบันใช้เป็นยาเบื่อหนูและสุนัข

 

แสลงพันเถา กาหลง แสลงพัน:Bauhinia pulla Craib
ชื่อ :: แสลงพันเถา กาหลง แสลงพัน ( Bauhinia pulla Craib )

แสลงพันเถา กาหลง แสลงพัน

 

ไม้เถาเลื้อยพัน มีมือเกาะ กิ่งอ่อนมีขนสีเทา
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่ ปลายแยกเป็นสองแฉก หูใบรูปเคียว
ดอกช่อออกที่ปลายกิ่งและซอกใบ ดอกย่อยสีเขียว
ผลเป็นฝักแบนแข็ง แตกได้ มีขนนุ่มละเอียด
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ เถา มีรสเบื่อเมา ต้มหรือตำกินเป็นยาแก้พิษทั้งปวง เมล็ด ถ่ายพยาธิ แก้ร้อนใน ขับเหงื่อ แก้ไข้ แก้พิษฝี

 

แสมสาร ขี้เหล็กโคก ขี้เหล็กแพะ ขี้เหล็กป่า ขี้เหล็กสาร:Senna garrettiana (Craib) H.S.Irwin & Barneby
ชื่อ :: แสมสาร ขี้เหล็กโคก ขี้เหล็กแพะ ขี้เหล็กป่า ขี้เหล็กสาร ( Senna garrettiana (Craib) H.S.Irwin & Barneby )

แสมสาร ขี้เหล็กโคก ขี้เหล็กแพะ ขี้เหล็กป่า ขี้เหล็กสาร

 

ไม้ต้น

ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อยรูปใบหอก หรือรูปไข่กว้าง  
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอก สีเหลือง
ผลเป็นฝักแบน เป็นมัน
สรรพคุณ
แก่น เป็นยาระบายขับเสมหะ ขับระดู

 

เสม็ด เม็ด, เหม็ด, เสม็ดขาว:Melaleuca cajuputi Powell (Melaleuca leucadendra  (Cav.) S.T.Blake)
ชื่อ :: เสม็ด เม็ด, เหม็ด, เสม็ดขาว ( Melaleuca cajuputi Powell (Melaleuca leucadendra (Cav.) S.T.Blake) )

เสม็ด เม็ด, เหม็ด, เสม็ดขาว

 

ไม้ต้น เปลือกต้นมักล่อนเป็นแผ่นคล้ายเยื่อกระดาษ สูงได้ถึง 15 เมตร กิ่งก้านห้อยลง
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปวงรีแกมขอบขนานหรือรูปใบหอก
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง ห้อยหัวลง ดอกย่อยเรียงเป็นวง กลีบดอกสีขาว เกสรตัวผู้มีจำนวนมาก  
ผลแห้ง แตกได้ มี 3 พู 

สรรพคุณ

ตำรายาไทยใช้ น้ำมันที่กลั่นได้จากใบสด ทาแก้เคล็ด เมื่อย ปวด บวม  

 

เสนียด กระเหนียด กุลาขาว บัวลาขาว บัวฮาขาว โบราขาว โมรา เสนียดโมรา:Justicia adhatoda L.
ชื่อ :: เสนียด กระเหนียด กุลาขาว บัวลาขาว บัวฮาขาว โบราขาว โมรา เสนียดโมรา ( Justicia adhatoda L. )

เสนียด กระเหนียด กุลาขาว บัวลาขาว บัวฮาขาว โบราขาว โมรา เสนียดโมรา

 

ไม้พุ่ม  
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่  

ดอกช่อ มีใบประดับสีเขียวหุ้มดอกย่อย กลีบดอกสีขาว มีลักษณะเป็น 2 ปาก 

ผลแห้ง แตกได้  
สรรพคุณ
ใบ ห้ามเลือด รากเป็นยาบำรุงปอด รักษาวัณโรค ใบและดอก มีสาร vasicine และ vasicinone ซึ่งมีฤทธิ์ขยายหลอดลมและละลายเสมหะ

 

สีเสียดเหนือ สีเสียด สีเสียดแก่น สีเสียดเหลือง:Acacia catechu (L.f.) Willd.
ชื่อ :: สีเสียดเหนือ สีเสียด สีเสียดแก่น สีเสียดเหลือง ( Acacia catechu (L.f.) Willd. )

สีเสียดเหนือ สีเสียด สีเสียดแก่น สีเสียดเหลือง

 

ไม้ต้น กิ่งมีหนามเป็นคู่
ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น เรียงสลับ ใบรูปขอบขนาน
ดอกช่อ รูปทรงกระบอกตรง กลีบดอกสีนวล
ผลเป็นฝัก แบนยาว สีน้ำตาล
สรรพคุณ
แก่น ฝาดสมาน แก้ท้องร่วง  รักษาบาดแผล โรคผิวหนัง

 

สำโรง จำมะโฮง มะโรง มะโหรง โหมโรง:Sterculia foetida L.
ชื่อ :: สำโรง จำมะโฮง มะโรง มะโหรง โหมโรง ( Sterculia foetida L. )

สำโรง จำมะโฮง มะโรง มะโหรง โหมโรง

 

ไม้ต้น ผลัดใบ
ใบประกอบแบบนิ้วมือ เรียงสลับ ใบย่อย 6-10 ใบ
ดอกช่อ ดอกย่อยสีแดงแกมม่วง กลีบเลี้ยงเชื่อมติดกันเป็นรูปกรวยคว่ำ
ผลกลุ่มแตกแนวเดียว มี 5 ผลย่อย เปลือกแข็ง
สรรพคุณ
เปลือกต้นและใบ ขับปัสสาวะ ยาระบายอ่อนๆ เมล็ด เป็นยาระบาย รักษาบาดแผล เปลือกหุ้มเมล็ด แก้กระหายน้ำ

 

สำรอง พุงทะลาย จอง หมากจอง แก่นเพา:Scaphium affine (Mast.) Pierre
ชื่อ :: สำรอง พุงทะลาย จอง หมากจอง แก่นเพา ( Scaphium affine (Mast.) Pierre )

สำรอง พุงทะลาย จอง หมากจอง แก่นเพา

 

ไม้ยืนต้น
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่แกมขอบขนานหรือรูปไข่แกมใบหอก
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง แยกเพศ กลีบดอกสีเขียวอ่อน มีขนสีแดงที่กลีบเลี้ยง
ผลแห้ง แผ่เป็นแผ่นขนาดใหญ่ รูปเรือ เมล็ดรูปรี สีน้ำตาล
สรรพคุณ
เปลือกหุ้มเมล็ด ยาแก้ร้อนใน 

 

สำมะงา เขี้ยวงู ส้มเนรา สักขรีย่าน สำปันงา สำมะลีงา สำลีงา:Clerodendrum inerme (L.) Gaertn.
ชื่อ :: สำมะงา เขี้ยวงู ส้มเนรา สักขรีย่าน สำปันงา สำมะลีงา สำลีงา ( Clerodendrum inerme (L.) Gaertn. )

สำมะงา เขี้ยวงู ส้มเนรา สักขรีย่าน สำปันงา สำมะลีงา สำลีงา

 

ไม้พุ่ม พบมากตามป่าละเมาะริมทะเล
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปวงรีหรือรูปไข่ ก้านใบสีน้ำตาลแดงหรือม่วงแดง
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาว
ผลเป็นผลสด มีเมล็ดเดียว

สรรพคุณ

บสด รักษาโรคผิวหนังผื่นคัน

 

สารภีป่า ปันม้า, ส้านแดง, ส้านแดงใหญ่, สารภี, สารภีควาย, สารภีหมู, สารภีดอย, สุน, ฮัก, ประดง, แก้มอ้น, คำโซ่, ตองหนัง, ตีนจำ, ทำซุง, บานมา, พระราม, โมงนั่ง:Anneslea fragrans Wall.
ชื่อ :: สารภีป่า ปันม้า, ส้านแดง, ส้านแดงใหญ่, สารภี, สารภีควาย, สารภีหมู, สารภีดอย, สุน, ฮัก, ประดง, แก้มอ้น, คำโซ่, ตองหนัง, ตีนจำ, ทำซุง, บานมา, พระราม, โมงนั่ง ( Anneslea fragrans Wall. )

สารภีป่า ปันม้า, ส้านแดง, ส้านแดงใหญ่, สารภี, สารภีควาย, สารภีหมู, สารภีดอย, สุน, ฮัก, ประดง, แก้มอ้น, คำโซ่, ตองหนัง, ตีนจำ, ทำซุง, บานมา, พระราม, โมงนั่ง

 

ไม้ต้น ขนาดกลาง สูง 10-20 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอกหรือรูปใบหอกแกมขอบขนาน เนื้อใบหนาและเหนียว
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาวรวมกันเป็นก้อนกลม กลีบเลี้ยงหนาสีเหลืองแกมชมพู  
ผลสด รูปค่อนข้างกลมมีกลีบเลี้ยงติดอยู่
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านล้านนาใช้ ทั้งต้น ผสมสมุนไพรจำพวกประดงรวม 9 ชนิด ต้มน้ำดื่มรักษาโรคประดง 

 

สารภี สร้อยพี สารภีแนน:Mammea siamensis Kosterm
ชื่อ :: สารภี สร้อยพี สารภีแนน ( Mammea siamensis Kosterm )

สารภี สร้อยพี สารภีแนน

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่กลับแกมขอบขนาน เนื้อใบหนาคล้ายหนัง
ดอกเดี่ยวหรือช่อกระจุก  กลีบดอกสีขาว กลิ่นหอม ร่วงง่าย มีเกสรตัวผู้สีเหลืองจำนวนมาก  
ผลเป็นผลสด รูปกระสวย มีเมล็ดเดียว
สรรพคุณ
ดอกแห้ง ปรุงยาหอม บำรุงหัวใจให้ชุ่มชื่น ชูกำลังจัดอยู่ในเกสรทั้งห้า

 

สายน้ำผึ้ง:Lonicera japonica Thunb.
ชื่อ :: สายน้ำผึ้ง ( Lonicera japonica Thunb. )

สายน้ำผึ้ง

 

ไม้เถาเลื้อยพัน
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่แกมขอบขนานหรือรูปใบหอก
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบและปลายกิ่ง กลีบดอก สีครีมแล้วเปลี่ยนเป็นสีเหลืองส้ม มีกลิ่นหอม
ผลเป็นผลสด รูปกลม เมื่อสุกมีสีดำ
สรรพคุณ
เถาสด ต้มน้ำกินเป็นยาขับปัสสาวะ แก้ท้องเสีย บิดและลำไส้อักเสบ

 

สามสิบกีบ:Stemona phyllantha Gagnep.
ชื่อ :: สามสิบกีบ ( Stemona phyllantha Gagnep. )

สามสิบกีบ

 

ไม้เลื้อยล้มลุก อายุหลายปี ยาวได้ถึง 10 เมตร รากรูปกระสวยออกเป็นกระจุกคล้ายรากกระชาย ลำต้นสีเขียว อวบน้ำ
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่ กว้าง 2-4 ซม. ยาว 7-10 ซม.
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ดอกย่อย 2-3 ดอก กลีบรวมสีเหลืองอ่อน มีเส้นสีเขียวตามยาว ตรงกลางดอกสีแดง
ผลแห้งแตกได้
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ราก สระผมฆ่าเหา

 

สามสิบ จ๋วงเครือ ผักชีช้าง ผักหนาม สามร้อยราก:Asparagus racemosus Willd.
ชื่อ :: สามสิบ จ๋วงเครือ ผักชีช้าง ผักหนาม สามร้อยราก ( Asparagus racemosus Willd. )

สามสิบ จ๋วงเครือ ผักชีช้าง ผักหนาม สามร้อยราก

 

ไม้พุ่ม มีเหง้าและรากใต้ดินคล้ายรากกระชาย ลำต้นบนดินเลื้อยพัน มีหนามแหลม
ใบเดี่ยว เรียงสลับ ลดรูปลงเป็นเส้นแคบยาว
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งหรือซอกใบ กลีบรวมสีขาว
ผลสด รูปค่อนข้างกลมสีแดงหรือม่วงแดง
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ราก ซึ่งมีรสเย็น หวานชุ่ม บำรุงเด็กในครรภ์ บำรุงตับปอด บำรุงกำลัง นำมาแช่อิ่มกินเป็นขนมได้ ยาพื้นบ้านใช้ ทั้งต้น หรือ ราก ต้มน้ำดื่ม แก้ตกเลือด และโรคคอพอก

 

สาบแร้งสาบกา หญ้าสาบแฮ้ง, ตับเสือเล็ก, เทียมแม่ฮาง, หญ้าสาบแร้ง:Ageratum conyzoides L.
ชื่อ :: สาบแร้งสาบกา หญ้าสาบแฮ้ง, ตับเสือเล็ก, เทียมแม่ฮาง, หญ้าสาบแร้ง ( Ageratum conyzoides L. )

สาบแร้งสาบกา หญ้าสาบแฮ้ง, ตับเสือเล็ก, เทียมแม่ฮาง, หญ้าสาบแร้ง

 

ไม้ล้มลุกฤดูเดียว ลำต้นตั้งตรง มักงอกรากที่โคนต้น ขยี้ดมมีกลิ่นเหม็น ลำต้นและส่วนที่ยังอ่อนอยู่มีขนยาวปกคลุม
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่ โคนใบรูปหัวใจกลม มนหรือแหลม ปลายใบแหลมหรือกลมมน มีขนยาวปกคลุมทั้ง 2 ด้าน
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง ดอกขนาดเล็กสีขาวหรือสีม่วงอ่อน
ผลแห้ง ไม่แตก
สรรพคุณ
ชาวเขาเผ่าอีก้อ แม้ว มูเซอใช้ รากและใบ เคี้ยวกินหรือต้มน้ำดื่ม แก้ปวดท้อง อาหารไม่ย่อย อาหารเป็นพิษ โรคกระเพาะอาหาร แก้ไข้ ปวดศีรษะ ตำพอกหรือคั้นน้ำทา รักษาแผลสด แผลถลอก ห้ามเลือด แก้อาการอักเสบจากพิษงู ตะขาบ แมงป่องหรือแมลง ยาพื้นบ้านใช้ ทั้งต้น ต้มน้ำดื่ม แก้ไข้ ขับระดู ขับเสมหะ ขับลม แก้บิด ใบ คั้นน้ำดื่ม ช่วยให้อาเจียน ตำพอกแก้คัน หยอดตาแก้เจ็บ การทดลองในสัตว์ พบว่า สารสกัดแอลกอฮอล์ และน้ำต้มทั้งต้นหรือรากมีฤทธิ์ ระงับความปวดมีความแรงเท่ากับมอร์ฟีน ควรมีการวิจัยต่อไป

 

สาบเสือ ช้าผักคราด ยี่สุ่นเถื่อน บ้านร้าง ผักคราด เบญจมาศ ฝรั่งรุกที่ ฝรั่งเหาะ มุ้งกระต่าย รำเคย หญ้าดงร้าง หญ้าดอกขาว หมาหลง:Chromolaena odoratum (L.) R.M.King & H.Rob.
ชื่อ :: สาบเสือ ช้าผักคราด ยี่สุ่นเถื่อน บ้านร้าง ผักคราด เบญจมาศ ฝรั่งรุกที่ ฝรั่งเหาะ มุ้งกระต่าย รำเคย หญ้าดงร้าง หญ้าดอกขาว หมาหลง ( Chromolaena odoratum (L.) R.M.King & H.Rob. )

สาบเสือ ช้าผักคราด ยี่สุ่นเถื่อน บ้านร้าง ผักคราด เบญจมาศ ฝรั่งรุกที่ ฝรั่งเหาะ มุ้งกระต่าย รำเคย หญ้าดงร้าง หญ้าดอกขาว หมาหลง

 

ไม้ล้มลุกอายุปีเดียว ลำต้นตั้งตรง แตกกิ่งก้าน สูงได้ถึง 1.5 เมตร ทุกส่วนของต้นขณะที่ยังอ่อนอยู่มีขน
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่ ผิวใบมีขน
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาวหรือขาวแกมม่วง
ผลแห้ง ไม่แตก ลักษณะเป็นเส้นยาวแบน มีขน 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ใบ ตำผสมกับปูนพอกห้ามเลือด ตำปิดแผลเป็นยาสมานแผลที่ดีทั้งต้น มีกลิ่นแรง เป็นยาฆ่าแมลง ถ้าใช้แต่น้อยเป็นน้ำหอมได้ 
ยาพื้นบ้านใช้ ราก ผสมกับรากมะนาวและรากย่านาง ต้มน้ำดื่ม แก้ไข้ป่า ใบ ตำผสมเกลือ พอกแผลห้ามเลือด ใบและดอก ตำบีบน้ำทาห้ามเลือด สาร 4, 5, 6, 7 tetramethoxyflavone และแคลเซียม ที่พบในใบทำให้เลือดแข็งตัวได้เร็วขึ้น สารสกัดจากกิ่งและใบด้วยคลอโรฟอร์มและอะซีโตนมีผลยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรีย Staphylococcus aureus และ Bacillus subtilis ซึ่งทำให้เกิดหนอง

 

สับปะรด ขนุนทอง ยานัด ย่านนัด บ่อนัด มะขะนัด มะนัด ลิงทอง หมากเก็ง:Ananas comosus (L.) Merr.
ชื่อ :: สับปะรด ขนุนทอง ยานัด ย่านนัด บ่อนัด มะขะนัด มะนัด ลิงทอง หมากเก็ง ( Ananas comosus (L.) Merr. )

สับปะรด ขนุนทอง ยานัด ย่านนัด บ่อนัด มะขะนัด มะนัด ลิงทอง หมากเก็ง

 

ไม้ล้มลุก มีลำต้นอยู่ใต้ดิน
ใบเดี่ยว เรียงสลับ ซ้อนกัน ไม่มีก้านใบ ขอบใบมีหนาม ไม่มีหูใบ
ดอกช่อ ออกจากกลางต้น มีดอกย่อยจำนวนมาก โคนดอกสีขาว ปลายสีชมพู
ผลเป็นผลรวม รูปทรงกระบอก ผลสดชุ่มน้ำ สีเหลืองหรือแดง เมล็ดขนาดเล็ก
สรรพคุณ
นื้อผล เป็นยาแก้ไอขับเสมหะ เหง้า เป็นยาขับปัสสาวะแก้นิ่ว ลำต้นและผล มีสาร bromelain ใช้เป็นยาลดการอักเสบและบวมจากการถูกกระแทกบาดแผล หรือการผ่าตัด โดยผลิตเป็นยาเม็ดชื่อ Ananase Forte Tablet

 

สังวาลพระอินทร์ เขียงคำ เขียวคำ เขืองคำโคก ช้องนางคลี่ ผักปลัว รังกาสา รังนกกะสา วัวพันหลัก เครือเขาคำ:Cassytha filiformis L.
ชื่อ :: สังวาลพระอินทร์ เขียงคำ เขียวคำ เขืองคำโคก ช้องนางคลี่ ผักปลัว รังกาสา รังนกกะสา วัวพันหลัก เครือเขาคำ ( Cassytha filiformis L. )

สังวาลพระอินทร์ เขียงคำ เขียวคำ เขืองคำโคก ช้องนางคลี่ ผักปลัว รังกาสา รังนกกะสา วัวพันหลัก เครือเขาคำ

 

ไม้กาฝาก ลำต้นเป็นเส้นยาวสีเขียวแกมเหลืองเลื้อยพันบนพรรณไม้อื่น
ลำต้นที่ยังอ่อนมีขนสีเหลือง ไม่มีใบหรือใบลดรูปเป็นเกล็ดขนาดเล็ก
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ดอกย่อยขนาดเล็ก รูปทรงกลม สีเขียวแกมเหลือง
ผลสด รูปไข่กลับหรือทรงกลม เมื่อสุกสีขาว
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ต้น ซึ่งมีรสชุ่ม ขม เย็น ปรุงเป็นยาแก้พิษไข้หวัด บำรุงตับและไต ไอเป็นเลือด ขับปัสสาวะ แก้นิ่ว แก้โรคติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ ดีซ่าน บิด แก้แผลบวมอักเสบ แผลถูกความร้อน 
ยาพื้นบ้านใช้ ทั้งต้นถ่ายพยาธิสำหรับวัวควาย โดยตำผสมกับน้ำปูนใสให้กิน การทดลองในสัตว์พบว่า สารสกัดจากทั้งต้น มีฤทธิ์ขับปัสสาวะ ลดไข้ กดประสาทส่วนกลาง ลดความดันโลหิตร่วมกับกดการหายใจ ขนาดสูงจะทำให้ชักและถึงตายได้

 

สัก:Tectona grandis L. f.
ชื่อ :: สัก ( Tectona grandis L. f. )

สัก

 

ไม้ต้นขนาดใหญ่ ส่วนที่ยังอ่อนอยู่มีขน สูงได้ถึง 50 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามรูปวงรีกว้าง กว้าง 6-50 ซม. ยาว 11-95 ซม.
ดอกช่อขนาดใหญ่ ออกที่ปลายกิ่งและซอกใบบริเวณปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาว เชื่อมติดกันเป็นหลอดสั้น
ผลสด รูปค่อนข้างกลม มีขน ละเอียดหนาแน่น หุ้มมิดด้วยกลีบเลี้ยงที่ขยายตัว
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ แก่น ขับปัสสาวะ แก้บวมน้ำ แก้ไข้ เปลือกต้น เข้ายาคุมธาตุแก่นและใบ ขับลมในลำไส้ รักษาเบาหวาน ปัสสาวะพิการ (อาการปัสสาวะปวด หรือกะปริบกะปรอย หรือขุ่นข้น สีเหลืองเข้ม หรือมีเลือด) และไตพิการ (โรคเกี่ยวกับระบบทางเดินปัสสาวะ มีปัสสาวะขุ่นข้น เหลืองหรือแดง มักมีอาการแน่นท้อง กินอาหารไม่ได้) ยาพื้นบ้านใช้ แก่น ผสมกับรากทองพันชั่ง หัวข้าวเย็นเหนือ หัวข้าวเย็นใต้ ต้นกำแพงเจ็ดชั้น ต้นหัวร้อยรู และหญ้าชันกาดทั้งต้น ต้มน้ำดื่ม แก้เบาหวาน พบว่าน้ำสกัดใบลดระดับน้ำตาลในเลือดของสัตว์ทดลองได้ดี ออกฤทธิ์เร็ว และหมดฤทธิ์เร็ว 

 

สะแกแสง เก้าโป้ง งุ้นสะบันงา แกนแซง แคแสง แตงแสง เนา เฝิง ราบ หำอาว หำฮอก:Cananga latifolia (Hook.f. & Thomson) Finet & Gagnep.
ชื่อ :: สะแกแสง เก้าโป้ง งุ้นสะบันงา แกนแซง แคแสง แตงแสง เนา เฝิง ราบ หำอาว หำฮอก ( Cananga latifolia (Hook.f. & Thomson) Finet & Gagnep. )

สะแกแสง เก้าโป้ง งุ้นสะบันงา แกนแซง แคแสง แตงแสง เนา เฝิง ราบ หำอาว หำฮอก

 

ไม้ต้น สูง 10-20 เมตร กิ่งอ่อนมีขนละเอียดสีน้ำตาล 
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่กว้างแกมขอบขนาน ผิวใบด้านบนมีขนละเอียด   
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีเขียวอ่อน กลิ่นหอม
ผลเป็นผลกลุ่ม มีผลย่อยหลายผล รวมเป็นช่อ ผลย่อยรูปยาวรี
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ แก่น ซึ่งมีรสเบื่อเมา แก้โรคผิวหนังผื่นคัน เช่น กลาก เกลื้อน โรคเรื้อน น้ำเหลืองเสีย หรือขูดเป็นฝอย มวนรวมกับใบยาสูบ สูบแก้ริดสีดวงจมูก (โรคติดเชื้อที่เกิดในจมูก ทำให้หายใจขัด มีฝีหรือหนองในจมูก โพรงจมูกอักเสบ) 
ใบ สุมไฟเอาควันรม รักษาบาดแผลเรื้อรัง 
ยาพื้นบ้านใช้ แก่นและราก ปรุงเป็นยาแก้พิษไข้เซื่องซึมและพิษทั้งปวง ทั้งต้นแก้พิษไข้

 

สะแกนา แก ขอนแข้ จองแข้ แพ่ง สะแก:Combretum quadrangulare Kurz
ชื่อ :: สะแกนา แก ขอนแข้ จองแข้ แพ่ง สะแก ( Combretum quadrangulare Kurz )

สะแกนา แก ขอนแข้ จองแข้ แพ่ง สะแก

 

ไม้ต้น กิ่งอ่อนเป็นรูปสี่เหลี่ยม
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปไข่กลับ
ดอกช่อ ดอกย่อยมีขนาดเล็ก กลีบดอกสีขาว
ผลแห้ง มี 4 ครีบ เมล็ด สีน้ำตาลแดง  รูปกระสวย มี 4 สันตามยาว
สรรพคุณ
เมล็ดแก่ ขับพยาธิไส้เดือนและพยาธิเส้นด้ายในเด็ก ราก แก้กามโรค ขับพยาธิ ใบแก้ปวดเมื่อย

 

สะเดาอินเดีย ควินิน:Azadirachta indica A.Juss. var. indica
ชื่อ :: สะเดาอินเดีย ควินิน ( Azadirachta indica A.Juss. var. indica )

สะเดาอินเดีย ควินิน

 

ไม้ต้น ทุกส่วนมีรสขม
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อยรูปใบหอก ขอบใบหยักฟันเลื่อย
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งขณะแตกใบอ่อน กลีบดอกสีขาว
ผลเป็นผลสด รูปรี มี 1 เมล็ด 
สรรพคุณ
เปลือกต้น แก้ไข้ ไข้มาลาเรีย เมล็ด ยาฆ่าแมลง 

 

สะเดาบ้าน กะเดา สะเลียม:Azadirachta indica A. Jass. var. siamensis Valeton
ชื่อ :: สะเดาบ้าน กะเดา สะเลียม ( Azadirachta indica A. Jass. var. siamensis Valeton )

สะเดาบ้าน กะเดา สะเลียม

 

ไม้ต้น เปลือกต้นสีเทา
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบรูปเคียวคล้ายกับสะเดาอินเดีย แต่ใบใหญ่และโค้งน้อยกว่า
ดอกช่อ กลีบดอกสีขาว
ผลเป็นผลสด
สรรพคุณ
เปลือกต้น แก้ท้องเดิน แก้บิดมูกเลือด ผล ยาถ่ายพยาธิ แก้ริดสีดวงทวาร แก้ปัสสาวะพิการ ดอก บำรุงธาตุ ราก แก้ไข้ ทำให้อาเจียน เมล็ดและใบ ยาฆ่าแมลง

 

สะตือ ปรก กระตุก ตำยาน ยาน:Altingia excelsa Noronha (Altingia siamensis Craib)
ชื่อ :: สะตือ ปรก กระตุก ตำยาน ยาน ( Altingia excelsa Noronha (Altingia siamensis Craib) )

สะตือ ปรก กระตุก ตำยาน ยาน

 

ไม้ต้นขนาดใหญ่ เปลือกค่อนข้างเรียบสีเทาแกมน้ำตาล ล่อนเป็นร่องตามยาว
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปวงรี รูปขอบขนาน รูปไข่หรือรูปไข่แกมใบหอก
ดอกช่อ แยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน ช่อดอกตัวผู้มีหลายช่อย่อย ช่อดอกตัวเมียออกเดี่ยวๆ
ผลแห้ง รูปครึ่งทรงกลม สีน้ำตาลอ่อน
สรรพคุณ
น้ำยางสีดำหรือผลึกจากเปลือกต้น แต่งกลิ่นยาและขนม เนื่องจากมีกลิ่นหอมมาก 

 

สะตอ กะตอ:Parkia speciosa Hassk.
ชื่อ :: สะตอ กะตอ ( Parkia speciosa Hassk. )

สะตอ กะตอ

 

ไม้ต้น สูงได้ถึง 30 เมตร กิ่งก้านมีขนละเอียด 
ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น ช่อใบย่อย 14-18 คู่ ใบย่อย 31-38 คู่
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง อัดแน่นเป็นก้อน ประกอบด้วย ช่อดอกตัวผู้และช่อดอกสมบูรณ์เพศ กลีบดอกสีขาวนวล  
ผลเป็นฝักแบน ยาวได้ถึง 36-45 ซม. 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ เมล็ด ขับลมในลำไส้ แก้ปัสสาวะพิการ (มีอาการปัสสาวะปวด หรือกะปริบกะปรอย หรือขุ่นข้น สีเหลืองเข้มหรือมีเลือด) ไตพิการ (ปัสสาวะขุ่นข้น เหลืองหรือแดง มีอาการแน่นท้อง ทานอาหารไม่ได้)

 

สะตรอเบอรี่ป่า ยาเย็น:Duchesnea indica (Andr.) Focke
ชื่อ :: สะตรอเบอรี่ป่า ยาเย็น ( Duchesnea indica (Andr.) Focke )

สะตรอเบอรี่ป่า ยาเย็น

 

ไม้ล้มลุก มีเหง้าใต้ดินและไหลเลื้อยแผ่ตามพื้นดิน 
ใบประกอบแบบนิ้วมือ มี 3 ใบย่อย เรียงสลับ รูปไข่กลับ มีขน ขอบใบหยัก 
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีเหลืองสด
ผลกลุ่ม ผลย่อยขนาดเล็กจำนวนมาก สีแดงสด ฉ่ำน้ำ
สรรพคุณ
ทั้งต้น แก้ปวดหลัง ปวดเอว 

 

สวาด หวาด:Caesalpinia bonduc (L.) Roxb.
ชื่อ :: สวาด หวาด ( Caesalpinia bonduc (L.) Roxb. )

สวาด หวาด

 

ไม้เถา ลำต้น กิ่ง ก้านและเส้นใบ มีหนามโค้งแหลม 
ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น ใบย่อยรูปไข่ หูใบประกอบแบบขนนก 
ดอกช่อ ออกที่กิ่งเหนือซอกใบ หรือแบบแตกแขนง กลีบดอกสีเหลือง
ผลเป็นฝัก มีหนามแหลม
สรรพคุณ
ใบ ยาขับลม แก้จุกเสียด แก้ปัสสาวะพิการ 

 

สลัดไดป่า สลัดได กะลำพัก เคียะผา เคียะเลี่ยม หนอนงู:Euphorbia antiquorum L.
ชื่อ :: สลัดไดป่า สลัดได กะลำพัก เคียะผา เคียะเลี่ยม หนอนงู ( Euphorbia antiquorum L. )

สลัดไดป่า สลัดได กะลำพัก เคียะผา เคียะเลี่ยม หนอนงู

 

ไม้ต้น ทุกส่วนมียางสีขาว กิ่งเป็นรูปสามเหลี่ยมหรือสี่เหลี่ยมอวบน้ำ
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่กลับ อวบน้ำ ใบร่วงง่าย 
ดอกช่อสั้น ใบประดับสีเหลือง ดอกตัวผู้และตัวเมียไม่มีกลีบดอก
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้ ขนาดเล็ก มี 3 พู
สรรพคุณ
แก่น (กะลำพัก) แก้ไข้ ยาง มีพิษระคายเคืองผิวหนังใช้เป็นยากัดหูด และเป็นยาถ่ายอย่างแรง

 

สลอด มะข่าง มะคัง มะตอด หมากทาง หัสคึน ลูกผลาญศัตรู สลอดต้น หมากหลอด:Croton tiglium L.
ชื่อ :: สลอด มะข่าง มะคัง มะตอด หมากทาง หัสคึน ลูกผลาญศัตรู สลอดต้น หมากหลอด ( Croton tiglium L. )

สลอด มะข่าง มะคัง มะตอด หมากทาง หัสคึน ลูกผลาญศัตรู สลอดต้น หมากหลอด

 

ไม้พุ่ม
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่ สีน้ำตาลแกมเขียว
ดอกช่อ แยกเพศ อยู่บนช่อเดียวกัน ดอกตัวเมียอยู่ด้านล่าง ดอกตัวผู้อยู่ด้านบน
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้ มี 3 พู ภายในมี 1-3 เมล็ด
สรรพคุณ
เมล็ด เป็นยาถ่ายอย่างแรง แต่พบว่ามีฤทธิ์รุนแรงมาก ไม่ควรใช้

 

สมอไทย สมออัพยา:Terminalia chebula Retz. var. chebula
ชื่อ :: สมอไทย สมออัพยา ( Terminalia chebula Retz. var. chebula )

สมอไทย สมออัพยา

 

ไม้ยืนต้น
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามหรือเกือบ  ตรงข้าม รูปรี
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบหรือปลายยอด เป็น ดอกสมบูรณ์เพศ กลีบสีเหลือง 
ผลเป็นผลสด รูปรี มีสัน 5 สัน  
สรรพคุณ
ผลดิบ เป็นยาระบาย ขับเสมหะ แก้บิด แก้ไข้

 

สมอพิเภก ลัน สมอแหน แหน แหนขาว แหนต้น:Terminalia bellirica (Gaertn.) Roxb.
ชื่อ :: สมอพิเภก ลัน สมอแหน แหน แหนขาว แหนต้น ( Terminalia bellirica (Gaertn.) Roxb. )

สมอพิเภก ลัน สมอแหน แหน แหนขาว แหนต้น

 

ไม้ยืนต้น
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่กลับแกมวงรี
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ขนาดเล็ก มีดอกสมบูรณ์เพศ และดอกตัวผู้อยู่บนต้นเดียวกัน กลีบสีเหลือง
ผลสด ค่อนข้างกลม
สรรพคุณ
 ผลดิบ ยาระบาย ผลสุก ฝาดสมาน แก้ท้องเสีย

 

สมอดีงู สมอหมึก, สมอเหลี่ยม:Terminalia citrina (Gaertn.) Roxb. ex Fleming
ชื่อ :: สมอดีงู สมอหมึก, สมอเหลี่ยม ( Terminalia citrina (Gaertn.) Roxb. ex Fleming )

สมอดีงู สมอหมึก, สมอเหลี่ยม

 

ไม้ต้น สูง 20-30 เมตร กิ่งอ่อนมีขน
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม กึ่งตรงข้ามหรือสลับ รูปวงรี รูปวงรีแคบ หรือรูปวงรีแกมขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง ไม่มีกลีบดอก กลีบเลี้ยงสีเหลืองแกมเขียว
ผลสด รูปกระสวย เมื่อสุกสีม่วงแกมเขียว
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ผลอ่อน เป็นระบาย แก้โลหิตเป็นพิษ แก้ไข้ แก้ลม

 

สนุ่น คล้าย ไคร้นุ่น ไคร้บก ตะไคร้บก ไคร้ใหญ่ ตะหนุ่น สนุ่นน้ำ:Salix tetrasperma Roxb.
ชื่อ :: สนุ่น คล้าย ไคร้นุ่น ไคร้บก ตะไคร้บก ไคร้ใหญ่ ตะหนุ่น สนุ่นน้ำ ( Salix tetrasperma Roxb. )

สนุ่น คล้าย ไคร้นุ่น ไคร้บก ตะไคร้บก ไคร้ใหญ่ ตะหนุ่น สนุ่นน้ำ

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงสลับ  รูปใบหอก ท้องใบสีขาว ขอบใบหยักซี่ฟัน ก้านใบสีแดง 
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ แยกเพศ  อยู่คนละต้น ไม่มีกลีบดอก
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้
สรรพคุณ
เปลือก แก้ไข้ ยาบำรุงหัวใจ ต้มน้ำอาบแก้ไข้ แก้หวัด คัดจมูก น้ำคั้นใบสด แก้พิษงูสวัด 

 

ว่านเพชรหึง กล้วยกา, กะดำพะนาย, ตับตาน, ว่านงูเหลือม, ว่านหางช้าง, เอื้องพร้าว:Grammatophyllum speciosum Blume
ชื่อ :: ว่านเพชรหึง กล้วยกา, กะดำพะนาย, ตับตาน, ว่านงูเหลือม, ว่านหางช้าง, เอื้องพร้าว ( Grammatophyllum speciosum Blume )

ว่านเพชรหึง กล้วยกา, กะดำพะนาย, ตับตาน, ว่านงูเหลือม, ว่านหางช้าง, เอื้องพร้าว

 

กล้วยไม้เกาะอาศัยอยู่บนพรรณไม้อื่น ลำต้นสูงได้ถึง 3 เมตร และเปลี่ยนจากสีเขียวแกมเหลืองเป็นสีเหลืองเมื่อเจริญเต็มที่
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปเส้นยาวและแคบ ปลายมักโค้งงอ
ดอกช่อ มักโค้งลงยาวได้ถึง 2 เมตร มีดอกย่อยจำนวนมาก กลีบดอกขนาดใหญ่ สีเหลืองแกมเขียวและจุดประสีน้ำตาลส้ม  
ผลแห้ง แตกได้ 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ลำต้น ตำผสมเหล้าเอาส่วนน้ำกิน เอากากพอกแผล แก้อักเสบเนื่องจากงู ตะขาบ และแมงป่องกัดต่อย ในกรณีงูพิษยังไม่ควรใช้

 

วานิลา Vanilla:Vanilla planifolia Andr.
ชื่อ :: วานิลา Vanilla ( Vanilla planifolia Andr. )

วานิลา Vanilla

 

ลักษณะวิสัย
พืชจำพวกกล้วยไม้ เป็นไม้เลื้อยล้มลุก ลำต้นอวบน้ำสีเขียวเป็นข้อๆ
ลักษณะใบ
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานหรือรูปใบหอก หนาอวบน้ำ
ลักษณะดอก
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งและซอกใบ กลีบดอกสีเหลืองแกมเขียว
ลักษณะผล
ผลเป็นฝัก รูปทรงกระบอกยาว เมื่อตากแห้งมีกลิ่นหอม
สรรพคุณ
สรรพคุณ
ฝัก มีสารที่มีกลิ่นหอมคือ วานิลลิน ใช้สำหรับแต่งกลิ่นอาหารและยาในรูปสารบริสุทธิ์หรือทิงเจอร์ ซึ่งเตรียมโดยใช้ฝักแห้งหมักในแอลกอฮอล์เจือจาง

 

ว่านหางช้าง ว่านมีดยับ:Belamcanda chinensis (L.) DC.
ชื่อ :: ว่านหางช้าง ว่านมีดยับ ( Belamcanda chinensis (L.) DC. )

ว่านหางช้าง ว่านมีดยับ

 

ไม้ล้มลุก มีเหง้าเลื้อย
ใบเดี่ยว เรียงซ้อนสลับ เนื้อใบค่อนข้างหนา
ดอกช่อ กลีบดอกสีส้มมีจุดประสีแดงกระจาย
ผลเป็นผลแห้ง เมื่อแก่จะแตกอ้า และกระดกกลับไปด้านหลัง
สรรพคุณ
ใบ ยาระบาย แก้ระดูพิการ เหง้า ยาแก้ไอ ขับเสมหะ ยาถ่าย แก้ไข้ บำรุงธาตุ

 

ว่านหางจระเข้ ว่านไฟไหม้ หางตะเข้:Aloe vera (L.) Burm.f.
ชื่อ :: ว่านหางจระเข้ ว่านไฟไหม้ หางตะเข้ ( Aloe vera (L.) Burm.f. )

ว่านหางจระเข้ ว่านไฟไหม้ หางตะเข้

 

ไม้ล้มลุก ข้อและปล้องสั้น
ใบเดี่ยว เรียงรอบต้น อวบน้ำมาก สีเขียวอ่อนหรือเขียวเข้ม มีน้ำยางสีน้ำตาลอมเหลือง
ดอกช่อ มีดอกย่อย เป็นหลอดห้อยลง สีส้มแกมเหลือง
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้
สรรพคุณ
น้ำยางสีเหลืองจากใบ เคี่ยวให้แห้งเรียกว่า ยาดำ เป็นยาระบาย  วุ้นสดจากใบปิดขมับแก้ปวดหัว และใช้รักษาแผลไฟไหม้น้ำร้อนลวก  แผลไหม้เกรียมจากแสงแดด แผลสด แผลเรื้อรัง กินเพื่อรักษาแผลในกระเพาะอาหารได้ดี นอกจากนี้ยังใช้วุ้นผสมในเครื่องสำอางหลายชนิด

 

ว่านมหากาฬ ดาวเรือง:Gynura pseudochina (L.) DC. var. hispida Thwaites
ชื่อ :: ว่านมหากาฬ ดาวเรือง ( Gynura pseudochina (L.) DC. var. hispida Thwaites )

ว่านมหากาฬ ดาวเรือง

 

ไม้ล้มลุก ลำต้นอวบน้ำ
ใบเดี่ยว เรียงสลับเวียนรอบต้นรูปใบหอกกลับ หลังใบสีม่วงเข้ม เส้นใบสีเขียว
ดอกช่อ ออกที่ปลายยอด กลีบดอกสีเหลืองทอง
ผลเป็นผลแห้ง ไม่แตก
สรรพคุณ
ราก แก้ไข้ รากและใบสด แก้ปวดบวม ถอนพิษปวดแสบ ปวดร้อน โรคเริม งูสวัด

 

ว่านน้ำ ผมผา ส้มชื่น ฮางคาวน้ำ ฮางคาวบ้าน ฮางคาวผา:Acorus calamus L.
ชื่อ :: ว่านน้ำ ผมผา ส้มชื่น ฮางคาวน้ำ ฮางคาวบ้าน ฮางคาวผา ( Acorus calamus L. )

ว่านน้ำ ผมผา ส้มชื่น ฮางคาวน้ำ ฮางคาวบ้าน ฮางคาวผา

 

ไม้ล้มลุก ลำต้นอยู่ใต้ดิน เป็นเหง้าเลื้อย
ใบเดี่ยว เรียงสลับ ผิวใบเรียบเป็นมัน
ดอกช่อ แทงออกจากเหง้า ดอกย่อยเรียงตัวอัดแน่น
ผลเป็นผลสด
สรรพคุณ
เหง้า แก้ปวดท้องขับลม ขับเสมหะ เพราะมีน้ำมันหอมระเหยและ asarone 

 

ว่านธรณีสาร กระทืบยอบ ก้างปลา ก้างปลาดิน ดอกใต้ใบ ก้างปลาแดง ครีบยอด คดทราย ตรุงบาดาล:Phyllanthus pulcher Wall. ex M
ชื่อ :: ว่านธรณีสาร กระทืบยอบ ก้างปลา ก้างปลาดิน ดอกใต้ใบ ก้างปลาแดง ครีบยอด คดทราย ตรุงบาดาล ( Phyllanthus pulcher Wall. ex M )

ว่านธรณีสาร กระทืบยอบ ก้างปลา ก้างปลาดิน ดอกใต้ใบ ก้างปลาแดง ครีบยอด คดทราย ตรุงบาดาล

 

ไม้พุ่ม 
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่แกมวงรี 
ดอกช่อ  แยกเพศ อยู่บนต้นเดียวกัน ดอกตัวผู้ออกเป็นกระจุกใกล้โคนกิ่ง ดอกตัวเมียมักออกตอนปลายกิ่ง  ดอกสีเขียวอ่อน ฐานดอกสีแดง
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้ ค่อนข้างกลม
สรรพคุณ
ใบแห้ง ลดไข้ รักษาแผลในปาก พอกฝี บรรเทาอาการบวมและคัน

 

ว่านกาบหอยใหญ่ / ว่านหอยแครง:Tradescantia spathacea Stearn
ชื่อ :: ว่านกาบหอยใหญ่ / ว่านหอยแครง ( Tradescantia spathacea Stearn )

ว่านกาบหอยใหญ่ / ว่านหอยแครง

 

ไม้ล้มลุก 
ใบเดี่ยว ออกเป็นกระจุกเหนือดิน หลังใบสีเขียวเข้ม ท้องใบสีม่วงแดง   
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ใบประดับขนาด ใหญ่คล้ายรูปเรือ กลีบดอกสีขาว  
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้ รูปกระสวย   
สรรพคุณ
ใบสด แก้เจ็บคอ แก้ไอ กระหายน้ำ แก้ฟกช้ำ 

 

โล่ติ๊น กะลำเพาะ เครือไหลน้ำ หางไหลแดง ไหลน้ำ อวดน้ำ:Derris elliptica (Roxb.) Benth.
ชื่อ :: โล่ติ๊น กะลำเพาะ เครือไหลน้ำ หางไหลแดง ไหลน้ำ อวดน้ำ ( Derris elliptica (Roxb.) Benth. )

โล่ติ๊น กะลำเพาะ เครือไหลน้ำ หางไหลแดง ไหลน้ำ อวดน้ำ

 

ไม้เถาเนื้อแข็ง
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ
ดอกช่อ รูปดอกถั่ว
ผลเป็นฝัก
สรรพคุณ
ราก ฆ่าเหาและเรือดฆ่าแมลงเบื่อปลา

 

โลดทะนง ข้าวเย็นเนิน, ดู่เบี้ย, ดู่เตี้ย, ทะนง, รักทะนง, ทะนงแดง, นางแซง, โลดทะนงแดง, หนาดคำ, หัวยาข้าวเย็นเนิน:Trigonostemon reidioides (Kurz) Craib
ชื่อ :: โลดทะนง ข้าวเย็นเนิน, ดู่เบี้ย, ดู่เตี้ย, ทะนง, รักทะนง, ทะนงแดง, นางแซง, โลดทะนงแดง, หนาดคำ, หัวยาข้าวเย็นเนิน ( Trigonostemon reidioides (Kurz) Craib )

โลดทะนง ข้าวเย็นเนิน, ดู่เบี้ย, ดู่เตี้ย, ทะนง, รักทะนง, ทะนงแดง, นางแซง, โลดทะนงแดง, หนาดคำ, หัวยาข้าวเย็นเนิน

 

ไม้พุ่มขนาดเล็ก สูง 0.5-1.5 เมตร ทุกส่วนของต้นมีขน
ใบเดี่ยว เรียงสลับรูปขอบขนานหรือรูปขอบขนานแกมใบหอก ผิวใบมีขนทั้งสองด้าน
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบและกิ่งก้าน แยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน กลีบดอกสีขาว ชมพูหรือม่วง
ผลแห้ง แตกได้ มี 3 พู รูปค่อนข้างกลม
สรรพคุณ
ราก มีรสร้อน ฝนน้ำกิน ทำให้อาเจียน เพื่อถอนพิษคนกินยาเบื่อเมา เมาพิษเห็ด หอย แก้เสมหะเป็นพิษ (เสมหะหรืออุจจาระเป็นมูกเลือด) แก้หืด เป็นยาระบาย ฝนเกลื่อนฝี หรือดูดหนองถ้าฝีแตก แก้ฟกช้ำเคล็ดบวม ราก ผสมกับเมล็ดหมาก ฝนน้ำกินและผสมกับน้ำมะนาวทาแผลแก้พิษงูชนิดที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาท ซึ่งควรมีการวิจัยเพิ่มเติม ต้มน้ำดื่ม ทำให้อาเจียน แก้พิษ แก้เบื่อเมา หรือฝนน้ำกินช่วยให้เลิกดื่มเหล้า

 

โลด กรม ด่าง แด่งพง ตีนครึน พลึง เหมือดโลด ประดงข้อ เหมือดควาย เหมือดตบ เหมือดหลวง:Aporusa villosa (Wall. ex Lindl.) Baill.
ชื่อ :: โลด กรม ด่าง แด่งพง ตีนครึน พลึง เหมือดโลด ประดงข้อ เหมือดควาย เหมือดตบ เหมือดหลวง ( Aporusa villosa (Wall. ex Lindl.) Baill. )

โลด กรม ด่าง แด่งพง ตีนครึน พลึง เหมือดโลด ประดงข้อ เหมือดควาย เหมือดตบ เหมือดหลวง

 

ไม้ต้น สูง 8-10 เมตร ส่วนที่ยังอ่อนอยู่มีขนสีน้ำตาลแกมเหลือง
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานกว้างหรือรูปวงรีแกมรูปไข่กลับ 
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ แยกเพศอยู่คนละต้น ไม่มีกลีบดอก ช่อดอกตัวผู้ออกเป็นแท่งยาว มีหลายช่ออยู่ด้วยกัน ช่อดอกตัวเมียออกเป็นช่อเดี่ยวสั้นๆ
ผลแห้ง แตกได้ รูปไข่ เมื่อสุกสีน้ำตาลแดงหรือส้ม
สรรพคุณ
ราก หรือ แก่น ฝนน้ำกิน แก้ไข้

 

เล็บมือนาง จะมั่ง จ๊ามั่ง มะจีมั่ง:Quisqualis indica L.
ชื่อ :: เล็บมือนาง จะมั่ง จ๊ามั่ง มะจีมั่ง ( Quisqualis indica L. )

เล็บมือนาง จะมั่ง จ๊ามั่ง มะจีมั่ง

 

ไม้เถา เนื้อแข็ง ต้นแก่มักมีกิ่งที่เปลี่ยนเป็นหนาม 
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่แกมขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบและปลายยอด กลีบดอกสีขาวในตอนแรกแล้วเปลี่ยนเป็นสีแดง โคนกลีบเลี้ยงเป็นหลอดเรียวยาว สีเขียว   
ผลเป็นผลแห้ง  รูปกระสวย มี 5 พู
สรรพคุณ
เนื้อในเมล็ดแห้ง เป็นยาขับพยาธิไส้เดือน เนื่องจากสาร quisqualic 

 

ลูกใต้ใบ มะขามป้อมดิน หญ้าใต้ใบ หญ้าใต้ใบขาว:Phyllanthus amarus Schumach. & Thonn.
ชื่อ :: ลูกใต้ใบ มะขามป้อมดิน หญ้าใต้ใบ หญ้าใต้ใบขาว ( Phyllanthus amarus Schumach. & Thonn. )

ลูกใต้ใบ มะขามป้อมดิน หญ้าใต้ใบ หญ้าใต้ใบขาว

 

ไม้ล้มลุก 
ใบเดี่ยว เรียงสลับในระนาบเดียวกัน  รูปรีหรือรูปขอบขนาน
ดอกช่อ แยกเพศ อยู่บน ต้นเดียวกัน เพศเมียเป็นดอกเดี่ยว เพศผู้ออกเป็นกระจุก สีนวล   
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้ กลมผิวเรียบ หรือมีพูบ้าง 
สรรพคุณ
ทั้งต้น แก้ไข้ทุกชนิด รักษาริดสีดวงทวาร กามโรค ปวดท้อง ดีซ่าน ท้องเสีย บิดใบอ่อน แก้ไอสำหรับเด็ก  

 

ลิ้นงูเห่า:Clinacanthus siamensis Bremek.
ชื่อ :: ลิ้นงูเห่า ( Clinacanthus siamensis Bremek. )

ลิ้นงูเห่า

 

ไม้พุ่มรอเลื้อย สูง 1.5 - 4 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปใบหอกหรือรูปใบหอกแกมขอบขนาน
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีแดงส้ม โคนกลีบสีเขียวติดกันเป็นหลอดยาว ปลายแยกเป็น 2 ปาก
ผลแห้ง แตกได้
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ใบ ตำหรือขยี้ทาหรือพอกแก้พิษร้อนอักเสบ ปวดฝี ราก ตำพอกแก้พิษตะขาบและแมงป่อง

 

ลำโพงขาว ลำโพง มะเขือบ้า:Datura metel L. var. metel
ชื่อ :: ลำโพงขาว ลำโพง มะเขือบ้า ( Datura metel L. var. metel )

ลำโพงขาว ลำโพง มะเขือบ้า

 

ไม้ล้มลุกอายุหลายปี
ใบเดี่ยวเรียงสลับ รูปไข่
ดอกเดี่ยว กลีบเลี้ยงสีเขียวติดกันเป็นหลอดยาว กลีบดอกสีขาวติดกันเป็นหลอดปลายบานออกเป็นรูปแตร 
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้  
สรรพคุณ
ใบสด ตำพอกฝี แก้ปวดบวมอักเสบ ดอกแห้ง ผสมยาฉุนสูบแก้อาการหอบหืด เมล็ด หุงทำน้ำมันใส่แผล แก้กลากเกลื้อน ผื่นคัน ใบและยอด มีแอลคาลอยด์ hyoscyamine และ hyoscine ซึ่งมีฤทธิ์คลายกล้ามเนื้อเรียบ  แก้อาการปวดท้องเกร็ง และขยายหลอดลม แก้หอบหืด  และใช้ควบคุมอาการอาเจียนจากการเมารถได้ แต่มีผลข้างเคียง คือ ทำให้ปากและคอแห้ง

 

ลำโพงกาสลัก กาสลัก มะเขือบ้าดอกดำ ลำโพงกาลัก:Datura metel L. var. fastuosa (Bernh.) Danert
ชื่อ :: ลำโพงกาสลัก กาสลัก มะเขือบ้าดอกดำ ลำโพงกาลัก ( Datura metel L. var. fastuosa (Bernh.) Danert )

ลำโพงกาสลัก กาสลัก มะเขือบ้าดอกดำ ลำโพงกาลัก

 

ไม้ล้มลุกอายุหลายปี  
ใบเดี่ยวเรียงสลับ รูปไข่ 
ดอกเดี่ยว กลีบเลี้ยงสีเขียวติดกันเป็นหลอดยาว กลีบดอกสีม่วงติดกันเป็นหลอดปลายบานออกเป็นรูปแตร  
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้ มีขนหนาคล้ายหนาม
สรรพคุณ
ใบสด ตำพอกฝี แก้ปวดบวมอักเสบ ดอกแห้ง ผสมยาฉุนสูบแก้อาการหอบหืดเมล็ด หุงทำน้ำมันใส่แผล แก้กลากเกลื้อน ผื่นคัน ใบและยอด มีแอลคาลอยด์ hyoscyamine และ hyoscine ซึ่งมีฤทธิ์คลายกล้ามเนื้อเรียบ  แก้อาการปวดท้องเกร็ง และขยายหลอดลม แก้หอบหืด  และใช้ควบคุมอาการอาเจียนจากการเมารถได้ แต่มีผลข้างเคียง คือ ทำให้ปากและคอแห้ง

 

ลำเจียก การะเกด เตยทะเล (ดอกเพศเมีย):Pandanus odoratissimus L.f.
ชื่อ :: ลำเจียก การะเกด เตยทะเล (ดอกเพศเมีย) ( Pandanus odoratissimus L.f. )

ลำเจียก การะเกด เตยทะเล (ดอกเพศเมีย)

 

ไม้พุ่ม มีรากอากาศช่วยค้ำจุนลำต้น
ใบเดี่ยว เรียงสลับ  เวียนรอบกิ่ง เป็นกระจุกที่ปลายยอด ขอบใบมีหนาม  
ดอกช่อ ต้นที่มีเฉพาะดอกตัวผู้ ไม่มีกลีบดอก มีใบประดับเรียวยาวสีขาว ต้นที่มีเฉพาะดอกตัวเมียเรียกว่าเตยทะเล 
ผลเป็นผลรวม รูปกลมหรือขอบขนาน สีเหลืองหรือแดง
สรรพคุณ
ราก แก้ไข้ ขับเสมหะ ขับปัสสาวะ ขับนิ่ว ช่อดอกตัวผู้ ยาหอม บำรุงหัวใจ   

 

ลำดวน หอมนวล:Melodorum fruticosum Lour.
ชื่อ :: ลำดวน หอมนวล ( Melodorum fruticosum Lour. )

ลำดวน หอมนวล

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอกแกมขอบขนาน
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบสีเหลืองนวล หนา 
ผลเป็นผลกลุ่ม รับประทานได้
สรรพคุณ
ดอกแห้ง เป็นยาบำรุงกำลัง บำรุงหัวใจ บำรุงโลหิต แก้ลม

 

ลักกะจั่น จันทน์แดง จันทน์ผา ลักกะจันทน์:Dracaena cochinchinensis (Lour.) S.C. Chen
ชื่อ :: ลักกะจั่น จันทน์แดง จันทน์ผา ลักกะจันทน์ ( Dracaena cochinchinensis (Lour.) S.C. Chen )

ลักกะจั่น จันทน์แดง จันทน์ผา ลักกะจันทน์

 

ไม้พุ่ม
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปดาบ
ดอกช่อขนาดใหญ่  ออกที่ปลายยอด ดอกย่อยขนาดเล็ก กลีบดอกสีนวล
ผลสด รูปกลม  
สรรพคุณ
แก่น ที่ราลงและมีสีแดง แก้ไช้ทุกชนิด กระสับกระส่าย แก้เลือดออกตามไรฟัน

 

ละหุ่ง มะละหุ่ง มะโห่ง มะโห่งหิน ละหุ่งแดง:Ricinus communis L.
ชื่อ :: ละหุ่ง มะละหุ่ง มะโห่ง มะโห่งหิน ละหุ่งแดง ( Ricinus communis L. )

ละหุ่ง มะละหุ่ง มะโห่ง มะโห่งหิน ละหุ่งแดง

 

ไม้พุ่ม
ใบเดี่ยวรูปฝ่ามือ
ดอกช่อ  ออกที่ปลายยอด แยกเพศ อยู่ในช่อเดียวกัน ไม่มีกลีบดอก   
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้ มี 3 พู  เปลือกเมล็ดสีน้ำตาลประขาว 
สรรพคุณ
น้ำมันจากเมล็ดซึ่งบีบโดยไม่ใช้ความร้อน เป็นยาระบาย ใบ แก้ช้ำรั่ว (อาการกลั้นปัสสาวะไม่อยู่) ขับน้ำนม ราก ยาแก้พิษ แก้ไข้เซื่องซึม  

 

รามใหญ่ กระดูกไก่ ก้างปลา ก้างปลาเขา เหมือด อ้ายรามใบใหญ่:Ardisia elliptica Thunb
ชื่อ :: รามใหญ่ กระดูกไก่ ก้างปลา ก้างปลาเขา เหมือด อ้ายรามใบใหญ่ ( Ardisia elliptica Thunb )

รามใหญ่ กระดูกไก่ ก้างปลา ก้างปลาเขา เหมือด อ้ายรามใบใหญ่

 

ไม้พุ่ม
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอกกลับกว้าง
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาวแกมชมพูจางๆ
ผลสด เมื่อสุกสีดำ 
สรรพคุณ
ใบ แก้โรคตับพิการ ผล แก้ไข้ท้องเสีย ต้น แก้โรคเรื้อน ราก แก้ กามโรคและหนองใน

 

รางจืด กำลังช้างเผือก ขอบชะนาง เครือเขาเขียว ยาเขียว คาย รางเย็น ดุเหว่า ทิดพุด น้ำนอง ย่ำแย้ แอดแอ:Thunbergia laurifolia Lindl
ชื่อ :: รางจืด กำลังช้างเผือก ขอบชะนาง เครือเขาเขียว ยาเขียว คาย รางเย็น ดุเหว่า ทิดพุด น้ำนอง ย่ำแย้ แอดแอ ( Thunbergia laurifolia Lindl )

รางจืด กำลังช้างเผือก ขอบชะนาง เครือเขาเขียว ยาเขียว คาย รางเย็น ดุเหว่า ทิดพุด น้ำนอง ย่ำแย้ แอดแอ

 

ไม้เถาเนื้อแข็ง
ใบเดี่ยวรูปขอบขนานหรือรูปไข่
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีม่วงแกมน้ำเงิน ใบประดับสีเขียวประสีน้ำตาลแดง
ผลแห้ง แตกได้  
สรรพคุณ
น้ำคั้นใบสด แก้ไข้ ถอนพิษต่างๆในร่างกาย เช่น อาการแพ้อาหาร ยาฆ่าแมลง เป็นต้น โดยใช้ปฐมพยาบาลเบื้องต้น ก่อนนำส่งโรงพยาบาล

 

รักทะเล บ่งบง บงบ๊ง โหรา:Scaevola taccada (Gaertn.) Roxb. var. taccada (J.W.) Thieret & B.L.Lipscomb
ชื่อ :: รักทะเล บ่งบง บงบ๊ง โหรา ( Scaevola taccada (Gaertn.) Roxb. var. taccada (J.W.) Thieret & B.L.Lipscomb )

รักทะเล บ่งบง บงบ๊ง โหรา

 

ไม้พุ่ม
ใบเดี่ยว ออกเวียนสลับ
ดอกช่อสั้น กลีบดอกเป็นหลอด สีขาว
ผลสด ทรงกลม ผลสุกสีขาว
สรรพคุณ
ราก แก้เหน็บชา แก้บิด

 

รัก ปอเถื่อน ป่านเถื่อน รักดอก:Calotropis gigantea (L.) Dryander ex W.T.Aiton
ชื่อ :: รัก ปอเถื่อน ป่านเถื่อน รักดอก ( Calotropis gigantea (L.) Dryander ex W.T.Aiton )

รัก ปอเถื่อน ป่านเถื่อน รักดอก

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง น้ำยางขาว สูง 1-3 เมตร  
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปขอบขนานหรือรูปขอบขนานแกมไข่กลับ ผิวใบมีนวลสีขาว
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีม่วงหรือขาว ระยางค์รูปมงกุฎ
ผลเป็นฝักคู่ เมล็ดสีน้ำตาลมีขนสีขาว
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ยางขาวจากต้น เป็นยาถ่ายอย่างแรง ขับพยาธิ โดยทาตัวปลาช่อน แล้วย่างไฟให้เด็กกินเป็นยาเบื่อพยาธิไส้เดือน แก้กลาก เกลื้อน แก้ปวดฟัน ปวดหู พบว่าในยางขาวมีสารกระตุ้นหัวใจจึงควรวิจัยความเป็นพิษก่อนนำมาใช้ ยาพื้นบ้านใช้ เปลือกต้น ขับน้ำเหลืองเสีย ทำให้อาเจียน ดอก ช่วยย่อยและเจริญอาหาร แก้ไอ และหืด

 

ระย่อมน้อย ระย่อม กะย่อม เข็มแดง:Rauvolfia serpentina (L.) Benth. ex Kurz
ชื่อ :: ระย่อมน้อย ระย่อม กะย่อม เข็มแดง ( Rauvolfia serpentina (L.) Benth. ex Kurz )

ระย่อมน้อย ระย่อม กะย่อม เข็มแดง

 

ไม้พุ่ม มียางขาว    
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามหรือรอบข้อๆละ 3 ใบ รูปรีหรือรูปใบหอก
ดอกช่อ กลีบเลี้ยงสีขาวแกมเขียว เมื่อกลีบดอกโรยจะเปลี่ยนเป็นสีแดง กลีบดอกสีขาว โคนกลีบเป็นหลอดสีแดง    
ผลเป็นผลสด รูปรี  สีดำ          
สรรพคุณ
ราก แก้ไข้ เจริญอาหาร ลดความดันโลหิต แก้บ้าคลั่ง ทำให้นอนหลับ  ขับพยาธิ พบว่ารากมีสาร reserpine ซึ่งมีฤทธิ์ลดความดันโลหิตและกล่อมประสาท   

 

ยาสูบ:Nicotiana tabacum L.
ชื่อ :: ยาสูบ ( Nicotiana tabacum L. )

ยาสูบ

 

ไม้ล้มลุก ลำต้นตั้งตรง ทุกส่วนมีต่อมน้ำยางเหนียว
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่แกมขอบขนานแกมใบหอก ผิวใบมีขนทั้งสองด้าน
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาวหรือชมพู เชื่อมติดกันเป็นรูประฆัง
ผลแห้ง แตกได้ รูปขอบขนาน เมล็ดขนาดเล็กมาก สีน้ำตาลเข้ม จำนวนมาก
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ รากและใบ รักษาโรคผิวหนังผื่นคัน หิด กลาก เกลื้อน เรื้อนกวางยาพื้นบ้านใช้ ใบ ทำเป็นยาเส้นผสมกับปูนแดงและใบเนียม ปรุงเป็นยานัตถุ์ แก้หวัด คัดจมูก ใบมีสารนิโคตินใช้เป็นยาฆ่าแมลง จัดเป็นสารพิษชนิดหนึ่ง 

 

ย่านาง:Tiliacora triandra (Colebr.) Diels
ชื่อ :: ย่านาง ( Tiliacora triandra (Colebr.) Diels )

ย่านาง

 

ไม้เถา
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่แกมใบหอก
ดอกช่อ ออกตามเถาและที่ซอกใบ แยกเพศ อยู่คนละต้น ไม่มีกลีบดอก
ผลกลุ่ม ผลย่อย  รูปรี
สรรพคุณ
ราก ต้มกับน้ำ ดื่มเป็นยาแก้ไข้ทุกชนิด จากการทดลอง พบว่าสารสกัดจากรากมีฤทธิ์ต้านเชื้อมาลาเรียชนิดฟัลซิพารัม

 

ยางน่องเถา ยางน่องเครือ, เครือน่อง, น่อง, บานบุรีป่า:Strophanthus caudatus (L.) Kurz
ชื่อ :: ยางน่องเถา ยางน่องเครือ, เครือน่อง, น่อง, บานบุรีป่า ( Strophanthus caudatus (L.) Kurz )

ยางน่องเถา ยางน่องเครือ, เครือน่อง, น่อง, บานบุรีป่า

 

ไม้พุ่มแกมเถา สูงได้ถึง 12 เมตร มีน้ำยางขาว
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปวงรี รูปไข่กลับหรือรูปไข่
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาว เมื่อแรกบานแล้วเปลี่ยนเป็นสีเหลืองและแดง ปลายกลีบสีเหลืองแล้วเปลี่ยนเป็นสีแดงและม่วง ระยางค์รูปมงกุฎสีแดง แล้วเปลี่ยนเป็นสีม่วง
ผลเป็นฝักคู่ รูปทรงกระบอก ขนาดใหญ่ เมล็ดสีน้ำตาลมีขนสีขาว
สรรพคุณ
ชาวบ้านใช้ ยางจากต้น ผสมกับยาพิษชนิดอื่น ทาลูกหน้าไม้ล่าสัตว์ มีความเป็นพิษเช่นเดียวกับบานทน

 

ยอป่า คุย, โคะ, สลักป่า, สลักหลวง:Morinda coreia Buch.Ham.
ชื่อ :: ยอป่า คุย, โคะ, สลักป่า, สลักหลวง ( Morinda coreia Buch.Ham. )

ยอป่า คุย, โคะ, สลักป่า, สลักหลวง

 

ไม้ต้น สูงได้ถึง 15 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปวงรี หูใบอยู่ระหว่างก้านใบ
ดอกช่อ ออกเป็นก้อนทรงกลมที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาว
ผลเป็นผลรวม รูปค่อนข้างกลม
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ราก แก้เบาหวาน แก่น ต้มน้ำดื่ม บำรุงเลือด ผลอ่อน แก้อาเจียน ผลสุก ขับระดู ขับลม ใบ อังไฟพอตายนึ่ง ปิดหน้าอก หน้าท้อง แก้ไอ แก้จุกเสียด หรือตำพอกศีรษะ ฆ่าเหา ชาวบ้านใช้ ราก ย้อมผ้าให้เป็นสีแดง 

 

ยอ มะตาเสือ ยอบ้าน:Morinda citrifolia L.
ชื่อ :: ยอ มะตาเสือ ยอบ้าน ( Morinda citrifolia L. )

ยอ มะตาเสือ ยอบ้าน

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปรีแกมใบหอก หูใบอยู่ระหว่างโคนก้านใบ 
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ฐานดอกอัดกันแน่นเป็น รูปทรงกลม กลีบดอกสีขาว

ผลเป็นผลสด เชื่อมติดกันเป็นผลรวม ผิวเป็นตุ่มพอง

สรรพคุณ

ผลสดดิบหรือห่าม ย่างหรือคั่วไฟอ่อนๆ ชงกับน้ำดี่ม แก้คลื่นไส้อาเจียน สารออกฤทธิ์ คือ asperuloside

งานวิจัย การศึกษาการใช้น้ำผลยอเพื่อระงับอาการอาเจียน ในผู้ป่วยมาลาเรีย 92 ราย พบว่า น้ำผลยอลดอาการอาเจียนได้ดีกว่าน้ำชา แต่ได้ผลน้อยกว่าการใช้ยาแก้อาเจียน (metoclopamide) สารสกัดจากยอด้วยแอลกอฮอล์ และเฮกเซน มีฤทธิ์ต้านเชื้อวัณโรค (Mycobacterium tuberculosis) ได้ถึง 89 ถึง 95% น้ำคั้นจากยอมีฤทธิ์ส่งเสริมภูมิคุ้มกัน และต้านการเจริญของเซลล์เนื้องอก โดยกลไกกระตุ้นการสร้างเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดที-เซลล์, ไทโมไซต์และแมกโครฟาจ การทดลองในหนูถีบจักรที่ถูกเหนี่ยวนำให้เป็นมะเร็งระยะสุดท้าย  ซึ่งได้รับน้ำคั้นยอพบว่า หนูมีอายุยืนขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (119%)  หนู 9 ตัวจาก 22 ตัว รอดชีวิตนานขึ้น 50 วัน การศึกษาทางพิษวิทยาของบริษัทผู้ผลิตน้ำลูกยอแห่งหนึ่ง ใช้อาสาสมัคร 96 คน แบ่งเป็น 4 กลุ่ม  ดื่มน้ำลูกยอ 750 มิลลิลิตร/วัน  โดยมีกลุ่มยาหลอก 1 กลุ่ม  และกลุ่มน้ำคั้น 3 กลุ่ม  นาน 28 วัน  จากการทดสอบทางชีวเคมีของเลือดพบว่า ค่าไม่แตกต่างจากค่าปกติ ดังนั้นการบริโภคน้ำลูกยอน่าจะปลอดภัย
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่สำนักงานข้อมูลสมุนไพร

 

ไมยราบขาว ไมยราบหนาม, เขี้ยวงู:Mimosa diplotricha C. Wright ex Sauvalle (ชื่อพ้อง Mimosa invisa Mart.)
ชื่อ :: ไมยราบขาว ไมยราบหนาม, เขี้ยวงู ( Mimosa diplotricha C. Wright ex Sauvalle (ชื่อพ้อง Mimosa invisa Mart.) )

ไมยราบขาว ไมยราบหนาม, เขี้ยวงู

 

ไม้ล้มลุก อายุปีเดียว ลำต้นสี่เหลี่ยม มีหนามแหลม
ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น เรียงสลับ ใบย่อย 6-9 คู่ มีหนามแหลมตลอดแนวก้านใบ
ดอกช่อ รูปทรงกลม ออกที่ซอกใบ ก้านดอกมีหนาม กลีบดอกสีม่วงแกมชมพู
ผลเป็นฝักยาวแบน ขอบมีหนาม เมื่อสุกสีน้ำตาลอ่อน
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ใบและลำต้น ผสมกับรากสะเดาดินและไมยราบทั้งต้น ต้นน้ำดื่ม ขับปัสสาวะ 

 

ไมยราบ หญ้าปันยอด, กระทืบยอด, หนามหญ้าราบ, กะหงับ, ก้านของ, ระงับ, หงับพระพาย, หญ้าจิยอบ:Mimosa pudica L.
ชื่อ :: ไมยราบ หญ้าปันยอด, กระทืบยอด, หนามหญ้าราบ, กะหงับ, ก้านของ, ระงับ, หงับพระพาย, หญ้าจิยอบ ( Mimosa pudica L. )

ไมยราบ หญ้าปันยอด, กระทืบยอด, หนามหญ้าราบ, กะหงับ, ก้านของ, ระงับ, หงับพระพาย, หญ้าจิยอบ

 

ไม้ล้มลุกกึ่งเลื้อย ทอดแผ่ไปตามพื้นดิน ลำต้นมีขนละเอียดและหนามโค้งงอ
ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น เรียงสลับ ไวต่อการสัมผัส ประกอบด้วย 4 ช่อใบย่อย เรียงตัวแบบนิ้วมือ ใบย่อย 17-22 คู่ รูปใบหอก ผิวใบด้านบนสีเขียว ด้านล่างสีม่วงอ่อน
ดอกช่อ รูปทรงกลม ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีชมพู
ผลเป็นฝักแบน เป็นข้อๆ อยู่รวมกันเป็นช่อ เมื่อสุกสีดำ
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ทั้งต้น ขับปัสสาวะ แก้ไตพิการ (โรคเกี่ยวกับทางเดินปัสสาวะ มีปัสสาวะขุ่นข้น เหลืองหรือแดง มีอาการแน่นท้อง กินอาหารไม่ได้) แก้กษัย (การป่วยที่เกิดจากหลายสาเหตุ ทำให้ร่างกายเสื่อมโทรม ซูบผอม โลหิตจาง ปวดเมื่อย) ราก แก้บิด ขับปัสสาวะ ยาพื้นบ้านใช้ ทั้งต้น ผสมกับรากสะเดาดินและไมยราบเลื้อยทั้งต้น ต้มน้ำดื่ม ขับปัสสาวะ สารสกัดทั้งต้นด้วยแอลกอฮอล์สามารถลดน้ำตาลในเลือดของสัตว์ทดลองทั้งในสภาวะปกติและเป็นเบาหวาน การให้ยาติดต่อกัน 5 เดือน ไม่พบอาการผิดปกติของสัตว์ทดลอง

 

โมกเครือ เดื่อเครือ เดื่อดิน เดื่อเถา เดื่อไม้ เดือยดิน เดือยดิบ พิษ มะเดื่อดิน มะเดื่อเถา ย่านเดือยบิด ไส้ตัน:Aganosma marginata (Roxb.) G. Don
ชื่อ :: โมกเครือ เดื่อเครือ เดื่อดิน เดื่อเถา เดื่อไม้ เดือยดิน เดือยดิบ พิษ มะเดื่อดิน มะเดื่อเถา ย่านเดือยบิด ไส้ตัน ( Aganosma marginata (Roxb.) G. Don )

โมกเครือ เดื่อเครือ เดื่อดิน เดื่อเถา เดื่อไม้ เดือยดิน เดือยดิบ พิษ มะเดื่อดิน มะเดื่อเถา ย่านเดือยบิด ไส้ตัน

 

ไม้เถาเลื้อยพัน
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม
ดอกช่อ ออกที่ปลายยอด สีขาว 
ผลเป็นฝักคู่เรียวยาว
สรรพคุณ
ต้น เข้ายารักษาประดง แก้พิษฝีภายใน ราก บำรุงกำลังฟื้นไข้ แก้ไตพิการ ตับพิการ

 

โมกหลวง พุด พุทธรักษา มูกมันน้อย มูกมันหลวง มูกหลวง โมกเขา โมกทุ่ง โมกใหญ่ ยางพุด:Holarrhena pubescens (Buch.-Ham.) Wall. ex G.Don
ชื่อ :: โมกหลวง พุด พุทธรักษา มูกมันน้อย มูกมันหลวง มูกหลวง โมกเขา โมกทุ่ง โมกใหญ่ ยางพุด ( Holarrhena pubescens (Buch.-Ham.) Wall. ex G.Don )

โมกหลวง พุด พุทธรักษา มูกมันน้อย มูกมันหลวง มูกหลวง โมกเขา โมกทุ่ง โมกใหญ่ ยางพุด

 

ไม้ต้น ทุกส่วนมียางขาว
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามรูปไข่
ดอกช่อ กลีบดอกสีขาวบริเวณกลางดอกสีเหลือง
ผลเป็นฝักคู่
สรรพคุณ
เปลือกต้น แก้บิด เนื่องจากมีสาร conessine แต่ไม่นิยมใช้เพราะมีผลต่อระบบประสาท

 

โมกมัน มักมัน มูกน้อย มูกมัน โมกน้อย:Wrightia arborea (Dennst.) Mabb.
ชื่อ :: โมกมัน มักมัน มูกน้อย มูกมัน โมกน้อย ( Wrightia arborea (Dennst.) Mabb. )

โมกมัน มักมัน มูกน้อย มูกมัน โมกน้อย

 

ไม้ต้น ทุกส่วนมียางขาว 
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปรีหรือ รูปรีแกมขอบขนาน 
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอก สีขาวแกมชมพู
ผลเป็นฝักคู่ติดกัน
สรรพคุณ
เปลือก ยาบำรุงธาตุ แก่น แก้ดีพิการ ขับเลือด ยางจากต้น แก้บิดมูกเลือดเปลือกและยาง มีฤทธิ์ต้าน เชื้อบิด  

 

แมงลักคา การา:Hyptis sauveolens (L.) Poit.
ชื่อ :: แมงลักคา การา ( Hyptis sauveolens (L.) Poit. )

แมงลักคา การา

 

ไม้ล้มลุกอายุปีเดียว ลำต้นสี่เหลี่ยมตั้งตรง แตกกิ่งก้าน มีขนเหนียวติดมือ มีกลิ่นหอมจัด สูงได้ถึง 1.5 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม ตั้งฉาก รูปไข่ ผิวใบมีขนทั้งสองด้าน
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งและซอกใบ ช่อละ 4 ดอกย่อย กลีบดอกสีม่วง โคนกลีบสีขาว
ผลแห้ง ไม่แตก รูปวงรี แบน สีดำ 
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ กิ่งและใบ ทุบวางในเล้าไล่ไรไก่ 

 

แมงลัก ก้อมก้อขาว มังลัก:Ocimum americanum L. var. citratum
ชื่อ :: แมงลัก ก้อมก้อขาว มังลัก ( Ocimum americanum L. var. citratum )

แมงลัก ก้อมก้อขาว มังลัก

 

ไม้ล้มลุก ทุกส่วนมีกลิ่นเฉพาะ ลำต้นสี่เหลี่ยม
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่หรือรูปรี
ดอกช่อ กลีบเลี้ยงและกลีบดอกแยกเป็น 2 ปาก กลีบดอกสีขาว ใบประดับสีเขียว
ผลเป็นผลแห้ง มี 4 ผลย่อย
สรรพคุณ
ใบสด แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ ขับลม เปลือกหุ้มผล เป็นยาระบาย

 

เม่าไข่ปลา ขะเม่าผา, มะเม่าข้าวเบา, มังเม่า, เม่าทุ่ง:Antidesma ghaesembilla Gaertn.
ชื่อ :: เม่าไข่ปลา ขะเม่าผา, มะเม่าข้าวเบา, มังเม่า, เม่าทุ่ง ( Antidesma ghaesembilla Gaertn. )

เม่าไข่ปลา ขะเม่าผา, มะเม่าข้าวเบา, มังเม่า, เม่าทุ่ง

 

ไม้พุ่ม หรือไม้ต้นขนาดเล็ก ลำต้นตั้งตรง กิ่งอ่อนและยอดอ่อนมีขน 
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่ถึงรูปวงรี ผิวด้านบนเกลี้ยงหรือมีขนประปราย ด้านล่างมีขนสั้นๆ
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบและปลายกิ่ง ดอกย่อยจำนวนมาก สีเขียว ขนาดเล็ก
ผลสด รูปทรงกลมเบี้ยว เมื่อสุกสีแดงคล้ำถึงดำ มีเมล็ดเดียว
สรรพคุณ
ชาวเขาเผ่ากะเหรี่ยงใช้ ใบและผล ต้มน้ำอาบ แก้อาการโลหิตจาง ซีด เลือดไหลเวียนไม่ดี

 

เม่าสร้อย เม่าตาควาย, มักเม่า:Antidesma acidum Retz.
ชื่อ :: เม่าสร้อย เม่าตาควาย, มักเม่า ( Antidesma acidum Retz. )

เม่าสร้อย เม่าตาควาย, มักเม่า

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง หรือไม้ต้นขนาดเล็ก
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอกกลับ มีขนประปรายทั้ง 2 ด้าน
ดอกช่อ แยกแขนงเชิงลด ออกที่ซอกใบและปลายกิ่ง ดอกย่อยจำนวนมาก แยกเพศอยู่คนละต้น ไม่มีกลีบดอก กลีบเลี้ยงสีเขียวอ่อน
ผลสด รูปใข่ สีม่วงเข้ม รับประทานได้
สรรพคุณ
ชาวเขาเผ่ากะเหรี่ยงใช้ ใบ ต้มน้ำให้สตรีหลังคลอดดื่มและอาบ ยาพื้นบ้านใช้ผลสด กินเป็นยาระบาย ลำต้น ต้มน้ำดื่ม แก้ซางเด็ก

 

ม้าทลายโรง กาโร, นอนหลับ, พญานอนหลับ, มันฤาษี, มาดพล้ายโรง:Neuropeltis racemosa Wall.
ชื่อ :: ม้าทลายโรง กาโร, นอนหลับ, พญานอนหลับ, มันฤาษี, มาดพล้ายโรง ( Neuropeltis racemosa Wall. )

ม้าทลายโรง กาโร, นอนหลับ, พญานอนหลับ, มันฤาษี, มาดพล้ายโรง

 

ไม้เถาเนื้อแข็ง กิ่งอ่อนมีขนนุ่มสีน้ำตาล
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปวงรี หรือวงรีแกมขอบขนาน 
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ มีขนสีน้ำตาล กลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นรูประฆัง โคนกลีบด้านในมีขนเป็นกระจุกบริเวณโคนก้านชูเกสรตัวผู้ ใบประดับรูปไข่หรือรูปใบหอกแกมรูปไข่  
ผลแห้ง รูปค่อนข้างกลม ใบประดับเจริญขึ้นเป็นรูปวงรีกว้าง หรือรูปโล่
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ เนื้อไม้ ดองเหล้ากิน บำรุงกำลัง บำรุงกำหนัด และขับน้ำย่อย หรือต้มน้ำดื่ม แก้ปวดหลัง ปวดเอว บำรุงกำลัง บำรุงโลหิต

 

ม้ากระทืบโรง:Ficus foveolata Wall.
ชื่อ :: ม้ากระทืบโรง ( Ficus foveolata Wall. )

ม้ากระทืบโรง

 

ไม้พุ่มรอเลื้อย เลื้อยเกาะไปตามพรรณไม้อื่น มีน้ำยางขาว สูงได้ถึง 25 เมตร กิ่งอ่อน ก้านใบ ผิวใบด้านล่าง และฐานรองดอกอ่อนมีขน
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอก รูปขอบขนานแกมใบหอก รูปไข่หรือรูปขอบขนานแกมวงรี
ดอกช่อ ลักษณะทรงกลมคล้ายผล ออกเดี่ยวๆที่ซอกใบ แยกเพศอยู่ในช่อเดียวกัน ฐานรองดอกรูปทรงกลม
ผลสด รูปทรงกลม ภายในสีแดง 
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ลำต้น ดองเหล้าดื่ม บำรุงกำลัง แก้เลือดเสีย เลือดค้าง ซูบซีด 

 

มังตาน กรรโชก, กาโซ้, ทะโล้, สารภีป่า, คายโซ่, จำปาดง, พระราม, บุนนาค, พังตาน, พันตัน:Schima wallichii (DC.) Korth.
ชื่อ :: มังตาน กรรโชก, กาโซ้, ทะโล้, สารภีป่า, คายโซ่, จำปาดง, พระราม, บุนนาค, พังตาน, พันตัน ( Schima wallichii (DC.) Korth. )

มังตาน กรรโชก, กาโซ้, ทะโล้, สารภีป่า, คายโซ่, จำปาดง, พระราม, บุนนาค, พังตาน, พันตัน

 

ไม้ต้น สูงได้ถึง 25 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอก รูปขอบขนานหรือรูปวงรี
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาว เกสรตัวผู้มีจำนวนมากคล้ายดอกบุนนาค
ผลแห้ง แตกได้รูปร่างค่อนข้างกลม
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ดอกแห้ง แช่หรือชงให้สตรีคลอดบุตรใหม่ๆ ดื่มต่างน้ำ แก้ขัดเบา ชัก ลมบ้าหมู ต้นและกิ่งอ่อน แก้คลื่นไส้ หยอดหูแก้ปวด ชาวบ้านใช้ เปลือกต้น เบื่อปลา หรือบดเป็นผงแต่งกลิ่นธูปหอม

 

มะแว้งเครือ:Solanum trilobatum L.
ชื่อ :: มะแว้งเครือ ( Solanum trilobatum L. )

มะแว้งเครือ

 

ไม้เลื้อย มีหนามตามกิ่งก้าน
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งและซอกใบ กลีบดอก สีม่วง 
ผลเป็นผลสด รูปกลม ผลดิบสีเขียวมีลายตามยาว เมื่อสุกสีแดง
สรรพคุณ
ผลสด แก้ไอ ขับเสมหะ โดยใช้4-10 ผล โขลกพอแหลก คั้นเอาน้ำใส่เกลือเล็กน้อย จิบบ่อยๆ หรือเคี้ยวกลืนเฉพาะน้ำจนหมดรสขมเฝื่อนเป็นส่วนผสมหลักในยาประสะมะแว้ง  นอกจากนี้ ใช้ขับปัสสาวะ แก้ไข้และเป็นยาขมเจริญอาหารด้วย

 

มะแว้งต้น:Solanum sanitwongsei Craib
ชื่อ :: มะแว้งต้น ( Solanum sanitwongsei Craib )

มะแว้งต้น

 

ไม้พุ่ม ลำต้นมีขนนุ่ม
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่หรือรูปขอบขนาน ขอบใบเว้า ผิวใบมีขนนุ่มทั้งสองด้าน
ดอกช่อ ออกตามกิ่งหรือซอกใบ กลีบดอกสีม่วง
ผลสด รูปกลม ผลดิบสีเขียวอ่อนไม่มีลาย เมื่อสุกสีส้ม 
สรรพคุณ
ผลสด แก้ไอ ขับเสมหะ รักษาเบาหวาน ขับปัสสาวะ แต่มีสารสเตอรอยด์สูง จึงไม่ควรใช้ติดต่อกันนาน มะแว้งต้นเป็นส่วนผสมหลักในยาประสะมะแว้ง ซึ่งองค์การเภสัชกรรมผลิตขึ้นตามตำรับยาสามัญประจำบ้านแผนโบราณ

 

มะเฟือง:Averrhoa carambola L.
ชื่อ :: มะเฟือง ( Averrhoa carambola L. )

มะเฟือง

 

ไม้ต้น 
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อยรูปขอบขนานแกมใบหอก
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ดอกย่อยขนาดเล็ก กลีบดอกสีชมพูแกมม่วง 
ผลเป็นผลสด อวบน้ำ มีสันโดยรอบ 5 สัน ผลสุกสีเหลือง รสเปรี้ยวอมหวาน 
สรรพคุณ
ใบและราก แก้ไข้ ผลสุก ขับเสมหะ ขับปัสสาวะ ขับเลือดเสีย 

 

มะเดื่ออุทุมพร เดื่อเกลี้ยง, เดื่อน้ำ, มะเดื่อ, มะเดื่อชุมพร:Ficus racemosa L.
ชื่อ :: มะเดื่ออุทุมพร เดื่อเกลี้ยง, เดื่อน้ำ, มะเดื่อ, มะเดื่อชุมพร ( Ficus racemosa L. )

มะเดื่ออุทุมพร เดื่อเกลี้ยง, เดื่อน้ำ, มะเดื่อ, มะเดื่อชุมพร

 

ไม้ต้นขนาดใหญ่ สูงได้ถึง 30 เมตร มีน้ำยางขาว กิ่งอ่อนและผลมีขนละเอียดสีขาว  
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปวงรี รูปไข่ รูปขอบขนานหรือรูปใบหอก
ดอกช่อ เกิดภายในฐานรองดอกที่มีรูปร่างคล้ายผล ออกที่ลำต้นและกิ่ง แยกเพศอยู่ในช่อเดียวกัน
ผลสด รูปไข่แกมสามเหลี่ยม เมื่อสุกสีแดงแกมชมพู 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ราก แก้ไข้พิษ ไข้กาฬ (ไข้ที่มีตุ่มที่อวัยวะภายในหรือที่ผิวหนัง ซึ่งตุ่มอาจมีสีดำ) แก้ร้อนใน ตำรายาไทยและยาพื้นบ้านใช้ เปลือกต้น มีรสฝาด แก้อาการท้องเสียที่ไม่ใช่บิดหรืออหิวาตกโรค แก้อาเจียน ห้ามเลือด ชำระแผลยาพื้นบ้านใช้ ต้น ผสมกับต้นเล็บแมว ต้นตับเต่าโคก ต้นมะดูก ต้นเปล้าใหญ่หรือเปล้าน้อย ต้นกำจาย ต้นกำแพงเจ็ดชั้น รากส้มลมและต้นกะเจียน ต้มน้ำดื่ม แก้ปวดเมื่อย

 

มะเค็ด กะแทง เคล็ด เคล็ดทุ่ง แท้ง หนามเค็ด หนามแท่ง:Catunaregam tomentosa (Blume ex DC.) Tirveng.
ชื่อ :: มะเค็ด กะแทง เคล็ด เคล็ดทุ่ง แท้ง หนามเค็ด หนามแท่ง ( Catunaregam tomentosa (Blume ex DC.) Tirveng. )

มะเค็ด กะแทง เคล็ด เคล็ดทุ่ง แท้ง หนามเค็ด หนามแท่ง

 

ไม้ต้นขนาดเล็ก สูง 4-8 เมตร กิ่งก้านมีหนามแหลมยาว
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่กว้างหรือรูปไข่แกมวงรี ท้องใบสีอ่อนกว่าและมีขน หูใบอยู่ระหว่างก้านใบ
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาว กลิ่นหอม
ผลแห้ง ไม่แตก รูปไข่
สรรพคุณ
ชาวบ้านใช้ ผลแก่ ตีกับน้ำ เป็นยาสระผม

 

มะเกลือ ผีเผา มักเกลือ:Diospyros mollis Griff.
ชื่อ :: มะเกลือ ผีเผา มักเกลือ ( Diospyros mollis Griff. )

มะเกลือ ผีเผา มักเกลือ

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่หรือรูปไข่แกมขอบขนาน
ดอกช่อ แยกเพศ อยู่คนละต้น ดอกตัวผู้ออกเป็นช่อสั้นๆประมาณ 3 ดอก ดอกตัวเมียเป็นดอกเดี่ยว กลีบดอกสีเหลือง
ผลเป็นผลสด ผลดิบสีเขียว ผลสุกสีดำ มีกลีบเลี้ยง 4 กลีบ ติดอยู่ที่ขั้วผล มีเมล็ดน้อย
สรรพคุณ
ผลดิบสด เป็นยาถ่ายพยาธิได้หลายชนิด ถ่ายพยาธิปากขอได้ดีที่สุด

 

มะอึก มะเขือปู่, มะปู่:Solanum stramonifolium Jacq.
ชื่อ :: มะอึก มะเขือปู่, มะปู่ ( Solanum stramonifolium Jacq. )

มะอึก มะเขือปู่, มะปู่

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง สูง 1-2 เมตร ทุกส่วนมีขนละเอียด สีน้ำตาลอ่อน
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่กว้างหรือรูปโล่ ขอบใบหยักเว้าเป็นพู กว้าง 15-25 ซม. ยาว 20-30 ซม. ผิวใบมีขนทั้งสองด้าน
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาว
ผลสด รูปทรงกลม เมื่อสุกสีเหลืองแกมน้ำตาล เมล็ดจำนวนมาก
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ผลหรือราก ละลายเสมหะ แก้ไอ ราก กระทุ้งพิษไข้หัวทุกชนิด (อาการไข้ ที่ออกตุ่ม ออกผื่น ตามผิวหนัง เช่น เหือด หัด อีสุกอีใส)

 

มะหาด หาด ขนุนป่า มะหาดใบใหญ่:Artocarpus lacucha Roxb.
ชื่อ :: มะหาด หาด ขนุนป่า มะหาดใบใหญ่ ( Artocarpus lacucha Roxb. )

มะหาด หาด ขนุนป่า มะหาดใบใหญ่

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานหรือรูปรี 
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ค่อนข้างกลม ก้านสั้น แยกเพศ อยู่บนต้นเดียวกัน 
ผลเป็นผลรวม สีเหลือง ผิวขรุขระ มีขนนุ่ม 
สรรพคุณ
ปวกหาด (เนื้อไม้) ยาถ่ายพยาธิเส้นด้าย พยาธิไส้เดือน พยาธิตัวตืด สำหรับเด็ก 

 

มะหวด กะซ่ำ กำซำ กำจำ ชันรู มะหวดบาท มะหวดลิง ซำ นำซำ มะจำ มะหวดป่า หวดคา สีฮอกน้อย หวดลาว หวดฆ่า:Lepisanthes rubiginosa (Roxb.) Leenh.
ชื่อ :: มะหวด กะซ่ำ กำซำ กำจำ ชันรู มะหวดบาท มะหวดลิง ซำ นำซำ มะจำ มะหวดป่า หวดคา สีฮอกน้อย หวดลาว หวดฆ่า ( Lepisanthes rubiginosa (Roxb.) Leenh. )

มะหวด กะซ่ำ กำซำ กำจำ ชันรู มะหวดบาท มะหวดลิง ซำ นำซำ มะจำ มะหวดป่า หวดคา สีฮอกน้อย หวดลาว หวดฆ่า

 

ไม้ต้น
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ขอบขนานหรือรูปไข่แกมขอบขนาน
ดอกช่อ ดอกย่อยขนาดเล็ก กลีบดอกสีขาว
ผลสดรูปไข่ เมื่อสุกสีม่วงดำ
สรรพคุณ
ราก แก้ไข้ แก้พิษฝีภายใน ศีรษะแก้ไข้ ปวดศีรษะและพอกรักษาโรคผิวหนังผื่นคันเมล็ด แก้โรคไอหอบ ไข้ซางเด็ก (โรคของเด็กเล็กมีอาการเบื่ออาหาร ซึม มีเม็ดขึ้นในปากและคอ ลิ้นเป็นฝ้า) ไอกรน

 

มะลิลา ข้าวแตก มะลิ มะลิขี้ไก่ มะลิซ้อน มะลิป้อม มะลิหลวง:Jasminum sambac (L.) Aiton
ชื่อ :: มะลิลา ข้าวแตก มะลิ มะลิขี้ไก่ มะลิซ้อน มะลิป้อม มะลิหลวง ( Jasminum sambac (L.) Aiton )

มะลิลา ข้าวแตก มะลิ มะลิขี้ไก่ มะลิซ้อน มะลิป้อม มะลิหลวง

 

ไม้พุ่ม
ใบประกอบชนิดมีใบย่อยใบเดียว เรียงตรงข้าม รูปไข่  รูปรีหรือรูปรีแกมขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งและซอกใบ กลีบดอกสีขาว กลิ่นหอม
ผลเป็นผลสด สีดำ  
สรรพคุณ
ดอกแห้ง ปรุงยาหอม จัดอยู่ในเกสรทั้งห้า ทำให้จิตใจชุ่มชื่น แก้ไข้ 

 

มะลิซาไก มะลิรำ:asminum rambayense Kuntze
ชื่อ :: มะลิซาไก มะลิรำ ( asminum rambayense Kuntze )

มะลิซาไก มะลิรำ

 

ไม้พุ่มกึ่งเลื้อย สูงได้ถึง 2 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปวงรี รูปขอบขนาน หรือรูปไข่ ท้องใบมีต่อมขนสีน้ำตาลบริเวณซอกเส้นใบ 
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง มีดอกย่อย 7-13 ดอก กลีบดอกสีขาว เชื่อมติดกันเป็นหลอดยาว
ที่พบในประเทศไทยยังไม่ติดผล 
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ รากสดหรือแห้ง 2 ราก กินวันละ 2 ครั้ง เป็นยาคุมกำเนิดในสตรี

 

มะรุม ผักอีฮึม ผักอีฮุม มะค้อนก้อม:Moringa oleifera Lam.
ชื่อ :: มะรุม ผักอีฮึม ผักอีฮุม มะค้อนก้อม ( Moringa oleifera Lam. )

มะรุม ผักอีฮึม ผักอีฮุม มะค้อนก้อม

 

ไม้ต้น
ใบประกอบแบบขนนกสามชั้น เรียงสลับ ใบย่อย รูปขอบขนาน รูปไข่ รูปไข่กลับหรือรูปรี
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ดอกย่อยสีขาวหรือสีนวล
ผลเป็นฝักกลม ยาว
สรรพคุณ
เปลือกต้น ขับลม

 

มะระขี้นก ผักเหย ผักไห มะร้อยรู มะห่อย มะไห่:Momordica charantia L. f. charantia
ชื่อ :: มะระขี้นก ผักเหย ผักไห มะร้อยรู มะห่อย มะไห่ ( Momordica charantia L. f. charantia )

มะระขี้นก ผักเหย ผักไห มะร้อยรู มะห่อย มะไห่

 

ไม้เถา มีมือเกาะ
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปฝ่ามือ ขอบใบเว้าเป็นแฉกลึก
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ แยกเพศ อยู่บนต้นเดียวกัน กลีบดอกสีเหลือง รูประฆัง
ผลเป็นผลสด รูปกระสวย ผิวขรุขระ สีส้ม มีรสขม
สรรพคุณ
เนื้อผล ยาขมเจริญอาหาร บำรุงน้ำดี แก้โรคของม้ามและตับ

 

มะยม:Phyllanthus acidus (L.) Skeels
ชื่อ :: มะยม ( Phyllanthus acidus (L.) Skeels )

มะยม

 

ไม้ต้น สูง 3-10 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่เบี้ยวหรือรูปไข่แกมขอบขนาน  
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบหรือกิ่งก้าน แยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน กลีบดอกสีแดง
ผลสด รูปกลมแป้น มี 6-8 พู เมื่อสุกสีเหลืองอ่อน รสเปรี้ยว
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ราก แก้ไข้ รักษาโรคผิวหนัง น้ำเหลืองเสีย ผื่นคัน ใบ ต้มน้ำอาบแก้คัน แก้ไข้ทั้งปวง เหือด หัด อีสุกอีใส ยาพื้นบ้านใช้ ใบ เข้ายาเขียว แก้ไข้ หรือผสมกับใบมะเฟือง ใบหมากผู้หมากเมีย ต้มน้ำอาบ แก้คันจากพิษไข้หัว (ไข้ ร่วมกับผื่น หรือตุ่ม เช่น เหือด หัด อีสุกอีใส) 

 

มะพูด:Garcinia dulcis (Roxb.) Kurz
ชื่อ :: มะพูด ( Garcinia dulcis (Roxb.) Kurz )

มะพูด

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามเนื้อใบหนา กิ่งก้านเป็นเหลี่ยม
ดอกช่อ กระจุกซี่ร่ม ดอกย่อยแยกเพศ กลีบดอกสีขาวแกมเหลือง
ผลสด ทรงกลม ผลสุกสีส้ม เมล็ดมีเยื่อสีเหลืองแกมเขียว
สรรพคุณ
เปลือก ใช้ชำระล้างแผล ผล กัดเสมหะ แก้ไอ เป็นยาระบายอ่อน ขับถ่ายโลหิตเสียให้ตก แก้ช้ำใน

 

มะพอก กระท้อนรอก, ท่าลอก, ประดงไฟ, ประดงเลือด,พอก, มะคลอก, มะมื่อ, หมักมื่อ, หมักมอก, หมากรอก:Parinari anamense Hance
ชื่อ :: มะพอก กระท้อนรอก, ท่าลอก, ประดงไฟ, ประดงเลือด,พอก, มะคลอก, มะมื่อ, หมักมื่อ, หมักมอก, หมากรอก ( Parinari anamense Hance )

มะพอก กระท้อนรอก, ท่าลอก, ประดงไฟ, ประดงเลือด,พอก, มะคลอก, มะมื่อ, หมักมื่อ, หมักมอก, หมากรอก

 

ไม้ต้น สูง 10-30 เมตร  
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่หรือรูปวงรีผิวใบด้านล่างมีขนสีขาวแกมน้ำตาล
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาว
ผลสด รูปค่อนข้างกลมหรือรูปกระสวย
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ แก่น ต้มน้ำดื่มและอาบแก้ประดง (อาการโรคผิวหนัง เป็นเม็ดขึ้นคล้ายผด คันมาก มักมีไข้ร่วมด้วย) แก้ผื่นคันแดงทั่วตัว ปวดแสบร้อน มีน้ำเหลืองไหลซึม ยาพื้นบ้านใช้ แก่น ผสมกับสมุนไพรอื่น ต้มน้ำดื่มแก้หืด เปลือกต้นประคบแก้ช้ำใน แก้ปวดบวม

 

มะนาว ส้มมะนาว:Citrus x aurantiifolia (Christm.) Swingle
ชื่อ :: มะนาว ส้มมะนาว ( Citrus x aurantiifolia (Christm.) Swingle )

มะนาว ส้มมะนาว

 

ไม้พุ่ม แตกกิ่งก้านมากมาย มีหนาม 
ใบประกอบชนิดมีใบย่อยใบเดียว เรียงสลับ รูปไข่ รูปรีหรือรูปไข่แกมขอบขนาน เนื้อใบมีจุดน้ำมันกระจาย
ดอกเดี่ยวหรือช่อ กลีบดอกสีขาว กลิ่นหอม
ผลเป็นผลสด กลมเกลี้ยง ฉ่ำน้ำ ผลมีรสเปรี้ยวมาก
สรรพคุณ
น้ำมะนาวและผลดองแห้ง ขับเสมหะ แก้ไอ แก้โรคเลือด ออกตามไรฟัน

 

มะตูม กะทันตาเถร ตุ่มตัง ตูม มะปิน:Aegle marmelos (L.) Corr.
ชื่อ :: มะตูม กะทันตาเถร ตุ่มตัง ตูม มะปิน ( Aegle marmelos (L.) Corr. )

มะตูม กะทันตาเถร ตุ่มตัง ตูม มะปิน

 

ไม้ต้น  
ใบประกอบแบบนิ้วมือ เรียงสลับ
ดอกช่อ กลีบดอกด้านนอกสีเขียวอ่อน ด้านในสีนวล ใบและดอกมีกลิ่นหอม 
ผลสด เนื้อในสีเหลือง มีน้ำเมือก 
สรรพคุณ
ผลดิบแห้ง แก้ท้องเสีย แก้บิด ผลสุก เป็นยาระบาย ช่วยย่อยอาหาร  ใบสด คั้นน้ำกินแก้หลอดลมอักเสบ เปลือกรากและต้น รักษาไข้มาลาเรีย 

 

มะดัน:Garcinia schomburgkiana Pierre
ชื่อ :: มะดัน ( Garcinia schomburgkiana Pierre )

มะดัน

 

ไม้ต้น สูง 3-7 เมตร 
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปขอบขนาน รูปใบหอก หรือรูปไข่แกมขอบขนาน
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบ แยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน กลีบดอกสีเหลืองส้ม

ผลสด รูปกระสวย รสเปรี้ยวจัด 

สรรพคุณ
ใบและเนื้อผล ทำยาดองเปรี้ยวเค็ม เป็นยาฟอกเสมหะ แก้ประจำเดือนผิดปกติ แก้ไอ ผลดองน้ำเกลือกิน แก้น้ำลายเหนียว เป็นเมือกในคอ

 

มะคำดีควาย ประคำดีควาย:Sarpindus trifoliatus L. ( ชื่อพ้อง S. emarginatus Vahl)
ชื่อ :: มะคำดีควาย ประคำดีควาย ( Sarpindus trifoliatus L. ( ชื่อพ้อง S. emarginatus Vahl) )

มะคำดีควาย ประคำดีควาย

 

ไม้ยืนต้น 
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อยรูปไข่หรือ  รูปไข่แกมขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง แยกเพศ อยู่บนต้นเดียวกัน กลีบดอกสีนวล  
ผลเป็นผลสด รูปกลม
สรรพคุณ
ผล รักษาผิว แก้รังแค แก้ชันนะตุ(โรคผิวหนังพุพองบนศีรษะเด็ก) เนื่องจากมีสารซาโปนิน

 

มะค่าโมง มะค่าใหญ่ มะค่าหลวง มะค่าหัวคำ:Afzelia xylocarpa (Kurz) Craib
ชื่อ :: มะค่าโมง มะค่าใหญ่ มะค่าหลวง มะค่าหัวคำ ( Afzelia xylocarpa (Kurz) Craib )

มะค่าโมง มะค่าใหญ่ มะค่าหลวง มะค่าหัวคำ

 

ไม้ต้น ขนาดใหญ่ สูงได้ถึง 30 เมตร
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ รูปไข่แกมขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบเลี้ยง 4 กลีบ กลีบดอกสีชมพู 1 กลีบ  
ผลเป็นฝักแบน เปลือกแข็งและหนา สีน้ำตาล เมล็ดแข็งสีน้ำตาล มีเยื่อสีส้ม 
สรรพคุณ
ลำต้นที่เป็นปุ่ม ถ่ายพยาธิ รักษาโรคผิวหนัง หรือต้มเอาไอรมหัวริดสีดวงทวารทำให้แห้ง เปลือกต้น ผสมกับเปลือกต้นมะค่าแต้อย่างละครึ่งกำมือ  ทำเป็นยาประคบแก้ฟกช้ำ ปวดบวม หรือผสมกับรากพังคีอย่างละครึ่งกำมือ เป็นยาสมานแผล 

 

มะค่าแต้ แต้, มะค่าหนาม, มะค่าหยุม:Sindora siamensis Teijsm. ex Miq. var. siamensis
ชื่อ :: มะค่าแต้ แต้, มะค่าหนาม, มะค่าหยุม ( Sindora siamensis Teijsm. ex Miq. var. siamensis )

มะค่าแต้ แต้, มะค่าหนาม, มะค่าหยุม

 

ไม้ต้น สูงมากกว่า 15 เมตร กิ่งอ่อนมีขน
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 3-4 คู่ รูปวงรีกว้างหรือรูปวงรีแกมขอบขนาน
ดอกช่อออกที่ปลายกิ่งหรือซอกใบ กลีบเลี้ยง 4 กลีบ กลีบดอกสีเหลืองแดง 1 กลีบ
ผลเป็นฝักแบนรูปไข่ มีหนาม
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ เปลือกต้น แก้ซาง (โรคของเด็กเล็ก อาการสำคัญคือ เบื่ออาหาร ซึม มีเม็ดขึ้นในปากและคอ ลิ้นเป็นฝ้า) ผสมกับเปลือกต้นมะกอกเหลี่ยม เปลือกต้นยางนา เปลือกต้นหนามหัน และรากถั่วแปบช้าง ต้มน้ำดื่ม แก้อีสุกอีใส

 

มะคังแดง จิ้งก่าขาว, ชันยอด, ตุมกาแดง, มะคัง, มะคังป่า, มุยแดง, ลุมปุกแดง:Dioecrescis erythroclada (Kurz) Tirveng. (Gardenia erythroclada Kurz.)
ชื่อ :: มะคังแดง จิ้งก่าขาว, ชันยอด, ตุมกาแดง, มะคัง, มะคังป่า, มุยแดง, ลุมปุกแดง ( Dioecrescis erythroclada (Kurz) Tirveng. (Gardenia erythroclada Kurz.) )

มะคังแดง จิ้งก่าขาว, ชันยอด, ตุมกาแดง, มะคัง, มะคังป่า, มุยแดง, ลุมปุกแดง

 

ไม้ต้น สูง 6-12 เมตร ลำต้นและกิ่งก้านสีน้ำตาลแดง โคนต้นมีหนามโดยรอบ  
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปวงรีหรือรูปไข่กลับ กว้าง 8-15 ซม. ยาว 15-22 ซม. ผิวใบมีขนทั้งสองด้าน หูใบอยู่ระหว่างก้านใบ
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบใกล้ปลายกิ่ง กลีบดอกสีเหลืองแกมเขียว
ผลสด รูปกระสวย มีกลีบเลี้ยงติดอยู่
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ต้น ต้มน้ำดื่ม แก้เลือดลมเดินไม่สะดวก ผสมกับหัวยาข้าวเย็น ต้มน้ำดื่ม แก้ไตพิการ(โรคเกี่ยวกับทางเดินปัสสาวะ มีปัสสาวะขุ่นข้น เหลืองหรือแดง มักมีอาการแน่นท้อง กินอาหารไม่ได้) แก้ปวดท้อง เปลือกต้น ตำพอกแผลสด ห้ามเลือด

 

มะขามป้อม กำทวด:Phyllanthus emblica L.
ชื่อ :: มะขามป้อม กำทวด ( Phyllanthus emblica L. )

มะขามป้อม กำทวด

 

ไม้ยืนต้น  
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนาน  
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบ แยกเพศ อยู่บนต้นเดียวกัน ดอกย่อยสีนวล   
ผลเป็นผลสด รูปกลม ผิวเรียบ มีเส้นพาดตามยาว 6 เส้น เมล็ดกลม สีเขียวเข้ม
สรรพคุณ
เนื้อผลแห้งหรือสด ขับเสมหะ ทำให้ชุ่มคอ ผลแห้ง แก้ไข้  น้ำคั้นผลสด แก้ท้องเสีย ขับปัสสาวะ มีวิตามินซีใช้แก้โรคเลือดออกตามไรฟัน

 

มะขาม:Tamarindus indica L.
ชื่อ :: มะขาม ( Tamarindus indica L. )

มะขาม

 

ไม้ยืนต้น
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อยรูปขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบและปลายกิ่ง กลีบดอกสีเหลือง มีลาย สีม่วงแดง   
ผลเป็นฝัก มีเนื้อหุ้มเมล็ด สีน้ำตาล ฉ่ำน้ำ
สรรพคุณ
เนื้อมะขามเปียก ยาถ่ายเนื่องจากมีกรด tartaric และกรด citric เปลือกต้น ยาสมานคุมธาตุ เนื้อในเมล็ด ยาฆ่าพยาธิไส้เดือน ใบและยอด ใช้ในการอาบอบสมุนไพร   

 

มะขวิด มะฟิด	:Limonia acidissima L.(Feronia limonia Swing.)
ชื่อ :: มะขวิด มะฟิด  ( Limonia acidissima L.(Feronia limonia Swing.) )

มะขวิด มะฟิด

 

ไม้ต้น สูง 6-10 เมตร
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 5 หรือ 7 ใบ บางครั้งมี 3, 6 หรือ 9 ใบ รูปขอบขนานแกมไข่กลับ เนื้อใบมีต่อมน้ำมันกระจายอยู่ที่บริเวณขอบใบ
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งหรือที่ซอกใบ ประกอบด้วยดอกตัวผู้และดอกสมบูรณ์เพศอยู่ในต้นเดียวกัน กลีบดอกสีเหลืองแกมเขียวเจือด้วยสีแดง
ผลสด รูปทรงกลม เมื่อสุกสีเทาแกมน้ำตาล
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ใบ แก้ท้องเสีย แก้ตกเลือด และห้ามระดู ตำพอกหรือทาแก้ฟกบวม รักษาฝี และโรคผิวหนังบางชนิด พบว่าสารสกัดใบยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้ออหิวาตกโรคในหลอดทดลอง

 

มะกา กอง ก้องแกบ ขี้เหล้า มาดกา มัดกา ส่าเหล้า:Bridelia ovata Decne.
ชื่อ :: มะกา กอง ก้องแกบ ขี้เหล้า มาดกา มัดกา ส่าเหล้า ( Bridelia ovata Decne. )

มะกา กอง ก้องแกบ ขี้เหล้า มาดกา มัดกา ส่าเหล้า

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปรีหรือรูปไข่กลับ
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุก แยกเพศอยู่ในช่อเดียวกัน
ผลสด ค่อนข้างกลม
สรรพคุณ
ใบ ยาระบายอย่างอ่อน

 

มะก่องข้าว ตอบแตบ ปอบแปบ โผงผาง ฟันสี:Abutilon indicum Sweet var. indicum
ชื่อ :: มะก่องข้าว ตอบแตบ ปอบแปบ โผงผาง ฟันสี ( Abutilon indicum Sweet var. indicum )

มะก่องข้าว ตอบแตบ ปอบแปบ โผงผาง ฟันสี

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง แตกกิ่งก้าน
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่แกมรูปโล่ รูปไข่กว้างหรือรูปหัวใจ ผิวใบมีขนละเอียด 
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีเหลือง
ผลแห้ง แตกได้ มีขน แบ่งเป็น 15-20 ครีบ
สรรพคุณ
ต้น บำรุงโลหิต ขับลม ช่วยย่อย และเจริญอาหาร ราก แก้โรคเกี่ยวกับลมและดี บำรุงธาตุ แก้มุตกิต (อาการปัสสาวะขุ่น เสียวมดลูก ตกขาวมีกลิ่นเหม็นคาว ปวดชายกระเบนเหน็บ) แก้ไอ แก้ไข้ ผอมเหลือง บำรุงกำลัง ใบหรือทั้งต้น ต้มน้ำดื่มแก้โรคเบาหวาน ขับปัสสาวะ ทางเดินปัสสาวะอักเสบ

 

มะกล่ำเผือก คอกิ่ว มะขามย่าน:Abrus pulchellus Wall. ex Thwaites subsp. pulchellus
ชื่อ :: มะกล่ำเผือก คอกิ่ว มะขามย่าน ( Abrus pulchellus Wall. ex Thwaites subsp. pulchellus )

มะกล่ำเผือก คอกิ่ว มะขามย่าน

 

ไม้เลื้อย แตกกิ่งก้านมาก
ใบประกอบแบบขนนกเรียงสลับ ใบย่อย รูปขอบขนานหรือไข่กลับ
ดอกช่อ ออกที่ปลายยอดหรือซอกใบ รูปดอกถั่ว กลีบดอกสีขาว
ผลเป็นฝัก เมล็ดค่อนข้างกลม สีขาว
สรรพคุณ
ใบ มีสารหวาน (abrusoside A,B,Cและ D) ให้ความหวานกว่าน้ำตาล 300 เท่า จึงใช้แทนน้ำตาลในอาหารและเครื่องดื่ม เมล็ด มีสารพิษ ทำให้ตายได้

 

มะกล่ำตาหนู กล่ำเครือ กล่ำตาไก่ มะกล่ำเครือ มะกล่ำแดง มะแค๊ก ตากล่ำ มะขามเถา ไม้ไฟ:Abrus precatorius L.
ชื่อ :: มะกล่ำตาหนู กล่ำเครือ กล่ำตาไก่ มะกล่ำเครือ มะกล่ำแดง มะแค๊ก ตากล่ำ มะขามเถา ไม้ไฟ ( Abrus precatorius L. )

มะกล่ำตาหนู กล่ำเครือ กล่ำตาไก่ มะกล่ำเครือ มะกล่ำแดง มะแค๊ก ตากล่ำ มะขามเถา ไม้ไฟ

 

ไม้เลื้อย
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ขอบขนานหรือไข่กลับ
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบหรือปลายยอด รูปดอกถั่ว สีม่วงอ่อน
ผลเป็นฝัก เมล็ดกลม สีแดงสด มีแต้มสีดำ
สรรพคุณ
ราก ขับเสมหะ แก้เสียงแห้ง แก้ไอและหวัด ใบ มีสารหวานมากกว่าน้ำตาลทราย 30-100 เท่า เมล็ด มีสารพิษ abrin ถ้ากลืนทั้งเมล็ดไม่เป็นอันตราย แต่ถ้าเป็นเมล็ดที่แตก เพียง 1-2 เมล็ดสามารถทำให้ถึงตายได้

 

มะกล่ำตาช้าง มะกล่ำต้น มะแค้ก หมากแค้ก มะแดง มะหัวแดง มะโหกแดง:Adenanthera pavonina L.
ชื่อ :: มะกล่ำตาช้าง มะกล่ำต้น มะแค้ก หมากแค้ก มะแดง มะหัวแดง มะโหกแดง ( Adenanthera pavonina L. )

มะกล่ำตาช้าง มะกล่ำต้น มะแค้ก หมากแค้ก มะแดง มะหัวแดง มะโหกแดง

 

ไม้ต้น
ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น เรียงสลับ ใบย่อย เรียงสลับ รูปรี รูปไข่หรือรูปขอบขนาน
ดอกช่อ รูปทรงกระบอก กลีบดอกสีเหลืองอ่อน
ผลเป็นฝัก ม้วนเป็นเกลียวเมื่อแก่
สรรพคุณ
ใบ แก้โรคปวดข้อ บำรุงธาตุ แก้ท้องร่วงและบิด ราก ขับเสมหะ เมล็ด ตำผสมน้ำเล็กน้อย พอกดับพิษ รักษาแผลหนอง

 

มะกรูด มะขุน มะขูด ส้มกรูด:Citrus hystrix DC.
ชื่อ :: มะกรูด มะขุน มะขูด ส้มกรูด ( Citrus hystrix DC. )

มะกรูด มะขุน มะขูด ส้มกรูด

 

ไม้ต้น ขนาดเล็ก
ใบประกอบชนิดมีใบย่อยใบเดียว เรียงสลับ ใบรูปค่อนข้างกลม เนื้อใบมีจุดน้ำมัน
ดอกเดี่ยวหรือช่อ ออกที่ปลายกิ่งและที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาว กลิ่นหอม
ผลรูปร่างค่อนข้างกลม ผิวขรุขระ มีรสเปรี้ยวอมขมเล็กน้อย
สรรพคุณ
ผลสด แก้โรคเลือดออกตามไรฟัน แก้ไอ ใช้สระผมกันรังแค  ผิวมะกรูด ใช้ปรุงเป็นยาขับลม แก้ปวดท้อง

 

มหาหงส์ กระทายเหิน, หางหงส์, ตาห่าน, เหินแก้ว, เหินคำ:Hedychium coronarium J.K
ชื่อ :: มหาหงส์ กระทายเหิน, หางหงส์, ตาห่าน, เหินแก้ว, เหินคำ ( Hedychium coronarium J.K )

มหาหงส์ กระทายเหิน, หางหงส์, ตาห่าน, เหินแก้ว, เหินคำ

 

ไม้ล้มลุก มีเหง้าใต้ดิน สูง 1-1.5 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานหรือรูปใบหอก
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาว มีกลิ่นหอม
ผลแห้ง แตกได้ รูปทรงกลม มี 3 พู 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ เหง้า ตากแห้ง บดให้ละเอียด ผสมน้ำผึ้งปั้นเป็นลูกกลอน กินแก้กษัย (การป่วยที่เกิดจากหลายสาเหตุ ทำให้ร่างกายเสื่อมโทรม ซูบซีด โลหิตจาง ปวดเมื่อย) บำรุงกำลัง บำรุงไต น้ำมันจากเหง้าสด ฆ่าแมลง

 

ไฟเดือนห้า ค่าน้ำ เด็งจ้อน คำแค่ ดอกไม้เมืองจีน เทียนแดง เทียนใต้:Asclepias curassavica L. 	รายละเอียด
ชื่อ :: ไฟเดือนห้า ค่าน้ำ เด็งจ้อน คำแค่ ดอกไม้เมืองจีน เทียนแดง เทียนใต้ ( Asclepias curassavica L. รายละเอียด )

ไฟเดือนห้า ค่าน้ำ เด็งจ้อน คำแค่ ดอกไม้เมืองจีน เทียนแดง เทียนใต้

 

ไม้ล้มลุกอายุหลายปี มีน้ำยางขาว กิ่งอ่อน 
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปใบหอก
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีแดง ระยางค์รูปมงกุฎสีเหลือง ช่อดอกมีขน 
ผลแห้ง แตกได้ รูปกระสวย ยาว เมล็ดสีน้ำตาล มีขนสีขาว
สรรพคุณ
ต้น โรคหัวใจอ่อน บำรุงธาตุ บำรุงไฟธาตุ ขับประจำเดือน แก้เลือดทำพิษในเรือนไฟ (การติดเชื้อที่มดลูกหลังคลอด) ไข้ตัวเย็นหมดสติ ไข้ตรีโทษ (อาการไข้ กระหายน้ำ ปวดเมื่อย เหงื่อออกมาก ซึม เบื่ออาหาร บางครั้งอาเจียนเป็นสีเหลือง ปนเลือด) ใบ ฆ่าเชื้อโรคเรื้อน แก้พิษฝี ขับพยาธิไส้เดือน ราก รักษาอาการฟกช้ำจากการหกล้ม  

 

ฟ้าทะลายโจร คีปังฮี (จีน) หญ้ากันงู น้ำลายพังพอน:Andrographis paniculata (Burm.f) Wall. ex Nees
ชื่อ :: ฟ้าทะลายโจร คีปังฮี (จีน) หญ้ากันงู น้ำลายพังพอน ( Andrographis paniculata (Burm.f) Wall. ex Nees )

ฟ้าทะลายโจร คีปังฮี (จีน) หญ้ากันงู น้ำลายพังพอน

 

ไม้ล้มลุก ลำต้นเป็นสี่เหลี่ยม
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่หรือรูปใบหอก
ดอกช่อ ดอกย่อยขนาดเล็ก กลีบดอกสีขาว
ผลเป็นฝัก
สรรพคุณ
ใบหรือทั้งต้น แก้เจ็บคอ แก้ท้องเสีย แก้ไข้ ยาขมเจริญอาหาร

 

ฟักข้าว ขี้กาเครือ ผักข้าว:Momordica cochinchinensis (Lour.) Spreng.
ชื่อ :: ฟักข้าว ขี้กาเครือ ผักข้าว ( Momordica cochinchinensis (Lour.) Spreng. )

ฟักข้าว ขี้กาเครือ ผักข้าว

 

ไม้เถาเลื้อยพัน มีมือเกาะ
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปหัวใจหรือรูปไข่ ขอบใบหยักเว้าลึกแฉก 3-5 แฉก
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ แยกเพศอยู่คนละต้น กลีบดอกสีขาวนวลหรือเหลือง ตรงกลางสีน้ำตาลแกมม่วง ใบประดับมีขน
ผลสด รูปขอบขนาน เมื่อสุกสีแดง
สรรพคุณ
ตำรายาไทยและยาพื้นบ้านใช้ ราก แก้ไข้ เมล็ด บำรุงปอด แก้ไอ รักษาวัณโรค ตำรายาไทย ใช้ใบสด ตำพอกฝี ยาพื้นบ้านใช้ ใบ เข้ายาเขียว แก้ไข้เมล็ด แก้ริดสีดวงทวาร ราก ฆ่าเหา แก้ผมร่วง

 

ไพล ปูลอย ปูเลย ว่านไฟ:Zingiber montanum (Koenig) Link ex Dietr
ชื่อ :: ไพล ปูลอย ปูเลย ว่านไฟ ( Zingiber montanum (Koenig) Link ex Dietr )

ไพล ปูลอย ปูเลย ว่านไฟ

 

ลักษณะวิสัย
  ไม้ล้มลุก มีเหง้าใต้ดินสีเหลืองมีกลิ่นเฉพาะตัว  
ลักษณะใบ
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานแกมใบหอก  
ลักษณะดอก
ดอกช่อ แทงจากเหง้าใต้ดิน กลีบดอกสีนวล ใบประดับสีม่วง  
ลักษณะผล
ผลแห้ง  รูปกลม
สรรพคุณ
สรรพคุณ
เหง้า ยาขับลม ขับประจำเดือน มีฤทธิ์ระบายอ่อนๆ แก้บิด สมานลำไส้ ทาแก้เคล็ดยอก ฟกบวม เส้นตึง เมื่อยขบ เหน็บชา สมานแผล 

 

แพงพวยฝรั่ง นมอิน ผักปอดบก พังพวยฝรั่ง แพงพวยบก:Catharanthus roseus (L.) G.Don
ชื่อ :: แพงพวยฝรั่ง นมอิน ผักปอดบก พังพวยฝรั่ง แพงพวยบก ( Catharanthus roseus (L.) G.Don )

แพงพวยฝรั่ง นมอิน ผักปอดบก พังพวยฝรั่ง แพงพวยบก

 

ไม้ล้มลุก ทุกส่วนมีน้ำยางขาว
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม
ดอกช่อ กลีบดอกมีหลายสี ได้แก่ ขาว ชมพูและม่วง
ผล เป็นฝักคู่ ทรงกระบอก
สรรพคุณ
ราก ขับพยาธิ แก้บิด ขับระดู ทำให้แท้ง ห้ามเลือด ใบ มีสาร vinblastine และ vincristine รักษามะเร็งในเม็ดเลือดขาว ทั้งต้น รักษามะเร็ง

 

เพชรสังฆาต ขั่นข้อ สันชะควด สามร้อยต่อ:Cissus quadrangularis L.
ชื่อ :: เพชรสังฆาต ขั่นข้อ สันชะควด สามร้อยต่อ ( Cissus quadrangularis L. )

เพชรสังฆาต ขั่นข้อ สันชะควด สามร้อยต่อ

 

ไม้เลื้อยลำต้นรูปสี่เหสี่ยมเป็นครีบ ผิวเรียบ มีรอยคอดบริเวณข้อ
ใบเดี่ยว ออกข้อละ 1 ใบ รูปสามเหลี่ยมหรือรูปไข่ ใบมีมือเกาะ
ดอกช่อ ออกตรงข้ามใบ  กลีบดอกด้านนอกสีเขียวแกมเหลือง โคนกลีบมีแถบสีแดง กลีบด้านในสีขาว แกมเขียว
ผลเป็นผลสด รูปกลม
สรรพคุณ
เถาสด แก้ริดสีดวงทวาร วันละ 1 ปล้อง (3 วัน) โดยหั่นบางๆ หุ้มด้วยเนื้อมะขามเปียกหรือกล้วยสุก กลืนทั้งหมด เพราะเถาสดอาจทำให้คันคอ

 

เพกา มะลิดไม้ มะลิ้นไม้ ลิดไม้ ลิ้นฟ้า:Oroxylum indicum (L.) Kurz
ชื่อ :: เพกา มะลิดไม้ มะลิ้นไม้ ลิดไม้ ลิ้นฟ้า ( Oroxylum indicum (L.) Kurz )

เพกา มะลิดไม้ มะลิ้นไม้ ลิดไม้ ลิ้นฟ้า

 

ไม้ยืนต้น
ใบประกอบแบบขนนกสามชั้น ขนาดใหญ่ เรียงตรงข้าม ใบย่อยรูปไข่หรือรูปไข่แกมวงรี
ดอกช่อ ออกที่ปลายยอดก้านช่อดอกยาว กลีบดอกสีนวลแกมเขียว โคนกลีบเป็นหลอดสีม่วงแดง
ผลเป็นฝัก รูปดาบ เมื่อแก่จะแตก  ภายในมีเมล็ดแบน สีขาว มีปีกบางโปร่งแสง
สรรพคุณ
ราก ยาบำรุงธาตุ แก้ท้องร่วง เมล็ด เป็นยาระบาย ยาจีนใช้เมล็ดเป็นยาแก้ไอขับเสมหะ 

 

พุดตาน ดอกสามสี, สามผิว:Hibiscus mutabilis (Roxb.) L.
ชื่อ :: พุดตาน ดอกสามสี, สามผิว ( Hibiscus mutabilis (Roxb.) L. )

พุดตาน ดอกสามสี, สามผิว

 

ไม้พุ่ม มีขนทุกส่วนของต้น สูง 2-4 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปหัวใจ ขอบใบเว้าเป็นแฉก 3-5 แฉก ผิวใบมีขนรูปดาวสีเทา
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบดอกเมื่อแรกบานสีขาว แล้วเปลี่ยนเป็นสีชมพูและแดง
ผลแห้ง แตกได้ รูปทรงกลม
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ราก ต้มน้ำดื่มหรือฝนทา แก้ประดง (อาการโรคผิวหนังมีผื่นคัน เป็นเม็ดขึ้นคล้ายผด คันมาก มักมีไข้ร่วมด้วย) แก้ปวดแสบปวดร้อนตามร่างกาย

 

พิมเสนต้น/พิมเสน:Pogostemon cablin (Blanco) Benth.
ชื่อ :: พิมเสนต้น/พิมเสน ( Pogostemon cablin (Blanco) Benth. )

พิมเสนต้น/พิมเสน

 

ไม้ล้มลุก ทุกส่วนมีกลิ่นหอม 
 ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่ขอบใบหยักมน
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบและปลายกิ่ง  กลีบดอกสีขาวประม่วง 
ผลเป็นผลแห้ง ไม่แตก
สรรพคุณ
ใบ เป็นยาลดไข้

 

พิกุล กุน แก้ว ซางดง พิกุลป่า:Mimusops elengi L.
ชื่อ :: พิกุล กุน แก้ว ซางดง พิกุลป่า ( Mimusops elengi L. )

พิกุล กุน แก้ว ซางดง พิกุลป่า

 

ไม้ต้น มียาง
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่หรือรูปรี ใบหนาคล้ายหนัง
ดอกเดี่ยวหรือออกเป็นกระจุก 2-6 ดอก ที่ซอกใบ กลีบดอกสีนวลแล้วเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล กลิ่นหอม
ผลเป็นผลสด รูปไข่ สีเหลืองหรือส้ม เมล็ดสีน้ำตาลดำ
สรรพคุณ
ดอก บำรุงหัวใจ แก้เจ็บคอ แก้ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ  จัดอยู่ในเกสรทั้งห้า เปลือกแก้โรคเหงือกอักเสบ เนื้อไม้ที่ราลง (ขอนดอก) บำรุงตับ ปอด หัวใจ และบำรุงครรภ์

 

พังคี ปังคี:Croton  crassifolius Giesel.
ชื่อ :: พังคี ปังคี ( Croton crassifolius Giesel. )

พังคี ปังคี

 

ไม้พุ่มขนาดเล็ก สูง 20-40 ซม.
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปวงรีหรือรูปไข่แกมรูปหอก ผิวใบมีขน
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง ดอกแยกเพศอยู่ในช่อเดียวกัน กลีบดอกสีขาวนวล
ผลแห้ง แตกได้ รูปทรงกลม มี 3 พู 
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ราก ผสมกับรากส่องฟ้าดง ต้มน้ำดื่ม แก้จุกเสียด แก้ท้องอืด และเข้ายาแก้ไข้ โดยผสมกับสมุนไพรอื่นอีก 34 ชนิด ต้มน้ำดื่ม

 

พะยอม กะยอม ขะยอมดง แคน พะยอมดง พะยอมทอง ยางหยวก:Shorea roxburghii G.Don
ชื่อ :: พะยอม กะยอม ขะยอมดง แคน พะยอมดง พะยอมทอง ยางหยวก ( Shorea roxburghii G.Don )

พะยอม กะยอม ขะยอมดง แคน พะยอมดง พะยอมทอง ยางหยวก

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงสลับ
ดอกช่อ กลีบดอกสีขาว กลิ่นหอม
ผลแห้ง รูปกระสวย มีปีก
สรรพคุณ
เปลือกต้น ยาฝาดสมาน แก้ท้องเดิน ลำไส้อักเสบ ดอก แก้ไข้ บำรุงหัวใจ

 

พลูคาว ผักก้านตอง ผักเข้าตอง ผักคาวตอง ผักคาวทอง พลูแก:Houttuynia cordata Thunb.
ชื่อ :: พลูคาว ผักก้านตอง ผักเข้าตอง ผักคาวตอง ผักคาวทอง พลูแก ( Houttuynia cordata Thunb. )

พลูคาว ผักก้านตอง ผักเข้าตอง ผักคาวตอง ผักคาวทอง พลูแก

 

ไม้ล้มลุก ทั้งต้นมีกลิ่นคาวลำต้นเลื้อยทอดตามผิวดิน   
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปหัวใจ
ดอกช่อ มีใบประดับสีขาว 4 ใบ  ดอกย่อยขนาดเล็ก ไม่มีกลีบดอกและก้านดอก
ผลแห้ง แตกได้  

สรรพคุณ

ใบ แก้กามโรค ทำให้น้ำเหลืองแห้ง แก้โรคผิวหนังทุกชนิด  
ทั้งต้น ยาขับปัสสาวะ ฆ่าเชื้อในทางเดินปัสสาวะ  

 

พลู:Piper betle L.
ชื่อ :: พลู ( Piper betle L. )

พลู

 

ไม้เถาเนื้อแข็ง รากฝอยออกตามข้อ ใช้ยึดเกาะ  
ใบเดี่ยว เรียงสลับ  รูปหัวใจ มีกลิ่นเฉพาะและมีรสเผ็ด
ดอกช่อ ดอกย่อยขนาดเล็กอัดแน่นเป็นรูปทรงกระบอก แยกเพศ สีขาว   
ผลเป็นผลสด กลมเล็กเบียดอยู่บนแกน  
สรรพคุณ
น้ำคั้นใบสด กินเป็นยาขับลมและทาแก้ลมพิษ ใบ ยาชาเฉพาะที่ สามารถบรรเทาอาการคัน รักษาโรคผิวหนังบางชนิด  

 

พลับพลึงดอกแดง:Crinum amabile Donn
ชื่อ :: พลับพลึงดอกแดง ( Crinum amabile Donn )

พลับพลึงดอกแดง

 

ไม้ล้มลุก อายุหลายปี มีหัวใต้ดิน
ใบเดี่ยว เรียงซ้อนสลับเป็นวง หนาอวบน้ำ 
ดอกช่อขนาดใหญ่ แทงออกมาจากกลุ่มใบตอนปลายมีดอกย่อย กลีบสีขาวแกมชมพู  
ผลเป็นผลสด
สรรพคุณ
ใบสด ลนไฟ ให้อ่อนตัวลง ใช้ประคบแก้เคล็ดยอกช้ำบวม สารสกัดจากใบ มีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียและต้านการเจริญของเนื้องอก ใบและหัวใต้ดินมีสารกลุ่มแอลคาลอยด์ lycorine ซึ่งมีฤทธิ์ต้านไวรัสที่เป็นสาเหตุของโรคโปลิโอและหัด แต่สารนี้มีความเป็นพิษสูง ต้องมีการทดลองต่อไป

 

พลับพลึงดอกขาว ลิลัว พลับพลึง:Crinum asiaticum L.
ชื่อ :: พลับพลึงดอกขาว ลิลัว พลับพลึง ( Crinum asiaticum L. )

พลับพลึงดอกขาว ลิลัว พลับพลึง

 

ไม้ล้มลุก อายุหลายปี มีหัวใต้ดิน

ใบเดี่ยว เรียงซ้อนสลับเป็นวง หนาอวบน้ำ
ดอกช่อขนาดใหญ่ แทงออกมาจากกลุ่มใบตอนปลายมีดอกย่อย กลีบดอกสีขาว
ผลเป็นผลสด
สรรพคุณ
ใบสดลนไฟ ให้อ่อนตัวลง ใช้ประคบแก้เคล็ดยอกช้ำบวม สารสกัดจากใบมีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียและต้านการเจริญของเนื้องอก ใบและหัวใต้ดิน มีสารกลุ่มแอลคาลอยด์ lycorine ซึ่งมีฤทธิ์ต้านไวรัสที่เป็นสาเหตุของโรคโปลิโอและหัด แต่สารนี้มีความเป็นพิษสูง ต้องมีการทดลองต่อไป

 

พลองเหมือด พลองดำ, เหมียด, เหมือดแอ:Memecylon edule Roxb.
ชื่อ :: พลองเหมือด พลองดำ, เหมียด, เหมือดแอ ( Memecylon edule Roxb. )

พลองเหมือด พลองดำ, เหมียด, เหมือดแอ

 

ไม้ต้น สูง 5 - 10 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปวงรีแกมรูปโล่แกมขอบขนาน   
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบ กลีบดอกสีม่วง ฐานรองดอกรูประฆัง 
ผลสด รูปทรงกลม 
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ราก ผสมกับสมุนไพรอื่น ต้มน้ำดื่ม แก้ประดง (อาการโรคผิวหนัง เป็นเม็ดขึ้นคล้ายผด คันมาก มักมีไข้ร่วมด้วย) ต้น ผสมกับแก่นพลับพลา ต้นกำแพงเจ็ดชั้น ต้นสบู่ขาว แก่นจำปา แก่นโมกหลวง ต้มน้ำดื่ม แก้หืก ต้นและใบ ต้มน้ำดื่มครั้งละ 1 แก้ว วันละ 2 ครั้ง หลังอาหารเช้าเย็น ขับปัสสาวะ แก้ปัสสาวะขัด

 

พริกไทย พริกน้อย:Piper nigrum L.
ชื่อ :: พริกไทย พริกน้อย ( Piper nigrum L. )

พริกไทย พริกน้อย

 

ไม้เถาเนื้อแข็ง รากฝอยออกตามข้อ ใช้ยึดเกาะ

 ใบเดี่ยว  เรียงสลับรูปไข่ 

ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ดอกย่อยสมบูรณ์เพศ  สีขาวแกมเขียว

ผลเป็นผลสด กลม ผลอ่อนสีเขียวเปลี่ยนเป็นสีแดงเมื่อสุก 

สรรพคุณ
ผล (พริกไทยขาวและพริกไทยดำ) เป็นยาขับลม แก้อาการท้องอืดเฟ้อ บำรุงธาตุ เจริญอาหาร ขับเหงื่อ  ขับปัสสาวะและกระตุ้นประสาท

 

พริกขี้หนู ดีปลี ดีปลีขี้นก พริกขี้นก ปะแกว พริก พริกแด้ พริกแต้ พริกนก หมักเพ็ด:Capsicum frutescens L. var. frutescens
ชื่อ :: พริกขี้หนู ดีปลี ดีปลีขี้นก พริกขี้นก ปะแกว พริก พริกแด้ พริกแต้ พริกนก หมักเพ็ด ( Capsicum frutescens L. var. frutescens )

พริกขี้หนู ดีปลี ดีปลีขี้นก พริกขี้นก ปะแกว พริก พริกแด้ พริกแต้ พริกนก หมักเพ็ด

 

ไม้ล้มลุก
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่หรือรูปรี
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ดอกย่อยสมบูรณ์เพศ  สีขาวแกมเขียว  
ผลสด สีเขียว เมื่อสุกเปลี่ยนเป็นสีส้มแดง  
สรรพคุณ
ผล ขับเสมหะ แก้ไข้ แก้ตานซางในเด็ก มีสาร capsaicin ใช้เป็นส่วนผสมในยาขับลมและขี้ผึ้งทาถูนวด

 

พระจันทร์ครึ่งซีก บัวครึ่งซีก:Lobelia chinensis Lour.
ชื่อ :: พระจันทร์ครึ่งซีก บัวครึ่งซีก ( Lobelia chinensis Lour. )

พระจันทร์ครึ่งซีก บัวครึ่งซีก

 

ไม้ต้น มีน้ำยางสีขาวมาก อวบน้ำ
ใบเดี่ยว  ลดรูปเป็นแผ่นขนาดเล็ก
ดอกช่อ ใบประดับสีเหลืองอ่อน ดอกตัวผู้และตัวเมียไม่มีกลีบดอก อยู่ในช่อเดียวกัน
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้
สรรพคุณ
น้ำยางขาว จากต้น ใช้กัดหูด เนื่องจากมีสาร 4-deoxyphorbol ทำให้ผิวหนังอักเสบ จัดเป็นพืชพิษ

 

พญาสัตบรรณ สัตบรรณ ตีนเป็ด ตีนเป็ดขาว ชบา ยางขาว หัสบรรณ:Alstonia scholaris (L.) R.Br.
ชื่อ :: พญาสัตบรรณ สัตบรรณ ตีนเป็ด ตีนเป็ดขาว ชบา ยางขาว หัสบรรณ ( Alstonia scholaris (L.) R.Br. )

พญาสัตบรรณ สัตบรรณ ตีนเป็ด ตีนเป็ดขาว ชบา ยางขาว หัสบรรณ

 

ไม้ต้น เปลือกต้นสีเทา มียางขาวมาก
ใบเดี่ยว เรียงรอบข้อ รูปขอบขนานแกมใบหอกกลับหรือรูปไข่กลับ
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาว แกมเหลือง
ผลเป็นฝักออกเป็นคู่ รูปกลมยาว
สรรพคุณ
เปลือกต้น แก้บิด สมานลำไส้แก้ไข้หวัดหลอดลมอักเสบ

 

พญาไร้ใบ เคียะจีน พญาร้อยใบ เคียะเทียน:Euphorbia tirucalli L.
ชื่อ :: พญาไร้ใบ เคียะจีน พญาร้อยใบ เคียะเทียน ( Euphorbia tirucalli L. )

พญาไร้ใบ เคียะจีน พญาร้อยใบ เคียะเทียน

 

ไม้ต้น มีน้ำยางสีขาวมาก อวบน้ำ
ใบเดี่ยว  ลดรูปเป็นแผ่นขนาดเล็ก
ดอกช่อ ใบประดับสีเหลืองอ่อน ดอกตัวผู้และตัวเมียไม่มีกลีบดอก อยู่ในช่อเดียวกัน
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้
สรรพคุณ
น้ำยางขาว จากต้น ใช้กัดหูด เนื่องจากมีสาร 4-deoxyphorbol ทำให้ผิวหนังอักเสบ จัดเป็นพืชพิษ

 

พญาปล้องทอง ผักมันไก่ ผักลิ้นเขียด พญาปล้องคำ พญาปล้องดำ พญายอ เสลดพังพอน เสลดพังพอนตัวเมีย:Clinacanthus nutans (Burm.f.) Lindau
ชื่อ :: พญาปล้องทอง ผักมันไก่ ผักลิ้นเขียด พญาปล้องคำ พญาปล้องดำ พญายอ เสลดพังพอน เสลดพังพอนตัวเมีย ( Clinacanthus nutans (Burm.f.) Lindau )

พญาปล้องทอง ผักมันไก่ ผักลิ้นเขียด พญาปล้องคำ พญาปล้องดำ พญายอ เสลดพังพอน เสลดพังพอนตัวเมีย

 

ไม้พุ่มรอเลื้อย
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปใบหอก
ดอกช่อ กลีบดอกสีแดงส้ม โคนกลีบสีเขียวติดกันเป็นหลอดยาว ปลายแยกเป็น 2 ปาก

ผลเป็นผลแห้ง แตกได้

สรรพคุณ
ใบสด รักษาแผลไฟไหม้น้ำร้อนลวกแมลงกัดต่อย ผื่นคัน

 

 แฝกหอม แกงหอม แคมหอม แฝก หญ้าแฝกหอม :Vetiveria zizanioides (L.) Nash ex Small
ชื่อ ::  แฝกหอม แกงหอม แคมหอม แฝก หญ้าแฝกหอม  ( Vetiveria zizanioides (L.) Nash ex Small )

แฝกหอม แกงหอม แคมหอม แฝก หญ้าแฝกหอม
ไม้ล้มลุกอายุหลายปี รากมีกลิ่นหอม
ใบเดี่ยว เรียงสลับ  แทงออกจากเหง้าใต้ดิน
ดอกช่อ ออกที่ปลายยอด  สีม่วงอมเขียว
ผลแห้ง ไม่แตก
สรรพคุณ
ราก ยาขับลมในลำไส้ แก้ปวดท้องจุกเสียด ท้องอืด ลดไข้และ ขับปัสสาวะ  

 

ฝ้ายแดง:Gossypium arboreum L
ชื่อ :: ฝ้ายแดง ( Gossypium arboreum L )

ฝ้ายแดง

 

ไม้พุ่ม ลำต้นสีน้ำตาลแดง  
ใบเดี่ยว เวียนสลับ รูปไข่ขอบหยักลึก 3-7 แฉก ก้านใบและเส้นใบสีแดงคล้ำ  
ดอก เดี่ยว สีแดงเข้ม หรือ สีเหลืองอ่อน กลางดอกสีม่วงแดง เกสรตัวผู้จำนวนมาก ก้านเกสรเชื่อมกันเป็นหลอดล้อมรอบเกสรตัวเมีย
ผล กลม หัวท้ายแหลม เมื่อแก่แตกได้ เมล็ดค่อนข้างกลม สีเขียว คลุมด้วยขนยาวสีขาว 
สรรพคุณ
เปลือกราก บดเป็นผง ชงน้ำเดือดดื่มช่วยขับปัสสาวะ บีบมดลูก ช่วยขับน้ำคาวปลา ใบ ปรุงเป็นยารับประทานแก้ไข้ ขับเหงื่อ จำพวกยาเขียว 

 

ฝาง ฝางส้ม:Caesalpinia sappan L.
ชื่อ :: ฝาง ฝางส้ม ( Caesalpinia sappan L. )

ฝาง ฝางส้ม

 

ไม้พุ่ม
ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น เรียงสลับ  ใบย่อยรูปไข่หรือรูปขอบขนาน 
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบตอนปลายกิ่งและที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีเหลือง มีเส้นสีแดง 
ผลเป็นฝักแบน สีน้ำตาล มีเมล็ด 2-4 เมล็ด
สรรพคุณ
แก่น ยาบำรุงโลหิต แก้ปอดพิการ ขับเสมหะ ขับระดู 
น้ำต้มแก่น ใช้แต่งสีแดงเนื่องจากสาร brazilin 

 

ฝรั่ง จุ่มโป ชมพู มะก้วย มะก้วยกา มะมั่น มะกา มะจีน ย่าหมู สีดา:Psidium guajava L.
ชื่อ :: ฝรั่ง จุ่มโป ชมพู มะก้วย มะก้วยกา มะมั่น มะกา มะจีน ย่าหมู สีดา ( Psidium guajava L. )

ฝรั่ง จุ่มโป ชมพู มะก้วย มะก้วยกา มะมั่น มะกา มะจีน ย่าหมู สีดา

 

ไม้ยืนต้น เปลือกต้นเรียบ
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปรี รูปรีแกมขอบขนาน 
ดอกเดี่ยวหรือช่อ กลีบดอกสีขาว ร่วงง่าย เกสรตัวผู้จำนวนมาก 
ผลเป็นผลสด
สรรพคุณ
ใบ แก้ท้องร่วง บิดมูกเลือด ระงับกลิ่นปาก ราก ขับปัสสาวะ ปัสสาวะพิการ

 

ผักโขมหนาม ผักโหมหนาม:Amaranthus spinosus L.
ชื่อ :: ผักโขมหนาม ผักโหมหนาม ( Amaranthus spinosus L. )

ผักโขมหนาม ผักโหมหนาม

 

ไม้ล้มลุกฤดูเดียว ลำต้นตั้งตรง กลมมนหรือเป็นสันป้าน แตกกิ่งก้านมาก ผิวเรียบหรือมีขนเล็กน้อย
ใบเดียว เรียงสลับ รูปไข่แกมขอบขนานแกมใบหอก เมื่ออ่อนอยู่มีขนเล็กน้อยที่เส้นใบ
ดอกช่อออกที่ซอกใบและปลายกิ่ง ดอกย่อยเรียงตัวอัดกันแน่น มีหนาม ไม่แข็ง กลีบรวมโค้ง ขอบกลีบใส ตรงกลางมีแถบสีเขียวหรือม่วง แยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน
ผลแห้งแตกได้ รูปขอบขนาน ปลายแยกเป็น 3 พู
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านล้านนาใช้ รากเผาไฟพอข้างนอกดำ จี้ที่หัวฝี ช่วยให้ฝีที่แก่แตก ทั้งต้น ผสมข้าวโพดทั้งต้น ต้มน้ำดื่มแก้บวม ยาพื้นบ้านใช้ ทั้งต้น ต้มน้ำดื่ม ขับปัสสาวะ แก้ตกเลือด แน่นท้องและขับน้ำนม มีรายงานวิจัยว่า ทั้งต้นมีฤทธิ์ลดการบีบตัวของลำไส้เล็ก รากต้านสารพิษที่ทำลายตับ พบรายงานจากประเทศบราซิลว่า พืชนี้เป็นพิษต่อวัว ควายและม้า ทำให้มีอาการเซื่องซึม เบื่ออาหาร น้ำหนักลด ท้องเสียกลิ่นเหม็นมาก บางครั้งมีเลือดปนในอุจจาระ

 

ผักแพวแดง ผักแผ่วแดง ผักแผ่วสวน อีแปะ:Iresine herbstii Hook.
ชื่อ :: ผักแพวแดง ผักแผ่วแดง ผักแผ่วสวน อีแปะ ( Iresine herbstii Hook. )

ผักแพวแดง ผักแผ่วแดง ผักแผ่วสวน อีแปะ

 

ไม้ล้มลุก
ใบประกอบชนิดมีใบย่อยใบเดียว เรียงตรงข้าม ใบสีแดงเห็นเส้นใบชัดเจน
ดอกช่อ สีขาวแกมเหลือง มีทั้งดอกสมบูรณ์เพศและแยกเพศ
ผลเป็นผลแห้ง ไม่แตก
สรรพคุณ
ราก ยาขับลม แก้หืดไอ ปวดเมื่อยตามข้อ

 

ผักเสี้ยนผี ผักส้มเสี้ยนผี:Cleome viscosa L.
ชื่อ :: ผักเสี้ยนผี ผักส้มเสี้ยนผี ( Cleome viscosa L. )

ผักเสี้ยนผี ผักส้มเสี้ยนผี

 

ไม้ล้มลุกอายุฤดูเดียว สูงได้ถึง 1 เมตร มีขนละเอียดทั่วทั้งต้น
ใบประกอบแบบนิ้วมือ เรียงสลับ ใบย่อย 3-5 ใบ รูปไข่กลับหรือรูปไข่ 
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีเหลือง
ผลเป็นฝัก 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ทั้งต้น มีรสขมร้อน แก้ลม แก้ปวดท้อง ลงท้อง ช่วยเจริญไฟธาตุ แก้พิษฝี แก้ไข้ หรือปรุงเป็นยาแก้ฝีในปอด ลำไส้ และตับ (อาการของเนื้องอกหรือมะเร็งที่เกิดในอวัยวะต่างๆ) ช่วยขับหนองในร่างกาย หรือทำให้หนองแห้ง ใบ แก้ปัสสาวะพิการ (อาการปัสสาวะกะปริบกะปรอย ปวดเวลาปัสสาวะ หรือปัสสาวะเป็นเลือด) ดอก เป็นยาฆ่าเชื้อโรค ผล ฆ่าพยาธิ ราก แก้โรคผอมแห้งของสตรีเนื่องจากคลอดบุตรและอยู่ไฟไม่ได้

 

ผักปลัง ผักปลังใหญ่ ผักปั๋ง:Basella alba L. (Basella rubra L.)
ชื่อ :: ผักปลัง ผักปลังใหญ่ ผักปั๋ง ( Basella alba L. (Basella rubra L.) )

ผักปลัง ผักปลังใหญ่ ผักปั๋ง

 

ไม้เลื้อยล้มลุก ทุกส่วนอวบน้ำ เถาสีม่วงแดง
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่ป้อม เมื่อขยี้มีเมือกเหนียว
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ดอกย่อยสีชมพู ไม่มีก้านดอก 
ผลสด ฉ่ำน้ำ สีดำ 
สรรพคุณ
ใบ แก้กลาก ดอก แก้เกลื้อน ผล แต่งสีอาหารหวานคาว ให้สีม่วงแดง 

 

ผักบุ้งทะเล:pomoea pes-caprae (L.) R.Br.
ชื่อ :: ผักบุ้งทะเล ( pomoea pes-caprae (L.) R.Br. )

ผักบุ้งทะเล

 

ไม้ล้มลุก มียางขาว มักขึ้นตามริมทะเล
ใบเดี่ยว เรียงสลับ โคนใบรูปหัวใจ ปลายเว้าลึก
ดอกช่อ กลีบดอกสีม่วงชมพู โคนติดกัน ปลายบานออกคล้ายปากแตร
ผลแห้ง แตกได้ รูปกลมหรือรูปไข่
สรรพคุณ
ใบ แก้พิษแมงกะพรุน

 

ผักชีล้อม ผักอันอ้อ:Acmella oleracea (L.) R.K.Jansen
ชื่อ :: ผักชีล้อม ผักอันอ้อ ( Acmella oleracea (L.) R.K.Jansen )

ผักชีล้อม ผักอันอ้อ

 

ไม้ล้มลุก อวบน้ำ ชอบขึ้นในที่ชื้นแฉะ
ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น เรียงสลับใบย่อยรูปใบหอก
ดอกช่อ ออกที่ปลายยอด กลีบดอกสีขาว ก้านดอกย่อยยาวเท่ากัน
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้ รูปไข่กลับ
สรรพคุณ
ผล ยาขับลม แก้ธาตุพิการ แก้หอบหืด ไอและคลื่นไส้อาเจียน  ทั้งต้น เหน็บชา ขับเหงื่อ แก้น้ำเหลืองเสีย

 

 ผักคราด ผักคราดหัวแหวน ผักตุ้มหู ผักเผ็ด :Oenanthe javanica (Blume) DC.
ชื่อ ::  ผักคราด ผักคราดหัวแหวน ผักตุ้มหู ผักเผ็ด  ( Oenanthe javanica (Blume) DC. )

 

ไม้ล้มลุก อวบน้ำ ลำต้นสีแดงอมม่วง
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม 
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ดอกสีเหลืองอ่อน
ผลเป็นผลแห้ง 
สรรพคุณ
ต้นสด ตำผสมเหล้าหรือน้ำส้มสายชู  อมแก้ฝีในลำคอหรือต่อมน้ำลายอักเสบ ทำให้ลิ้นชา แก้ไข้ ใช้อุดแก้ปวดฟัน ช่อดอกและก้านช่อดอกมีสาร spilanthol เป็นยาชาเฉพาะที่

 

 ผักกาดน้ำ หมอน้อย หญ้าเอ็นหยืด :Plantago major L.
ชื่อ ::  ผักกาดน้ำ หมอน้อย หญ้าเอ็นหยืด  ( Plantago major L. )

ผักกาดน้ำ หมอน้อย หญ้าเอ็นหยืด

 

ไม้ล้มลุก ลำต้นสั้นติดผิวดิน  
ใบเดี่ยว ออกเป็นกระจุก รูปไข่กลับ
ดอกช่อ แทงออกจากกลางต้น  ดอกย่อยขนาดเล็ก สีเขียวแกมน้ำตาล   
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้  
สรรพคุณ
ทั้งต้น ยาขับปัสสาวะ แก้ร้อนในและเจ็บคอ  บรรเทาอาการผิวหนังอักเสบ แมลงกัดต่อย แผลเรื้อรัง คันจากการแพ้พืช  

 

เปล้าใหญ่ เปาะ เปล้าหลวง:Croton roxburghii N.P.Balakr.
ชื่อ :: เปล้าใหญ่ เปาะ เปล้าหลวง ( Croton roxburghii N.P.Balakr. )

เปล้าใหญ่ เปาะ เปล้าหลวง

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงสลับ ขอบขนาน รูปรีแกมขอบขนาน รูปไข่หรือรูปหอก

ดอกช่อ ออกที่ปลายยอด แยกเพศ ดอกสีเขียวแกมเหลือง

ผลแห้ง แตกได้ รูปทรงกลม
สรรพคุณ
ใบ บำรุงธาตุ ดอก ขับพยาธิ ผล ขับเลือดหลังคลอด เปลือกต้นและกระพี้  ยาช่วยย่อยอาหาร เปลือกต้นและใบ แก้ท้องเสีย บำรุงโลหิต

 

เปล้าน้อย เปล้าท่าโพ:Croton stellatopilosus Ohba
ชื่อ :: เปล้าน้อย เปล้าท่าโพ ( Croton stellatopilosus Ohba )

เปล้าน้อย เปล้าท่าโพ

 

ไม้พุ่มหรือไม้ต้น ผลัดใบ
ใบเดี่ยว เรียงสลับรูปใบหอกกลับ
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบหรือปลายกิ่ง ดอกย่อยขนาดเล็ก แยกเพศ แต่อยู่บนช่อเดียวกัน ดอกสีนวล
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้ มี 3 พู
สรรพคุณ
เปลือกและใบ รักษาโรคท้องเสีย บำรุงโลหิตประจำเดือน ดอก ยาขับพยาธิ ใบมีสาร plaunotol ช่วยสมานแผลในกระเพาะอาหาร

 

เปราะหอม หอมเปราะ ว่านตีนดิน ว่านแผ่นดินเย็น ว่านหอม:Kaempferia galanga L.
ชื่อ :: เปราะหอม หอมเปราะ ว่านตีนดิน ว่านแผ่นดินเย็น ว่านหอม ( Kaempferia galanga L. )

เปราะหอม หอมเปราะ ว่านตีนดิน ว่านแผ่นดินเย็น ว่านหอม

 

ไม้ล้มลุก มีเหง้าใต้ดิน
ใบเดี่ยว แทงออกจากเหง้า รูปค่อนข้างกลม แผ่ราบไปบนดิน
ดอกช่อ ออกตรงกลางระหว่างใบ กลีบดอกสีขาวแต้มม่วง มีกลิ่นหอม
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้
สรรพคุณ
เหง้า เป็นยาขับลม แก้ท้องเฟ้อ ทำยาสุมหัว แก้หวัด แก้กำเดา

 

ปีบ กาซะลอง กาดสะลอง:Millingtonia hortensis L.f.
ชื่อ :: ปีบ กาซะลอง กาดสะลอง ( Millingtonia hortensis L.f. )

ปีบ กาซะลอง กาดสะลอง

 

ไม้ต้น เปลือกไม้เป็นร่องลึก
ใบประกอบแบบขนนก 2-3 ชั้น เรียงตรงข้าม ใบย่อยรูปไข่แกมใบหอกกว้าง
ดอกช่อขนาดใหญ่ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาว เป็นหลอดยาว ปลายแยกเป็น 5 แฉก กลิ่นหอม
ผลเป็นฝักแบน
สรรพคุณ
ดอกแห้ง มวนสูบ แก้หืดเนื่องจากมีสาร hispidulin ช่วยขยายหลอดลม รากบำรุงปอด แก้หอบ

 

ปอเต่าไห้ เต่าไห้, พญาไม้ผุ, ปอตับเต่า, พันไฉน:Enkleia siamensis (Kurz) Nervling
ชื่อ :: ปอเต่าไห้ เต่าไห้, พญาไม้ผุ, ปอตับเต่า, พันไฉน ( Enkleia siamensis (Kurz) Nervling )

ปอเต่าไห้ เต่าไห้, พญาไม้ผุ, ปอตับเต่า, พันไฉน

 

ไม้พุ่มรอเลื้อย กิ่งก้านมีขนละเอียดสีน้ำตาล สูง 2-5 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปขอบขนานแกมวงรีหรือรูปขอบขนานแกมใบหอก
ดอกช่อออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีเหลืองสด
ผลสด รูปค่อนข้างกลมหรือรูปไข่
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ แก่น แก้ประดง (อาการโรคผิวหนัง เป็นเม็ดขึ้นคล้ายผด คันมาก มักมีไข้ร่วมด้วย) แก้ผื่นคันตามผิวหนัง แก้โรคเรื้อน คุดทะราด แก้ไอหืด ขับเสมหะ ขับลม ยาพื้นบ้านใช้ ราก ประมาณ 2 ข้อนิ้วมือ ต้มน้ำดื่ม เป็นยาระบาย

 

ปออีเก้ง กระพงใหญ่ปอขี้แฮด ปอกระด้าง ปอขี้ไก่ ปอขี้ลิ้น หมีคำราม:Pterocymbium tinctorium (Blanco) Merr.
ชื่อ :: ปออีเก้ง กระพงใหญ่ปอขี้แฮด ปอกระด้าง ปอขี้ไก่ ปอขี้ลิ้น หมีคำราม ( Pterocymbium tinctorium (Blanco) Merr. )

ปออีเก้ง กระพงใหญ่ปอขี้แฮด ปอกระด้าง ปอขี้ไก่ ปอขี้ลิ้น หมีคำราม

 

ไม้ต้น ผลัดใบ
ใบเดี่ยว เรียงสลับ ใบรูปหัวใจ ปลายใบแหลม
ดอกช่อ กลีบดอกสีขาวนวล กลีบเลี้ยงสีเขียวอ่อน
ผลแห้ง รูปกระสวย เกลี้ยง เมล็ดรูปไข่
สรรพคุณ
เนื้อไม้ นิยมทำกล่องไม้ขีดไฟ ลังใส่ของ

 

ปอบิด ปอทับ มะปิด:Helicteres isora L.
ชื่อ :: ปอบิด ปอทับ มะปิด ( Helicteres isora L. )

ปอบิด ปอทับ มะปิด

 

ไม้พุ่ม
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่กลับ โคนใบรูปหัวใจ ขอบใบหยักฟันเลื่อย 
ดอกช่อ กลีบเลี้ยงสีเหลือง กลีบดอกสีฟ้าแล้วเปลี่ยนเป็นสีแดงสด 
ผลเป็นฝัก ซึ่งบิดเป็นเกลียว
สรรพคุณ
เปลือกต้นและราก ยาบำรุงธาตุ ผล แก้ปวดท้องและโรคกระเพาะ ท้องอืด ท้องเสีย แก้บิด ขับเสมหะ แก้ปวดเคล็ดบวม

 

ปอพราน ขี้หมาแห้ง:Colona auriculata (Desf.) Craib
ชื่อ :: ปอพราน ขี้หมาแห้ง ( Colona auriculata (Desf.) Craib )

ปอพราน ขี้หมาแห้ง

 

ไม้พุ่ม สูงได้ถึง 2 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานหรือรูปไข่กลับแกมขอบขนาน ผิวใบมีขนโดยเฉพาะด้านล่าง
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีเหลือง มีจุดประสีส้มแกมน้ำตาล
ผลแห้ง ไม่แตก รูปไข่มีสัน 5 สัน
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้าน ใช้ ผล ผสมกับเปลือกต้นตูมกาขาวและเหง้าดองดึง คลุกข้าวเป็นยาเบื่อสุนัข

 

ปลาไหลเผือก กรุงบาดาล คะนาง ชะนาง ตรึงบาดาล ตุงสอ แฮพันชั้น เพียก หยิกบ่อถอง หยิกไม่ถึง เอียนดอน ไหลเผือก:Eurycoma longifolia
ชื่อ :: ปลาไหลเผือก กรุงบาดาล คะนาง ชะนาง ตรึงบาดาล ตุงสอ แฮพันชั้น เพียก หยิกบ่อถอง หยิกไม่ถึง เอียนดอน ไหลเผือก ( Eurycoma longifolia )

ปลาไหลเผือก กรุงบาดาล คะนาง ชะนาง ตรึงบาดาล ตุงสอ แฮพันชั้น เพียก หยิกบ่อถอง หยิกไม่ถึง เอียนดอน ไหลเผือก

 

ไม้ต้น ไม่แตกกิ่งก้าน มีรสขม
ใบประกอบแบบขนนก  เรียงสลับออกเป็นกระจุกบริเวณปลายกิ่ง ใบสีเขียวเข้ม  
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ดอกย่อยขนาดเล็ก กลีบดอกสีม่วงแดง
ผลเป็นผลสด รูปยาวรี
สรรพคุณ
ราก ยาแก้ไข้ทุกชนิด ไข้จับสั่น

 

ปรู ปรู๋ ผลู มะเกลือกา:Alangium salviifolium (L.f.) Wangerin (subsp. hexapetalum Wangerin)
ชื่อ :: ปรู ปรู๋ ผลู มะเกลือกา ( Alangium salviifolium (L.f.) Wangerin (subsp. hexapetalum Wangerin) )

ปรู ปรู๋ ผลู มะเกลือกา

 

ไม้ต้น กิ่งอ่อนมีขน
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่กลับหรือวงรี ปลายมีติ่งแหลม 
ดอกช่อ  กลีบดอกสีนวลหรือเหลืองอ่อน กลิ่นหอม 
ผล ออกเป็นกระจุก รูปรี สีดำ 
สรรพคุณ
แก่น ยาบำรุงกำลัง แก้ริดสีดวงทวาร เปลือก แก้ไอหืด แก้ลงท้อง ผล ขับพยาธิ แก้จุกเสียด แต่พบว่ามีสารพวก anabasine, cephaeline และ psychotrine ซึ่งอาจเป็นพิษ

 

ประยงค์ ขะยง ขะยม พะยงค์ ยม หอมไกล:Aglaia odorata Lour.
ชื่อ :: ประยงค์ ขะยง ขะยม พะยงค์ ยม หอมไกล ( Aglaia odorata Lour. )

ประยงค์ ขะยง ขะยม พะยงค์ ยม หอมไกล

 

ไม้พุ่ม ปลายยอดอ่อนหุ้มด้วยใบเกล็ดสีน้ำตาล
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 5 ใบ
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง ดอกย่อยขนาดเล็ก กลีบดอกสีเหลือง 
ผลสด มี 1-2 เมล็ด 
สรรพคุณ
ราก กินเป็นยาทำให้อาเจียน ถอนพิษเบื่อเมา

 

ประทัดใหญ่ ประทัด ประทัดจีน:Quassia amara L.
ชื่อ :: ประทัดใหญ่ ประทัด ประทัดจีน ( Quassia amara L. )

ประทัดใหญ่ ประทัด ประทัดจีน

 

ไม้พุ่ม
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ รูปไข่กลับหรือรูปรี เส้นใบสีแดง
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีแดงสด 
ผลเป็นผลกลุ่ม ผลย่อยรูปไข่กลับ สีแดงคล้ำ  
สรรพคุณ
ราก แก้ไข้ เป็นยาขมเจริญอาหารและช่วยย่อย

 

ปรงเขา กาเดาะ, แข่ดู่, ทอคลิ, กูดหลวา, บอกะ, มะพร้าวเต่าดอย, มะพร้าวเต่าหลวง, มุ่งมาง:Cycas pectinata Griff.
ชื่อ :: ปรงเขา กาเดาะ, แข่ดู่, ทอคลิ, กูดหลวา, บอกะ, มะพร้าวเต่าดอย, มะพร้าวเต่าหลวง, มุ่งมาง ( Cycas pectinata Griff. )

ปรงเขา กาเดาะ, แข่ดู่, ทอคลิ, กูดหลวา, บอกะ, มะพร้าวเต่าดอย, มะพร้าวเต่าหลวง, มุ่งมาง

 

ไม้ต้น สูง 2-6 เมตร ทรงพุ่มคล้ายต้นมะพร้าว มักแตกกิ่งก้าน
ใบประกอบแบบขนนก ออกเป็นกระจุกที่บริเวณยอด ยาว 1.5-2 เมตร ใบย่อยเป็นเส้นแคบยาว  ก้านใบมีหนาม  
เป็นพืชจำพวกเมล็ดเปลือย แยกเพศอยู่คนละต้น
เมล็ดรูปไข่ ยาวประมาณ 4 ซม. สีส้มหรือเหลืองส้ม
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ส่วนที่คล้ายกลีบดอก (sporophyll) บำรุงร่างกาย บำรุงธาตุ ขับลม แก้ดีพิการ (โรคเนื่องจากความผิดปกติของดี ตาเหลือง ดีซ่าน) เสมหะพิการ (เสมหะหรืออุจจาระเป็นมูกเลือด) ยาพื้นบ้านใช้ ราก ฝนกับเหล้า หรือน้ำ ทาวันละ 3 ครั้ง แก้ฟกช้ำ บวม สมานแผล รักษาแผลเรื้อรัง แผลพุพองตามลำตัวหรือที่มุมปาก

 

ใบเงิน ใบทอง, ใบนาก:Gratophyllum pictum (L.) Griff.
ชื่อ :: ใบเงิน ใบทอง, ใบนาก ( Gratophyllum pictum (L.) Griff. )

ใบเงิน ใบทอง, ใบนาก

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง สูง 1-2 เมตร 
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปวงรี ขอบใบเป็นคลื่น ใบด่าง มีหลายสี ได้แก่ ใบสีเขียวมีสีขาวหรือสีเหลืองอ่อนแทรกที่กลางใบ (ใบเงิน) ใบสีเขียวมีสีเหลืองเข้มแทรกตามริมใบ (ใบทอง) และใบสีเขียวเข้มหรือสีเขียวแกมน้ำตาลมีสีชมพูแทรกที่กลางใบ (ใบนาก) ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ปลายกิ่ง
กลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 2 ปาก สีม่วงแดง
ผลแห้ง แตกได้ รูปวงรี 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ใบ แก้ไข้ ล้อมตับ ดับพิษ (ป้องกันการทำลายของตับจากสารพิษและความร้อน)

 

ใบระบาด ผักระบาด เมืองมอน:Argyreia nervosa (Burm.f.) Bojer
ชื่อ :: ใบระบาด ผักระบาด เมืองมอน ( Argyreia nervosa (Burm.f.) Bojer )

ใบระบาด ผักระบาด เมืองมอน

 

ไม้เถา ลำต้นและกิ่งก้านมีขนนุ่มสีขาวหรือน้ำตาลแกมเหลือง มีน้ำยางขาว 
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่หรือรูปโล่ ผิวใบด้านล่างมีขนละเอียดสีขาวหรือเทา
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ลักษณะคล้ายดอกผักบุ้ง ด้านนอกมีขนนุ่ม กลีบดอกร่วงง่าย สีชมพูแกมม่วง
ผลสด รูปทรงกลม สีน้ำตาลแกมเหลือง
สรรพคุณ
ราก ขับน้ำเหลืองเสีย บำรุงกำลัง แก้โรคไขข้ออักเสบ ขับปัสสาวะ กระตุ้นกำหนัดและรักษาโรคอ้วน ใบ รักษาโรคผิวหนังทั่วไป ตำพอกฝี และบาดแผล รักษาอาการอักเสบ น้ำคั้นจากใบหยอดหู รักษาอาการอักเสบ

 

บุนนาค สารภีดอย:Mesua ferrea L.
ชื่อ :: บุนนาค สารภีดอย ( Mesua ferrea L. )

บุนนาค สารภีดอย

 

ไม้ต้น ลำต้นตรง ยอดอ่อนสีแดงหรือสีขาว 
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปใบหอกหรือรูปหอกแกมขอบขนาน เนื้อใบบางเหนียว 
ดอกเดี่ยวหรือออกเป็นคู่ที่ซอกใบและปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาว กลิ่นหอมเย็น
ผลเป็นผลสด กลม
สรรพคุณ
ดอกแห้ง ยาฝาดสมาน บำรุงธาตุ ขับลม บำรุงโลหิต

 

บุกคางคก บุกคุงคก หัวบุก มันซูรัน:Amorphophallus paeoniifolius (Dennst.) Nicolson
ชื่อ :: บุกคางคก บุกคุงคก หัวบุก มันซูรัน ( Amorphophallus paeoniifolius (Dennst.) Nicolson )

บุกคางคก บุกคุงคก หัวบุก มันซูรัน

 

ไม้ล้มลุก มีหัวใต้ดินสีน้ำตาล
ใบเดี่ยว แผ่ออกไปคล้ายกับร่มหยักเว้าเป็นแฉก ลายสีเขียวและแดง
ดอกช่อ ช่อสั้น มีใบประดับรูปกรวยหุ้ม ขอบหยักเป็นคลื่นและบานออก
ผลเป็นผลสด เนื้อนุ่ม สีแดง มี 1-3 เมล็ด
สรรพคุณ
หัว มีสารจำพวกแป้งชนิด glucomannan ช่วยลดระดับโคเลสเตอรอลในสัตว์ทดลองและใช้กับผู้ป่วยโรคเบาหวาน เพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด

 

บานทน แย้มปีนัง, หอมปีนัง:Strophanthus gratus (Hook.) Franch.
ชื่อ :: บานทน แย้มปีนัง, หอมปีนัง ( Strophanthus gratus (Hook.) Franch. )

บานทน แย้มปีนัง, หอมปีนัง

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง สูง 3-5 เมตร

ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปวงรีแกมขอบขนาน

ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง ดอกย่อย 5-20 ดอก กลิ่นหอม กลีบ ดอกสีม่วงแกมชมพู เชื่อมติดกันเป็นรูประฆัง

ผลเป็นฝัก รูปเรียวยาว เมล็ดสีน้ำตาล มีขนสีขาว

สรรพคุณ

เมล็ด พบสารที่ออกฤทธิ์กระตุ้นหัวใจ คือ ออเบน (ouabain) บางประเทศในยุโรปทำเป็นยาฉีดรักษาโรคหัวใจ มีความเป็นพิษสูงไม่สมควรกิน อาการพิษ คลื่นไส้ ท้องเสีย หัวใจเต้นแรงและเร็ว ต้องรีบทำให้อาเจียน และนำส่งโรงพยาบาลทันที 
บัวหลวง บัว สัตตบงกช สัตตบุษย์ อุบล:Nelumbo nucifera Gaertn.
ชื่อ :: บัวหลวง บัว สัตตบงกช สัตตบุษย์ อุบล ( Nelumbo nucifera Gaertn. )

บัวหลวง บัว สัตตบงกช สัตตบุษย์ อุบล

 

ไม้น้ำ มีเหง้าใต้ดินยาวและเป็นปล้อง 
ใบเดี่ยวรูปโล่ ผิวใบมีนวล ก้านใบยาว ชูขึ้นเหนือน้ำ   
ดอกเดี่ยว แทงออกจากเหง้า กลีบดอกสีขาวหรือชมพู เกสรตัวผู้สีเหลืองจำนวนมากติดอยู่รอบฐานดอกรูปกรวย    
ผลแห้ง รูปรี จำนวนมาก ฝังอยู่ในฐานดอก 
สรรพคุณ
เกสร บำรุงหัวใจ  บำรุงกำลัง แก้อาการหน้ามืด วิงเวียนศีรษะ 

 

บัวบก ผักแว่น ผักหนอก:Centella asiatica(L.) Urb.
ชื่อ :: บัวบก ผักแว่น ผักหนอก ( Centella asiatica(L.) Urb. )

บัวบก ผักแว่น ผักหนอก

 

ไม้ล้มลุกอายุหลายปี เลื้อยแผ่ไปตามพื้นดิน
ใบ : เดี่ยว เรียงสลับ รูปไต
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ขนาดเล็ก 2-3 ดอก กลีบดอกสีม่วง
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้

สรรพคุณ

ใบสด รักษาโรคปากเปื่อยปากเหม็น เจ็บคอ ร้อนใน กระหายน้ำ ลดไข้ ขับปัสสาวะ แก้ท้องเสีย

 

บอระเพ็ด เครือเขาฮอ จุ่งจิง เจตมูลหนาม ตัวเจตมูลยาน เถาหัวด้วน หางหนู:Tinospora crispa (L.) Miers ex Hook.f. & Thomson
ชื่อ :: บอระเพ็ด เครือเขาฮอ จุ่งจิง เจตมูลหนาม ตัวเจตมูลยาน เถาหัวด้วน หางหนู ( Tinospora crispa (L.) Miers ex Hook.f. & Thomson )

บอระเพ็ด เครือเขาฮอ จุ่งจิง เจตมูลหนาม ตัวเจตมูลยาน เถาหัวด้วน หางหนู

 

ไม้เถาเลื้อยพัน ขนาดใหญ่ มีปุ่ม ปมมาก มีรสขมมาก
ลักษณะต้นและใบคล้ายกับชิงช้าชาลี  แต่เถามีขนาดใหญ่กว่า มีปุ่มปมมากกว่า แต่ไม่มีปุ่มตรงโคนใบ
ดอกช่อ ออกตามเถาและที่ซอกใบ ดอกย่อยมีขนาดเล็กมาก ไม่มีกลีบดอก
ผลสด ค่อนข้างกลม  
สรรพคุณ
เถา ยาแก้ไข้ ขับเหงื่อ แก้กระหายน้ำ แก้ร้อนใน เป็นยาขมเจริญอาหาร ปัจจุบัน องค์การเภสัชกรรมผลิตทิงเจอร์บอระเพ็ด เพื่อใช้แทน Tincture Gentian ซึ่งเป็นส่วนผสมของยาธาตุที่ต้องนำเข้าจากต่างประเทศ

 

โนรา กำลังช้างเผือก พญาช้างเผือก สะเลา:Hiptage benghalensis (L.) Kurz subsp. benghalensis
ชื่อ :: โนรา กำลังช้างเผือก พญาช้างเผือก สะเลา ( Hiptage benghalensis (L.) Kurz subsp. benghalensis )

โนรา กำลังช้างเผือก พญาช้างเผือก สะเลา

 

ไม้เถาขนาดใหญ่
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปรีแกมขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งหรือซอกใบ กลีบดอกสีชมพูมีแต้มสีเหลือง กลิ่นหอม
ผลแห้ง ไม่แตก มีปีก 3 ปีก
สรรพคุณ
แก่น บำรุงกำหนัด เป็นยาอายุวัฒนะ เจริญอาหาร แก้อ่อนเพลีย ขับลม แก้จุกเสียด แน่นเฟ้อ

 

น้ำใจใคร่ กระดอกอก, กระเดาะ, กระทอก, ชักกระทอก, กระทอกม้า, กระทกรก, ควยเซียก, นางจุม นางชม, ผักรูด:Olax psittacorum (Willd.) Vahl ( ชื่อพ้อง Olax scandens Roxb.)
ชื่อ :: น้ำใจใคร่ กระดอกอก, กระเดาะ, กระทอก, ชักกระทอก, กระทอกม้า, กระทกรก, ควยเซียก, นางจุม นางชม, ผักรูด ( Olax psittacorum (Willd.) Vahl ( ชื่อพ้อง Olax scandens Roxb.) )

น้ำใจใคร่ กระดอกอก, กระเดาะ, กระทอก, ชักกระทอก, กระทอกม้า, กระทกรก, ควยเซียก, นางจุม นางชม, ผักรูด

 

ไม้พุ่มรอเลื้อย กิ่งก้านมีขนละเอียดสีขาว
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานแกมใบหอกหรือรูปไข่แกมขอบขนาน  
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาว
ผลสด รูปไข่ 
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ลำต้น ต้มน้ำดื่ม แก้โรคไตพิการ (โรคเกี่ยวกับทางเดินปัสสาวะ ปัสสาวะขุ่นข้น เหลืองหรือแดง มีอาการแน่นท้อง กินอาหารไม่ได้)

 

น้ำนมราชสีห์ ผักโขมแดง, หญ้าน้ำหมึก, หญ้าหลังอึ่ง:Euphorbia hirta L.
ชื่อ :: น้ำนมราชสีห์ ผักโขมแดง, หญ้าน้ำหมึก, หญ้าหลังอึ่ง ( Euphorbia hirta L. )

น้ำนมราชสีห์ ผักโขมแดง, หญ้าน้ำหมึก, หญ้าหลังอึ่ง

 

ไม้ล้มลุก มีน้ำยางขาว สูง 15-20 ซม. ลำต้นมีขนละเอียดสีน้ำตาลอ่อน
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปขอบขนาน ผิวใบมีขนทั้งสองด้าน
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ดอกแยกเพศ ไม่มีกลีบเลี้ยงและกลีบดอก ใบประดับเป็นรูปถ้วยสีเขียว
ผลแห้ง แตกได้ มี 3 พู เมื่อสุกสีเหลืองอ่อน

สรรพคุณ

ตำรายาไทยใช้ ทั้งต้น ตัดสั้นๆ ประมาณครึ่งนิ้ว คั่วไฟพอเหลือง ชงดื่มต่างน้ำ ขับปัสสาวะ แก้ปัสสาวะแดง เหลืองหรือปัสสาวะขุ่นข้น ต้นสด ต้มน้ำดื่ม เพิ่มน้ำนมและฟอกน้ำนมให้สะอาด ในสตรีหลังคลอด ยาพื้นบ้านใช้ ทั้งต้น ต้มน้ำดื่ม ระงับอาการชัก แก้ไอ แก้หืด หรือผสมน้ำตาลอ้อย ต้มน้ำดื่ม รักษาบิดมูกเลือด รากผสมกับรากทับทิม รากส่องฟ้าดงและเดือยไก่ป่า ฝนน้ำกินและทา แก้ไข้ทำมะลา (อาการไข้ หมดสติ และตายโดยไม่ทราบสาเหตุ) สารสกัดจากต้นมีฤทธิ์ลดอาการเกร็งของกล้ามเนื้อเรียบในหนูถีบจักรและหนูตะเภา ลดอาการท้องเสีย แก้ไข้ แก้ปวด กดประสาทส่วนกลาง คลายกังวล และลดการอักเสบในสัตว์ทดลอง การทดลองทางคลินิกมีประสิทธิภาพดีในการรักษาโรคบิดชนิดมีตัว แม้ไม่มีรายงานเรื่องพิษอย่างชัดเจน แต่พบว่ามีสารพิษไฮโดรเจนไซยาไนด์ จึงควรศึกษาความเป็นพิษให้แน่นอนก่อนใช้

 

นาวน้ำ หัวชุม:Artabotrys spinosus Craib
ชื่อ :: นาวน้ำ หัวชุม ( Artabotrys spinosus Craib )

นาวน้ำ หัวชุม

 

ไม้พุ่มแกมเถา
ใบเดี่ยว เรียงสลับ
ดอกเดี่ยวหรือออกเป็นกระจุก กลีบดอก 6 กลีบ สีเขียวแกมเหลือง
ผลกลุ่ม
สรรพคุณ
เปลือกต้น เข้ายารักษากามโรค

 

นางแย้มป่า กุ๋มคือ ซมซี ขัมพี ขี้ขม ต่างไก่แดง ปิ้งเห็บ ฮอนห้อแดง:Clerodendrum viscosum Vent.
ชื่อ :: นางแย้มป่า กุ๋มคือ ซมซี ขัมพี ขี้ขม ต่างไก่แดง ปิ้งเห็บ ฮอนห้อแดง ( Clerodendrum viscosum Vent. )

นางแย้มป่า กุ๋มคือ ซมซี ขัมพี ขี้ขม ต่างไก่แดง ปิ้งเห็บ ฮอนห้อแดง

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง สูง 0.5-3 เมตร 
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม ผิวใบมีขน รูปวงรี รูปวงรีกว้าง รูปไข่หรือรูปไข่ยาว ขอบใบหยักซี่ฟัน  
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาว กลางดอกสีชมพูม่วงหรือม่วงเข้ม มีขน  
ผลสด รูปทรงกลม เมื่อสุกสีน้ำเงินเข้มหรือดำมีกลีบเลี้ยงสีแดงหุ้ม 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ราก รักษาลำไส้อักเสบ ขับปัสสาวะ ไตพิการ (โรคเกี่ยวกับระบบทางเดินปัสสาวะ มีปัสสาวะขุ่นข้น เหลืองหรือแดง มักมีอาการแน่นท้อง กินอาหารไม่ได้) ยาพื้นบ้านใช้ ราก ต้มน้ำดื่มหรือฝนน้ำกิน เป็นยาบำรุงน้ำนม

 

น้อยโหน่ง น้อยหนัง มะดาก มะเนียงแฮ้ง มะโหน่ง หนอนลาว:Annona reticulata L.
ชื่อ :: น้อยโหน่ง น้อยหนัง มะดาก มะเนียงแฮ้ง มะโหน่ง หนอนลาว ( Annona reticulata L. )

น้อยโหน่ง น้อยหนัง มะดาก มะเนียงแฮ้ง มะโหน่ง หนอนลาว

 

ไม้ต้นขนาดเล็ก สูง 6-7 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานหรือรูปขอบขนานแกมใบหอก
ดอกเดี่ยวหรือออกเป็นกระจุก 2-3 ดอก กลีบดอกสีเหลืองแกมเขียว ค่อนข้างหนา 
ผลเป็นผลกลุ่มรูปร่างกลมหรือคล้ายรูปหัวใจ เมื่อสุกสีแดงคล้ำ
สรรพคุณ
ผลดิบ แก้ท้องร่วง แก้บิด ขับพยาธิในร่างกาย ใบ ตำพอกแก้ฟกบวมและรักษาโรคผิวหนัง เช่น กลาก เกลื้อน ผลดิบและใบสด เป็นสีย้อมผ้า ให้สีดำและสีน้ำเงิน นอกจากนี้ ใบ พบสารที่เป็นพิษต่อเซลล์ ได้แก่ annoreticuin-9-one, squamone, solamin, annomonicin, rolliniastatin ซึ่งน่าจะนำมาศึกษาในเรื่องยารักษามะเร็งต่อไป

 

น้อยหน่า น้อยแน่ มะนอแน่ หมักเขียบ:Annona squamosa L.
ชื่อ :: น้อยหน่า น้อยแน่ มะนอแน่ หมักเขียบ ( Annona squamosa L. )

น้อยหน่า น้อยแน่ มะนอแน่ หมักเขียบ

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอกหรือรูปใบหอกแกมขอบขนาน  
ดอกเดี่ยว ห้อยลง กลีบดอก สีเหลืองแกมเขียว มีเกสรตัวผู้และรังไข่ จำนวนมาก
ผลเป็นผลกลุ่ม ค่อนข้างกลม 
สรรพคุณ
ใบสดและเมล็ด ฆ่าเหา โดยใช้เมล็ดประมาณ 10 เมล็ด หรือใบสด 1 กำมือ (15 กรัม) ตำให้ละเอียดผสมกับน้ำมันมะพร้าวพอแฉะ ขยี้ให้ทั่วศีรษะ ใช้ผ้าคลุมโพกไว้ 10-30 นาที แล้วสระผมให้สะอาด

 

นมแมว น้ำเต้าน้อย พญามีฤทธิ์:Cyathostemma micranthum  (A.DC.) J. Sinclair
ชื่อ :: นมแมว น้ำเต้าน้อย พญามีฤทธิ์ ( Cyathostemma micranthum (A.DC.) J. Sinclair )

นมแมว น้ำเต้าน้อย พญามีฤทธิ์

 

ไม้พุ่มแกมเถา กิ่งอ่อนมีขนสีน้ำตาล
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานแกมใบหอก
ดอกช่อ ออกที่กิ่งหรือปลายกิ่ง ดอกย่อย 2-5 ดอก กลีบดอกสีเหลืองแกมเขียว มีขนละเอียด  
ผลเป็นผลกลุ่ม ผลย่อยรูปทรงกลม เมื่อสุกสีเหลือง
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ราก ฝนน้ำทาแก้พิษแมลงกัดต่อย

 

นมสวรรค์ ฉัตรฟ้า สาวสวรรค์ พวงพีเหลือง หัวลิง พนมสวรรค์:Clerodendrum paniculatum L. var. paniculatum
ชื่อ :: นมสวรรค์ ฉัตรฟ้า สาวสวรรค์ พวงพีเหลือง หัวลิง พนมสวรรค์ ( Clerodendrum paniculatum L. var. paniculatum )

นมสวรรค์ ฉัตรฟ้า สาวสวรรค์ พวงพีเหลือง หัวลิง พนมสวรรค์

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง สูงได้ถึง 3 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่ ขอบใบหยักเว้าลึก 3-7 แฉก  
ดอกช่อ ขนาดใหญ่ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบเลี้ยงรูประฆังสีส้มแดง กลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอดยาว สีส้มแดง
ผลสด รูปทรงกลม สีน้ำเงินแกมเขียวหรือดำ
สรรพคุณ
ใบ รักษาอาการแน่นหน้าอก ดอก แก้ตกเลือด แก้พิษสัตว์กัดต่อย และพิษที่เกิดจากการติดเชื้อ ราก แก้ไข้มาลาเรีย ขับลม แก้วัณโรค แก้ไข้เพื่อโลหิต (อาการไข้ ถ่ายเหลว อาเจียนเป็นเลือด มีผื่นขึ้นที่ผิวหนัง) ต้น แก้อักเสบเนื่องจากตะขาบ และแมงป่องต่อย แก้พิษฝีฝักบัว  

 

นมน้อย น้ำเต้าแล้ง, น้ำน้อย:Polyalthia evecta (Pierre) Finet & Gagnep.
ชื่อ :: นมน้อย น้ำเต้าแล้ง, น้ำน้อย ( Polyalthia evecta (Pierre) Finet & Gagnep. )

นมน้อย น้ำเต้าแล้ง, น้ำน้อย

 

ไม้พุ่มขนาดเล็ก สูง 0.5-1 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานหรือรูปวงรี กว้าง 2-4 ซม. ยาว 6-12 ซม.
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีเหลือง
ผลเป็นผลกลุ่ม มีหลายผลย่อยรวมเป็นช่อ ผลย่อยรูปทรงกลม เมื่อสุกสีน้ำตาลแดง
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ราก ต้มน้ำดื่ม แก้กล้ามเนื้อท้องเกร็ง บำรุงน้ำนม

 

นมควาย ติงตัง, ตีนตั่งเครือ, นมแมว, นมแมวป่า, นมวัว, บุหงาใหญ่, พีพวน, พีพวนน้อย, สีม่วน, หำลิง:Uvaria rufa Blume
ชื่อ :: นมควาย ติงตัง, ตีนตั่งเครือ, นมแมว, นมแมวป่า, นมวัว, บุหงาใหญ่, พีพวน, พีพวนน้อย, สีม่วน, หำลิง ( Uvaria rufa Blume )

นมควาย ติงตัง, ตีนตั่งเครือ, นมแมว, นมแมวป่า, นมวัว, บุหงาใหญ่, พีพวน, พีพวนน้อย, สีม่วน, หำลิง

 

ไม้พุ่มรอเลื้อย สูงได้ถึง 5 เมตร กิ่งอ่อนมีขนละเอียดสีน้ำตาลแดง
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปวงรีหรือรูปไข่ ผิวใบมีขนสีน้ำตาลแดงทั้งสองด้าน
ดอกออกเป็นกระจุก 2-3 ดอก ที่กิ่งก้าน กลีบดอกสีแดงเข้ม กลิ่นหอม
ผลเป็นผลกลุ่ม รูปไข่หรือไข่กลับ เมื่อสุกสีแดงสด
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ แก่นและราก ต้มน้ำดื่ม แก้ไข้กลับไข้ซ้ำ เนื่องจากกินของแสลงราก แก้ผอมแห้งสำหรับสตรีที่อยู่ไฟไม่ได้หลังการคลอดบุตรและช่วยบำรุงน้ำนมผล ตำผสมน้ำ ทาแก้เม็ดผื่นคัน 

 

ไทรย้อย ไทร, ไทรกระเบื้อง,ไทรย้อยใบแหลม	:Ficus benjamina L.
ชื่อ :: ไทรย้อย ไทร, ไทรกระเบื้อง,ไทรย้อยใบแหลม  ( Ficus benjamina L. )

ไทรย้อย ไทร, ไทรกระเบื้อง,ไทรย้อยใบแหลม

 

ไม้ต้น สูงได้ถึง 10 เมตร มีรากอากาศ น้ำยางขาว  
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปวงรี รูปใบหอกหรือรูปไข่แกมวงรี
ดอกช่อ เกิดภายในฐานรองดอกที่มีรูปร่างกลมคล้ายผล ออกเป็นคู่ที่ซอกใบ แยกเพศอยู่ในช่อเดียวกัน
ผลสด รูปกระสวย รูปไข่ รูปไข่กลับหรือรูปค่อนข้างกลม เมื่อสุกเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ส้มและแดงเข้มตามลำดับ 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ รากอากาศ ขับปัสสาวะ แก้ไตพิการ (โรคเกี่ยวกับทางเดินปัสสาวะ มีปัสสาวะขุ่นข้น เหลืองหรือแดง มักมีอาการแน่นท้อง กินอาหารไม่ได้) ปัสสาวะพิการ (อาการปัสสาวะปวด หรือกะปริบกะปรอย หรือขุ่นข้น สีเหลืองเข้ม หรือมีเลือด) แก้กษัย (อาการป่วยที่เกิดจากหลายสาเหตุ ทำให้ร่างกายเสื่อมโทรม ซูบผอม โลหิตจาง ปวดเมื่อย) 

 

เทียนบ้าน เทียนดอก เทียนสวน เทียนไทย:Impatiens balsamina L.
ชื่อ :: เทียนบ้าน เทียนดอก เทียนสวน เทียนไทย ( Impatiens balsamina L. )

เทียนบ้าน เทียนดอก เทียนสวน เทียนไทย

 

ไม้ล้มลุก ลำต้นอวบน้ำและค่อนข้างโปร่งแสง
ใบเดี่ยว เรียงสลับเวียนรอบต้น รูปรี
ดอกเดี่ยวหรือช่อ 2-3 ดอก มีสี ขาว ชมพู แดง ม่วง
ผลเป็น ผลแห้ง รูปรี เมื่อแก่จัดจะแตกดีดเมล็ดกลมสีน้ำตาลออกมา
สรรพคุณ
ใบสด ตำแล้วพอก แก้เล็บขบ รักษาฝีหรือแผลพุพอง ใช้ย้อมผมแทนใบเทียนกิ่ง แก้โรคกลากและฮ่องกงฟุต

 

เทียนข้าวเปลือก เทียนตาตั๊กแตน, ผักชีลาว:Anethum graveolens L.
ชื่อ :: เทียนข้าวเปลือก เทียนตาตั๊กแตน, ผักชีลาว ( Anethum graveolens L. )

เทียนข้าวเปลือก เทียนตาตั๊กแตน, ผักชีลาว

 

ไม้ล้มลุกฤดูเดียว มีกลิ่นหอม ลำต้นตั้งตรง
ใบประกอบแบบขนนก 3-5 ชั้น ใบย่อยรูปเส้นยาว กว้าง 0.5 มม. ยาว 10 มม.
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งและด้านข้าง ดอกย่อย จำนวนมาก กลีบดอกสีเหลือง
ผลแห้ง ไม่แตก รูปกระสวยแบนด้านข้าง
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านล้านนาใช้ ทั้งต้น ผสมผักชีลาวทั้งต้น ต้มน้ำดื่ม แก้หวัด ตำรายาไทยใช้ ผล บำรุงกำลัง ขับลม เส้นท้องพิการ แก้นอนสะดุ้ง คลุ้มคลั่ง เป็นตัวยาหนึ่งในพิกัดเทียนทั้งเจ็ดและเทียนทั้งเก้า มีรายงานว่า สารสกัดส่วนเหนือดินสามารถต้านพิษสารสตริกนินในสัตว์ทดลอง เพิ่มฤทธิ์ฆ่าเชื้อกลาก เกลื้อน ผล ขับปัสสาวะ ลดความดันโลหิต ลดไขมันและน้ำตาลในเลือด ฆ่าตัวอสุจิในหลอดทดลอง ฆ่าเชื้อบิดมีตัวและเชื้อแบคทีเรียที่ทำให้ท้องเสีย

 

เทียนกิ่ง เทียนขาว เทียนข้าวเปลือก เทียนแดง เทียนไม้:Lawsonia inermis L.
ชื่อ :: เทียนกิ่ง เทียนขาว เทียนข้าวเปลือก เทียนแดง เทียนไม้ ( Lawsonia inermis L. )

เทียนกิ่ง เทียนขาว เทียนข้าวเปลือก เทียนแดง เทียนไม้

 

ไม้ต้น แตกกิ่งก้านมาก
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปรี
ดอกช่อ ดอกย่อยขนาดเล็ก พันธุ์ดอกขาวและพันธุ์ดอกแดง
ผลแห้ง แตกได้
สรรพคุณ
ใบสด ตำแล้วพอก แก้เล็บขบหรือเป็นหนอง นิยมใช้เป็นยาย้อมผมให้เป็นสีน้ำตาลแดงเนื่องจากสาร lawsone

 

ทุ้งฟ้า กระทุ้งฟ้าไห้ ทุ้งฟ้าไก่ ตีนเทียน พวมพร้าว:Alstonia macrophylla Wall. ex G.Don
ชื่อ :: ทุ้งฟ้า กระทุ้งฟ้าไห้ ทุ้งฟ้าไก่ ตีนเทียน พวมพร้าว ( Alstonia macrophylla Wall. ex G.Don )

ทุ้งฟ้า กระทุ้งฟ้าไห้ ทุ้งฟ้าไก่ ตีนเทียน พวมพร้าว

 

ไม้ต้น มีน้ำยางสีขาว
ใบเดี่ยว เรียงรอบข้อ รูปใบหอกกลับ
ดอกช่อ กลีบดอกสีขาวหรือขาวอมเหลืองเชื่อมติดกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 5 กลีบ
ผลเป็นฝักขนาดเล็ก ออกเป็นคู่
สรรพคุณ
เปลือกต้น บำรุงกำลัง และบำรุงกำหนัด

 

ทับทิม พิลา พิลาขาว มะก่องแก้ว มะเก๊าะ:Punica granatum L. var. granatum
ชื่อ :: ทับทิม พิลา พิลาขาว มะก่องแก้ว มะเก๊าะ ( Punica granatum L. var. granatum )

ทับทิม พิลา พิลาขาว มะก่องแก้ว มะเก๊าะ

 

ไม้พุ่ม กิ่งเล็กๆมักเปลี่ยนเป็นหนามแหลม
ใบเดี่ยว  รูปรีแกมขอบขนาน ใบอ่อนสีแดง
ดอกเดี่ยวหรือช่อ กลีบดอกสีส้มแดง ร่วงง่าย กลีบเลี้ยงหนาแข็ง สีส้ม แกมเหลือง
ผลเป็นผลสด ทรงกลม สีเขียวอมเหลือง สีแดงอมน้ำตาล หรือสีทับทิม เมล็ดสีแดง หรือขาวอมเหลือง 
สรรพคุณ
เปลือกผลแก่ รักษาอาการท้องร่วง ราก ฆ่าพยาธิตัวตืด

 

ทองพันชั่ง ทองคันชั่ง หญ้ามันไก่:Rhinacanthus  nasutus (L.) Kurz
ชื่อ :: ทองพันชั่ง ทองคันชั่ง หญ้ามันไก่ ( Rhinacanthus nasutus (L.) Kurz )

ทองพันชั่ง ทองคันชั่ง หญ้ามันไก่

 

ไม้พุ่ม กิ่งอ่อนมักเป็นสันสี่เหลี่ยม
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามรูปไข่ หรือรูปรี 
ดอกช่อ กลีบดอกสีขาว โคนกลีบติดกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 2 ปาก ปากล่างมีจุดประสีม่วงแดง  
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้ 
สรรพคุณ
ใบสดและราก แก้กลากเกลื้อน โดยมีสารสำคัญ คือ rhinacanthin และ oxymethylanthraquinone

 

ทองกวาว กวาว กว่าว จอมทอง จาน ทองธรรมชาติ ทองพรมชาติ ทองต้น:Butea monosperma (Lam.) Taub
ชื่อ :: ทองกวาว กวาว กว่าว จอมทอง จาน ทองธรรมชาติ ทองพรมชาติ ทองต้น ( Butea monosperma (Lam.) Taub )

ทองกวาว กวาว กว่าว จอมทอง จาน ทองธรรมชาติ ทองพรมชาติ ทองต้น

 

ไม้ต้น ผลัดใบ
ใบประกอบแบบขนนก ใบย่อย 3 ใบ
ดอกช่อกระจะ กลีบดอกสีสีส้มสด รูปดอกถั่ว
ผลเป็นฝัก
สรรพคุณ
แก่น ทาแก้ปวดฟัน ราก แก้ตะคริว ดอก แก้ไข้ ขับปัสสาวะ แก้ตาแดง

 

เถาเอ็นอ่อน กวน, เครือเถาเอ็น, ตีนเป็ดเครือ, เมื่อย, หญ้าลิเลน, หมอนตีนเป็ด:Cryptolepis buchanani Roem.& Schult.
ชื่อ :: เถาเอ็นอ่อน กวน, เครือเถาเอ็น, ตีนเป็ดเครือ, เมื่อย, หญ้าลิเลน, หมอนตีนเป็ด ( Cryptolepis buchanani Roem.& Schult. )

เถาเอ็นอ่อน กวน, เครือเถาเอ็น, ตีนเป็ดเครือ, เมื่อย, หญ้าลิเลน, หมอนตีนเป็ด

 

ไม้เถาเนื้อแข็ง เลื้อยพัน มีน้ำยางขาว
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่หรือรูปไข่กลับ
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีเหลืองอ่อน  
ผลแห้ง แตกได้ รูปไข่แกมใบหอก เมล็ดสีน้ำตาลมีขนสีขาว
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ใบและเถา กินบำรุงเส้นเอ็น แก้ปวดเมื่อย

 

เถาวัลย์เปรียง เครือเขาหนัง เถาตาปลา พานไสน:Derris scandens (Roxb.) Benth.
ชื่อ :: เถาวัลย์เปรียง เครือเขาหนัง เถาตาปลา พานไสน ( Derris scandens (Roxb.) Benth. )

เถาวัลย์เปรียง เครือเขาหนัง เถาตาปลา พานไสน

 

ไม้เถาเลื้อยขนาดใหญ่ ยอดอ่อนมีขนนุ่ม
ใบประกอบแบบขนนกเรียงสลับ
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ดอกย่อยรูปดอกถั่ว กลีบดอกสีขาวหรือชมพูอ่อน
ผลเป็นฝัก ยาว 
สรรพคุณ
เถา ขับปัสสาวะ แก้บิด แก้หวัด ใช้เถาคั่วไฟชงน้ำกินแก้ปวดเมื่อย แต่ไม่ควรใช้ติดต่อกันนาน ราก เป็นยาฆ่าแมลง

 

เถาวัลย์ด้วน เถาติดต่อ,เถาวัลย์ยอดด้วน, เถาหุด้วน, เอื้องเถา:Sarcostema brunonianum Wight & Arn.
ชื่อ :: เถาวัลย์ด้วน เถาติดต่อ,เถาวัลย์ยอดด้วน, เถาหุด้วน, เอื้องเถา ( Sarcostema brunonianum Wight & Arn. )

เถาวัลย์ด้วน เถาติดต่อ,เถาวัลย์ยอดด้วน, เถาหุด้วน, เอื้องเถา

 

ไม้พุ่ม ทอดเลื้อยแผ่บนพรรณไม้อื่น มีน้ำยางขาว
กิ่งก้านรูปทรงกระบอก เรียวยาวหนาสีเขียว เป็นข้อๆ ใบลดรูป
ดอกช่อ ออกที่ข้อ กลีบดอกสีเหลืองแกมเขียว  
ผลเป็นฝัก เรียวยาว เมล็ดสีน้ำตาล มีขนสีขาว 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ หัวใต้ดิน บำรุงกำลัง บำรุงตับ ปอด และหัวใจ

 

ถั่วแระ ถั่วแม่ตาย ถั่วแรด มะแฮะ มะแฮะต้น	:Cajanus cajan (L.) Millsp.
ชื่อ :: ถั่วแระ ถั่วแม่ตาย ถั่วแรด มะแฮะ มะแฮะต้น  ( Cajanus cajan (L.) Millsp. )

ถั่วแระ ถั่วแม่ตาย ถั่วแรด มะแฮะ มะแฮะต้น

 

ไม้เลื้อยทุกส่วนมีขนสีขาว 
ใบประกอบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 15-17 ใบ รูปขอบขนาน หรือรูปขอบขนานแกมรูปไข่
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง รูปดอกถั่ว กลีบดอกสีชมพูแกมม่วง ใบประดับสีชมพู
ผลเป็นฝักแบนนูน สีน้ำตาล มีขนสีน้ำตาลอ่อน แตกได้ 
สรรพคุณ
เมล็ด กินบำรุงไขมันและเส้นเอ็น เหมาะสำหรับคนผอม ยาพื้นบ้านใช้ รากผสมกับเปลือกต้นมะกอกเหลี่ยม เปลือกต้นยางนาและเปลือกต้นหนามหัน ต้มน้ำดื่ม รักษาอีสุกอีใส และซาง (โรคของเด็กเล็ก มักเบื่ออาหาร ซึม มีเม็ดขึ้นในปากและคอ ลิ้นเป็นฝ้า)

 

ถั่วแปบช้าง กันภัย ปากีเดิด:Afgekia sericea Craib
ชื่อ :: ถั่วแปบช้าง กันภัย ปากีเดิด ( Afgekia sericea Craib )

ถั่วแปบช้าง กันภัย ปากีเดิด

 

ไม้เลื้อยทุกส่วนมีขนสีขาว 
ใบประกอบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 15-17 ใบ รูปขอบขนาน หรือรูปขอบขนานแกมรูปไข่
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง รูปดอกถั่ว กลีบดอกสีชมพูแกมม่วง ใบประดับสีชมพู
ผลเป็นฝักแบนนูน สีน้ำตาล มีขนสีน้ำตาลอ่อน แตกได้ 
สรรพคุณ
เมล็ด กินบำรุงไขมันและเส้นเอ็น เหมาะสำหรับคนผอม ยาพื้นบ้านใช้ รากผสมกับเปลือกต้นมะกอกเหลี่ยม เปลือกต้นยางนาและเปลือกต้นหนามหัน ต้มน้ำดื่ม รักษาอีสุกอีใส และซาง (โรคของเด็กเล็ก มักเบื่ออาหาร ซึม มีเม็ดขึ้นในปากและคอ ลิ้นเป็นฝ้า)

 

ถั่วพู:Psophocarpus tetragonolobus  (L.) DC.
ชื่อ :: ถั่วพู ( Psophocarpus tetragonolobus (L.) DC. )

ถั่วพู

 

ไม้ล้มลุกเลื้อยพัน อายุหลายปี มีรากสะสมอาหารลักษณะเป็นหัวใต้ดิน 
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 3 ใบ รูปไข่แกมรูปกระสวยหรือรูปไข่แกมขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ รูปดอกถั่ว กลีบดอกสีม่วงแกมน้ำเงิน
ผลเป็นฝักแบน มีครีบ 4 ครีบตามยาว เมล็ดสีขาว สีน้ำตาลแกมเหลืองหรือดำ
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ หัวใต้ดิน ซึ่งมีรสขม และขื่นเล็กน้อย บำรุงกำลัง แก้อ่อนเพลีย ทำให้จิตใจชุ่มชื่น

 

ถอบแถบเครือ กะลำเพาะ, จำเพาะ, ขางขาว, ขางแดง, ขางน้ำครั่ง, ขี้อายเครือ, เครือไหลน้อย, ตองตีน, หมากสง, เครือหมาว้อ:Connarus semidecandrus Jack
ชื่อ :: ถอบแถบเครือ กะลำเพาะ, จำเพาะ, ขางขาว, ขางแดง, ขางน้ำครั่ง, ขี้อายเครือ, เครือไหลน้อย, ตองตีน, หมากสง, เครือหมาว้อ ( Connarus semidecandrus Jack )

ถอบแถบเครือ กะลำเพาะ, จำเพาะ, ขางขาว, ขางแดง, ขางน้ำครั่ง, ขี้อายเครือ, เครือไหลน้อย, ตองตีน, หมากสง, เครือหมาว้อ

 

ไม้พุ่มรอเลื้อย สูง 2-6 เมตร
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 3-7 ใบ รูปวงรีหรือรูปใบหอก
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง ช่อดอกยาวได้ถึง 35 ซม. กลีบดอกสีขาวเมื่อแรกบานแล้วเปลี่ยนเป็นสีขาวแกมน้ำตาลอ่อน
ผลแห้ง แตกได้ เมื่อสุกสีส้ม เมล็ดสีดำ มีเยื่อหุ้มสีเหลืองส้ม

สรรพคุณ

ตำรายาไทยใช้ ใบ ต้มน้ำดื่ม รักษาโรคเจ็บหน้าอก ราก แก้ไข้ ใบและเถา เป็นยาระบาย ขับพยาธิ แก้ไข้ แก้พิษตานซาง (โรคพยาธิในเด็ก มีอาการซูบซีด อ่อนเพลีย พุงโร ก้นปอด ท้องเสีย)

 

ถ่อน ทิ้งถ่อน:Albizia procera (Roxb.) Benth.
ชื่อ :: ถ่อน ทิ้งถ่อน ( Albizia procera (Roxb.) Benth. )

ถ่อน ทิ้งถ่อน

 

ไม้ต้น เปลือกไม้สีเทาอมน้ำตาล  
ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น เรียงสลับ
ดอกช่อ ดอกย่อยรวมเป็นกระจุก กลีบดอกสีขาว
ผลเป็นฝักแบนเรียบ สีน้ำตาล
สรรพคุณ
เปลือกต้น แก้หืดไอ แก้ท้องร่วง ผล เป็นยาขับลม แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ บำรุงธาตุ

 

แตงหนู แตงนก, แตงผีปลูก, แตงหนูขน:Mukia maderaspatana Roem.
ชื่อ :: แตงหนู แตงนก, แตงผีปลูก, แตงหนูขน ( Mukia maderaspatana Roem. )

แตงหนู แตงนก, แตงผีปลูก, แตงหนูขน

 

ไม้เลื้อยล้มลุก ทั้งต้นมีขนสีขาว
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่กว้าง ขอบใบหยักเว้า 3-5 แฉก ผิวใบมีขนทั้งสองด้าน
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบ ดอกแยกเพศอยู่ในช่อเดียวกัน กลีบดอกสีเหลือง
ผลสด รูปทรงกลม เมื่อสุกสีแดงสด
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ราก ตำพอกเหงือกแก้ปวดฟัน ต้มน้ำดื่ม แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ ต้นยอดและใบอ่อน กินแก้ตับอักเสบ อาหารไม่ย่อย คลื่นไส้ อาเจียน ท่อน้ำดีอักเสบ หลอดลมอักเสบ และหอบหืด เมล็ด ต้มน้ำดื่ม ขับเหงื่อ น้ำมันจากเมล็ดทาถูนวดกล้ามเนื้อ แก้ปวดเมื่อย

 

ตีนเป็ดฝรั่ง:Crescentia alata Kunth
ชื่อ :: ตีนเป็ดฝรั่ง ( Crescentia alata Kunth )

ตีนเป็ดฝรั่ง

 

ไม้ต้น
ใบประกอบแบบขนนก ใบย่อย 3 ใบ
ดอกเดี่ยว มีกลิ่นหอม กลีบดอกหนา
ผลสด กลม ไม่แตก
สรรพคุณ
ใบ ฝาดสมาน ห้ามเลือด แก้ท้องเสีย แก้บิด เนื้อในผล รักษาโรคไต ทำให้ผมดกดำ แก้ผมร่วง

 

ตีนเป็ดทะเล ตีนเป็ด ตีนเป็ดน้ำ ตุม สั่งลา:Cerbera odollam Gaertn.
ชื่อ :: ตีนเป็ดทะเล ตีนเป็ด ตีนเป็ดน้ำ ตุม สั่งลา ( Cerbera odollam Gaertn. )

ตีนเป็ดทะเล ตีนเป็ด ตีนเป็ดน้ำ ตุม สั่งลา

 

ไม้ต้น มีน้ำยางขาว สูง 6-17 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่กลับแกมใบหอก หรือรูปขอบขนานแกมใบหอก
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอด สีขาว ตรงกลางดอกสีเหลือง
ผลสด รูปกระสวย เมื่อสุกสีม่วงเข้ม 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ เปลือกต้น เป็นยาถ่าย แก้นิ่ว แก้ไข้ แก่น กระจายลมอัมพฤกษ์ (ลมที่ทำให้เคลื่อนไหวไม่ได้) ดอก แก้ริดสีดวงทวาร ราก ขับเสมหะ ใบ รักษากลาก เกลื้อน แก้ไข้หวัด น้ำมันในเมล็ด แก้หวัด รักษาหิด ใส่ผม ผล แก้ผมหงอก ระงับปวด กระพี้ แก้เกลื้อน เมล็ด เบื่อปลา ข้อควรระวัง ยางจากต้นและผลมีสาร cerberoside และ thevobioside เป็นพิษต่อหัวใจ น้ำยางจากต้น ใบและเนื้อในของผล ทำให้อาเจียน และถ่าย ซึ่งถ้ากินจำนวนมากอาจถึงตายได้

 

ติ้วขน ติ้วแดง, ติ้วยาง, ติ้วเลือด, ติ้วเหลือง, ติ้วหิน:Cratoxylum formosum (Jack) Dyer subsp. pruniflorum (Kurz) Gogel.
ชื่อ :: ติ้วขน ติ้วแดง, ติ้วยาง, ติ้วเลือด, ติ้วเหลือง, ติ้วหิน ( Cratoxylum formosum (Jack) Dyer subsp. pruniflorum (Kurz) Gogel. )

ติ้วขน ติ้วแดง, ติ้วยาง, ติ้วเลือด, ติ้วเหลือง, ติ้วหิน

 

ไม้ต้น สูง 8-15 เมตร มีน้ำยางเหลือง
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปวงรีแกมไข่กลับ หรือรูปขอบขนาน ผิวใบมีขนละเอียดทั้งสองด้าน
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกตามกิ่งเหนือรอยแผลใบ กลีบดอกสีชมพูอ่อน
ผลแห้ง แตกได้ รูปไข่แกมกระสวย 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ราก ขับปัสสาวะ แก้ปัสสาวะขัด โดยผสมรวมกับหัวแห้วหมู รากปลาไหลเผือก ต้มน้ำดื่ม วันละ 3 ครั้ง

 

ต้างหลวง ต้างป่า, ต้างผา:Trevesia palmata (Roxb. ex Lindl.) Vis.
ชื่อ :: ต้างหลวง ต้างป่า, ต้างผา ( Trevesia palmata (Roxb. ex Lindl.) Vis. )

ต้างหลวง ต้างป่า, ต้างผา

 

ไม้ต้น สูง 3-6 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ หนาแน่นอยู่ที่ปลายยอด รูปโล่ ขอบใบหยักเว้าลึกเป็นพู 5-9 พู กว้างและยาว 20-30 ซม. แผ่นใบสีเขียวแกมน้ำตาล ผิวใบมีขน ละเอียดสีน้ำตาล
ดอกช่อ ออกที่ลำต้นใกล้ปลายยอด กลีบดอกสีเหลือง
ผลสด รูปกรวยคว่ำ
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ดอกอ่อน ปรุงอาหาร กินเป็นยาเจริญอาหาร

 

ตันหยง:Caesalpinia coriaria (Jacq.) Willd.
ชื่อ :: ตันหยง ( Caesalpinia coriaria (Jacq.) Willd. )

ตันหยง

 

ไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็ก 
ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น ปลายคี่ ออกเรียงสลับ ใบย่อยรูปขอบขนาน หูใบย่อยร่วงง่าย 
ดอกช่อ แบบช่อกระจะ กลีบเลี้ยง 5 กลีบ  กลีบดอก 5 กลีบ สีเหลืองอ่อน มีกลิ่นหอมแรง  
ผลเป็นฝักแห้งไม่แตก ลักษณะบิดงอ ปลายผลมีติ่งแหลม 
สรรพคุณ
ฝัก มีสารฝาด รักษาแผลเปื่อย  

 

ตะไคร้หอม จะไคมะขูด ตะไครมะขูด ตะไคร้แดง:Cymbopogon winterianus Jowitt.
ชื่อ :: ตะไคร้หอม จะไคมะขูด ตะไครมะขูด ตะไคร้แดง ( Cymbopogon winterianus Jowitt. )

ตะไคร้หอม จะไคมะขูด ตะไครมะขูด ตะไคร้แดง

 

ไม้ล้มลุก คล้ายกับตะไคร้ แต่มีกลิ่นเฉพาะตัว
ใบเดี่ยว กาบใบและแผ่นใบ สีเขียวปนม่วงแดง แผ่นใบกว้าง ยาวและนิ่มกว่าตะไคร้เล็กน้อย
ดอกช่อ สีน้ำตาลแดง แทงออกจากกลางต้น
ผลเป็นผลแห้ง ไม่แตก
สรรพคุณ
เหง้า ยาบีบมดลูก ขับประจำเดือน ขับระดูขาว ใบและกาบใบ มีน้ำมันหอมระเหย citronella oil ใช้เป็นยากันยุง

 

ตะไคร้ จะไคร ไคร:Cymbopogon citratus Stapf
ชื่อ :: ตะไคร้ จะไคร ไคร ( Cymbopogon citratus Stapf )

ตะไคร้ จะไคร ไคร

 

ไม้ล้มลุก แตกเป็นกอ เหง้าใต้ดิน มีกลิ่นเฉพาะ
ใบเดี่ยว เรียงสลับ กาบใบสีขาวนวลหรือขาวปนม่วง
ดอกช่อ สีน้ำตาลแดง แทงออกจากกลางต้น
ผลเป็นผลแห้ง ไม่แตก

สรรพคุณ

โคนกาบใบและลำต้น ทั้งสดและแห้ง ยาขับลม แก้ท้องอืดท้องเฟ้อแน่นจุกเสียด
งานวิจัย น้ำมันหอมระเหยของตะไคร้มีสาร menthol, cineole, camphor, และ linalool ซึ่งช่วยลดการบีบตัวของลำไส้จึงลดอาการจุกเสียดแน่นท้องและท้องอืดเฟ้อได้ดี  การศึกษาในผู้ป่วยที่มีระดับคอเลสเตอรอลในเลือดสูง (มากกว่า 315 มิลลิกรัม/เดซิลิตร) จำนวน 22 คน ให้รับประทานแคปซูลที่ประกอบด้วยน้ำมันตะไคร้ 140 มก. นาน 90 วัน พบว่า ผู้ป่วยจำนวน 8 คนมีระดับคอเลสเตอรอลในเลือดลดลง เมื่อวัดผล 30, 60 และ 90 วัน พบว่า ลดลง 25, 33 และ 38 มิลลิกรัม/เดซิลิตร ตามลำดับ หลังจากหยุดรับประทานน้ำมันตะไคร้ ระดับคอเลสเตอรอลกลับมาเหมือนเดิม 6 คน มีงานวิจัยหลายฉบับแสดงให้เห็นว่า ตะไคร้มีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียที่ก่อโรคในระบบทางเดินอาหาร เช่น Bacillus subtilisBacillus cereusEscherichia coliCampylobacter jejun,Clostridium perferingensProteus vulgarisSalmonella spp เป็นต้น   นอกจากนี้  น้ำมันตะไคร้มีฤทธิ์ต้านเชื้อ Helicobacter pylori ที่เป็นสาเหตุของโรคกระเพาะอาหาร โดยทดลองป้อนน้ำมันตะไคร้ทางสายยางให้อาหาร ความเข้มข้น 0.01%  ปริมาณ 0.5 มล. นาน 14 วัน ให้หนูถีบจักรที่ติดเชื้อ H. pylori พบว่า หนู 1 ใน 10 ตัวที่ได้รับน้ำมันตะไคร้ ตรวจไม่พบเชื้อ 100% นอกนั้นตรวจพบปริมาณเชื้อน้อยลง  
การทดสอบการแพ้ พบว่ามีผู้ป่วยแพ้น้ำมันตะไคร้ความเข้มข้น 2% และมีรายงานผู้ป่วยที่มีอาชีพเป็น นักสุคนธ์บำบัด (aromatherapist) 2 ราย แพ้น้ำมันตะไคร้ความเข้มข้น 2% เกิดอาการผิวหนังอักเสบ

 

ตะโกนา นมงัว, มะโก, มะถ่านไฟผี:Diospyros rhodocalyx Kurz
ชื่อ :: ตะโกนา นมงัว, มะโก, มะถ่านไฟผี ( Diospyros rhodocalyx Kurz )

ตะโกนา นมงัว, มะโก, มะถ่านไฟผี

 

ไม้ต้น สูงได้ถึง 15 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่กลับหรือรูปวงรี
ดอกแยกเพศ ดอกตัวผู้เป็นช่อ กลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นรูปคนโทหรือรูปไข่ สีขาวนวล ดอกตัวเมียเป็นดอกเดี่ยว ลักษณะคล้ายดอกตัวผู้แต่มีขนาดใหญ่กว่า
ผลสด รูปไข่ มีขนละเอียดและกลีบเลี้ยงยังคงติดอยู่
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ เปลือกต้นและแก่น บำรุงธาตุ บำรุงกำลัง รักษาโรคกามตายด้าน เป็นยาอายุวัฒนะ ขับระดูขาว หรือต้มกับเกลือ อมรักษารำมะนาด (อาการเหงือกบวม ปวด) แก้ปวดฟัน ผล แก้ท้องร่วง คลื่นไส้ ขับพยาธิ แก้บวม ฝีและแผลเปื่อย เปลือกผล เผาเป็นถ่าน แช่น้ำกินขับระดูขาว ขับปัสสาวะ 
ยาพื้นบ้านใช้ เปลือกต้น ผสมกับเปลือกทิ้งถ่อน หัวแห้วหมู เมล็ดข่อย ผลพริกไทยแห้ง (ชาวบ้านนิยมเรียกเมล็ด) และเถาบอระเพ็ดอย่างละเท่ากัน ดองเหล้าหรือต้มน้ำดื่ม เป็นยาอายุวัฒนะ

 

ตะเคียนทอง กะกี้, โกกี้, แคน, จะคียน, จูเค้, ตะเคียนใหญ่, ไพร, จืองา:Hopea odorata Roxb.
ชื่อ :: ตะเคียนทอง กะกี้, โกกี้, แคน, จะคียน, จูเค้, ตะเคียนใหญ่, ไพร, จืองา ( Hopea odorata Roxb. )

ตะเคียนทอง กะกี้, โกกี้, แคน, จะคียน, จูเค้, ตะเคียนใหญ่, ไพร, จืองา

 

ไม้ต้น สูง 20-40 เมตร ส่วนที่ยังอ่อนอยู่มีขน  
ใบเดี่ยว เรียงสลับรูปไข่แกมใบหอก
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีเหลืองแกมน้ำตาล
ผลแห้ง ไม่แตก รูปทรงกลมหรือรูปไข่ มีปีกยาว 2 ปีก และปีกสั้น 3 ปีก
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ แก่น ซึ่งมีรสขมหวาน รักษาคุดทะราด ขับเสมหะ แก้โลหิตและกำเดา แก้ไข้สัมประชวร (ไข้ที่เกิดจากหลายสาเหตุ มักแสดงอาการที่ตา เช่น แดง เหลือง หรือขุ่นคล้ำ เป็นต้น) ยาง บดเป็นผงรักษาบาดแผล

 

ตะลิงปลิง หลิงปลิง:Averrhoa bilimbi L.
ชื่อ :: ตะลิงปลิง หลิงปลิง ( Averrhoa bilimbi L. )

ตะลิงปลิง หลิงปลิง

 

ไม้ต้น
ใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ เรียงสลับ รูปไข่หรือขอบขนาน
ดอกช่อ กลีบดอกสีม่วงเข้ม
ผลสด สีเหลือง แกมเขียว รสเปรี้ยว
สรรพคุณ
ผล แก้เสมหะเหนียว ฟอกโลหิต ราก แก้พิษร้อนใน กระหายน้ำ

 

ตะคร้อหนาม เคาะหนาม เคาะหยุม มะจ๊กหนาม มะโจ๊กหนาม มะจ๊กหยุม ค้อหนาม:Sisyrolepis muricata (Pierre) Leenh.
ชื่อ :: ตะคร้อหนาม เคาะหนาม เคาะหยุม มะจ๊กหนาม มะโจ๊กหนาม มะจ๊กหยุม ค้อหนาม ( Sisyrolepis muricata (Pierre) Leenh. )

ตะคร้อหนาม เคาะหนาม เคาะหยุม มะจ๊กหนาม มะโจ๊กหนาม มะจ๊กหยุม ค้อหนาม

 

ไม้พุ่มหรือไม้ต้น
ใบประกอบแบบขนนกปลายคู่
ดอกช่อ แยกแขนง กลีบดอกสีขาว
ผลแห้งแตก ค่อนข้างกลม มีหนามยาว
สรรพคุณ
ลำต้น แก้อัมพฤกษ์ อัมพาต

 

ตะขาบหิน ตะงาบปีนกล้วย, เพว, เฟอ, ว่านตะขาบ, ว่านตะเข็บ:Muehlenbeckia platyclada (F. Mull) Meisn.
ชื่อ :: ตะขาบหิน ตะงาบปีนกล้วย, เพว, เฟอ, ว่านตะขาบ, ว่านตะเข็บ ( Muehlenbeckia platyclada (F. Mull) Meisn. )

ตะขาบหิน ตะงาบปีนกล้วย, เพว, เฟอ, ว่านตะขาบ, ว่านตะเข็บ

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง สูง 1-2 เมตร ลำต้นแบน แตกกิ่งก้านมาก  
ใบเดี่ยว เรียงสลับ ร่วงง่าย รูปใบหอกแกมเส้นตรง  
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่บริเวณข้อ แยกเพศอยู่คนละต้น กลีบรวมสีขาวแกมเขียว
ผลสด รูปค่อนข้างกลม เมื่อสุกสีแดง
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ต้นและใบสด ตำผสมเหล้าพอกหรือคั้นน้ำทา ถอนพิษแมงป่องและตะขาบ แก้ฟกบวม เคล็ดขัดยอก

 

ตองแตก ตองแต่ ถ่อนดี ทนดี นองป้อม ลอมปอม:Baliospermum momtanum (Willd.) Muell. Arg.
ชื่อ :: ตองแตก ตองแต่ ถ่อนดี ทนดี นองป้อม ลอมปอม ( Baliospermum momtanum (Willd.) Muell. Arg. )

ตองแตก ตองแต่ ถ่อนดี ทนดี นองป้อม ลอมปอม

 

ไม้พุ่มขนาดเล็ก ยอดอ่อนมีขน
ใบเดี่ยว เรียงสลับ ใบที่บริเวณยอดรูปใบหอกหรือรูปวงรี ใบที่บริเวณโคนต้นมักมีขอบหยักเว้าเป็น 3-5 แฉก รูปขอบขนานแกมรูปไข่
ดอกช่อ แยกเพศอยู่บนต้นเดียวกันหรือบนช่อเดียวกัน ออกที่ซอกใบ ดอกตัวผู้มีจำนวนมาก อยู่ตอนบนของช่อ ไม่มีกลีบดอก กลีบเลี้ยงสีเหลืองแกมเขียว 4-5 กลีบ ดอกตัวเมียออกที่โคนช่อ ไม่มีกลีบดอก
ผลแห้ง แตกได้ มี 3 พู
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ใบ ต้มน้ำดื่ม เป็นยาถ่าย หรือแช่น้ำดื่ม รักษาโรคหืด เมล็ด เป็นยาถ่ายอย่างแรง ราก ต้มน้ำดื่มหรือฝนน้ำกิน เป็นยาถ่ายที่ไม่รุนแรงนักเหมาะสำหรับคนไข้โรคริดสีดวงทวารที่ใช้ยาดำเป็นยาถ่ายไม่ได้ ถ่ายลมเป็นพิษ (มีอาการผื่นคัน หรือตุ่มหนองที่ผิวหนัง) ถ่ายพิษพรรดึก (อาการต่างๆ ที่เกิดจากท้องผูก ถ่ายเป็นก้อนแข็งคล้ายขี้แพะ) ถ่ายเสมหะเป็นพิษ (เช่น เสมหะเขียวเป็นก้อนหรือบิด) พบว่าในรากมีอนุพันธุ์ของ phorbol ester เช่น montanin และ baliospermin เป็นสารที่ทำให้ถ่าย และมีฤทธิ์ยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งได้ในหลอดทดลอง ควรศึกษาวิจัยต่อไป

 

ตรีชวา หางกระรอก หางแมว เขียวพระสุจริต:Justicia betonica L.
ชื่อ :: ตรีชวา หางกระรอก หางแมว เขียวพระสุจริต ( Justicia betonica L. )

ตรีชวา หางกระรอก หางแมว เขียวพระสุจริต

 

ไม้พุ่ม 
ใบเดี่ยว ออกตรงข้าม รูปรี  
ดอกช่อ ตามปลายกิ่ง มีใบประดับรูปหัวใจ สีขาวลายเขียว 3 ใบ กลีบดอกเป็นหลอดเล็ก ปลายแยก 2 ส่วน ปากบน 2 กลีบ ล่าง 3 กลีบ ดอกสีขาวหรือม่วงอ่อน 
ผลแห้งแตกได้ รูปกลมเล็ก 
สรรพคุณ
ดับพิษโลหิต สมานแผล แก้ริดสีดวงทวาร ขับปัสสาวะ 

 

 

โด่ไม่รู้ล้ม ไฟนกคุ่ม คิงไฟนกคุ่ม เคยโป้ หญ้าไก่นกคุ่ม หญ้าปราบ หญ้าสามสิบสองหาบ หนาดผา หนาดมีแคลน:Elephantopus scaber L.
ชื่อ :: โด่ไม่รู้ล้ม ไฟนกคุ่ม คิงไฟนกคุ่ม เคยโป้ หญ้าไก่นกคุ่ม หญ้าปราบ หญ้าสามสิบสองหาบ หนาดผา หนาดมีแคลน ( Elephantopus scaber L. )

โด่ไม่รู้ล้ม ไฟนกคุ่ม คิงไฟนกคุ่ม เคยโป้ หญ้าไก่นกคุ่ม หญ้าปราบ หญ้าสามสิบสองหาบ หนาดผา หนาดมีแคลน

 

ไม้ล้มลุกลำต้นสั้น
ใบเดี่ยว เรียงซ้อนสลับเป็นวง รูปขอบขนานหรือรูปใบหอกกลับ
ดอกช่อ ก้านช่อแตกแขนงได้ ดอกย่อยขนาดเล็ก กลีบดอกสีม่วง
ผลเป็นผลแห้ง ไม่แตก มีขน
สรรพคุณ
ใบ ยาขับพยาธิไส้เดือน ขับปัสสาวะ กระตุ้นกำหนัด  ใบและราก เป็นยาคุมกำเนิด ยาบำรุงสำหรับหญิงหลังคลอด แก้ไอ

 

แดง:Xylia xylocarpa (Roxb.) Taub. var. kerrii (Craib & Hutch.) I. C. Nielsen
ชื่อ :: แดง ( Xylia xylocarpa (Roxb.) Taub. var. kerrii (Craib & Hutch.) I. C. Nielsen )

แดง

 

ไม้ต้น สูง 15-30 เมตร กิ่งก้านและยอดอ่อนมีขนละเอียดสีเหลือง
ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น เรียงสลับ ประกอบด้วย 2 ช่อ ใบแตกออกเป็น 2 ง่าม ใบย่อย 4-5 คู่ รูปไข่หรือรูปไข่แกมขอบขนาน
ดอกช่อทรงกลมคล้ายดอกกระถิน ออกที่ปลายกิ่งและซอกใบ กลีบดอกสีขาวหรือขาวนวล
ผลเป็นฝัก รูปไต แบน แข็ง
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ เปลือกต้น ซึ่งมีรสฝาด สมานธาตุ แก่น เข้ายาแก้โรคกษัยโลหิต (อาการมะเร็งที่มดลูกและรังไข่ในสตรี หรือมะเร็งปอดของบุรุษ) ดอก เข้ายาแก้ไข้ บำรุงหัวใจ ยาพื้นบ้านใช้ เปลือกต้น ผสมกับสมุนไพรอื่น ต้มน้ำดื่ม แก้ประดง (อาการโรคผิวหนังมีผื่นคัน เป็นเม็ดขึ้นคล้ายผื่น คันมาก มักมีไข้ร่วมด้วย) แก่น 1 กำมือ ต้มน้ำดื่มก่อนนอน เป็นยาถ่าย เปลือกต้นหรือแก่น 1 กำมือ ต้มน้ำดื่ม แก้ช้ำใน ตกเลือด วันละ 1 แก้ว ทุกวันจนกว่าจะหาย (ห้ามใช้ในสตรีมีครรภ์)  

 

ดีปลี:Piper retrofractum Vahl
ชื่อ :: ดีปลี ( Piper retrofractum Vahl )

ดีปลี

 

ไม้เถารากฝอยออกบริเวณข้อเพื่อใช้ยึดเกาะ
ใบเดี่ยวรูปไข่แกมขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ดอกย่อยอัดกันแน่น แยกเพศ  

ผลเป็นผลสด มีสีเขียว เมื่อสุกจะเปลี่ยนเป็นสีแดง รสเผ็ดร้อน

สรรพคุณ
ผลแก่ ยาขับลม บำรุงธาตุ แก้ท้องเสีย ขับรกหลังคลอด แก้ไอ  

 

ดาวเรืองใหญ่:Tagetes erecta L.
ชื่อ :: ดาวเรืองใหญ่ ( Tagetes erecta L. )

ดาวเรืองใหญ่

 

ไม้ล้มลุก
ใบประกอบแบบขนนก เรียงตรงข้าม ใบย่อยรูปรี 
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง ดอกไม่สมบูรณ์เพศอยู่บริเวณรอบนอก ดอกสมบูรณ์เพศมีลักษณะเป็นหลอดเล็กๆ 
ผลแห้ง ไม่แตก
สรรพคุณ
ทั้งต้น ยาขับลม แก้ปวดท้อง น้ำสกัดจากดอก (กลีบดอก 3 กรัม ปั่นในน้ำ 1 ลิตร ) ใช้ส่วนน้ำฉีดพ่นป้องกันและกำจัด ไส้เดือนฝอยในดิน เนื่องจากในดอกมีสาร pyrethrin และน้ำมันหอมระเหย

 

ดองดึง ก้ามปู คมขวาน บ้องขวาน หัวขวาน ดาวดึงส์ ว่านก้ามปู พันมหา มะขาโก้ง:Gloriosa superba L.
ชื่อ :: ดองดึง ก้ามปู คมขวาน บ้องขวาน หัวขวาน ดาวดึงส์ ว่านก้ามปู พันมหา มะขาโก้ง ( Gloriosa superba L. )

ดองดึง ก้ามปู คมขวาน บ้องขวาน หัวขวาน ดาวดึงส์ ว่านก้ามปู พันมหา มะขาโก้ง

 

ไม้ล้มลุก เลื้อยเกาะ ลำต้นใต้ดินทรงกระบอก
ใบเดี่ยว เรียงสลับ  ปลายใบทำหน้าที่เป็นมือเกาะ
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบใกล้ปลายเถา กลีบดอกสีเหลืองปลายกลีบสีแดง เมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีแดงทั้งดอก
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้ รูปทรงกระบอก มี 3 พู เมล็ดกลม สีส้มแกมน้ำตาล
สรรพคุณ
เหง้าและเมล็ด ยาแก้ปวดตามข้อ(เกาต์)เนื่องจากมีสาร colchicine แต่เป็นยาอันตราย มีความเป็นพิษสูง จึงควรใช้ในรูปยาเม็ดแผนปัจจุบัน

 

เชอรี่ เชอรี่ไทย:Malpighia glabra L.
ชื่อ :: เชอรี่ เชอรี่ไทย ( Malpighia glabra L. )

เชอรี่ เชอรี่ไทย

 

ไม้พุ่ม 
ใบเดี่ยว รูปไข่ เรียงตรงข้าม  
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบสีขาวหรือสีชมพู มี 5 กลีบ 
ผล สด กลม ภายในผลแยกเป็น 3 พูใหญ่ แต่ละพูมีเมล็ด 1 เมล็ด ผลสีแดงจัดเมื่อสุก   
สรรพคุณ
ผลสด เป็นยาระบายอ่อนๆ ป้องกันโรคเลือดออกตามไรฟัน 

 

ชุมเห็ดไทย ชุมเห็ดควาย ชุมเห็ดนา ชุมเห็ดเล็ก ลับมืนน้อย พรมดาน หญ้าลึกลืน:Senna tora (L.) Roxb.
ชื่อ :: ชุมเห็ดไทย ชุมเห็ดควาย ชุมเห็ดนา ชุมเห็ดเล็ก ลับมืนน้อย พรมดาน หญ้าลึกลืน ( Senna tora (L.) Roxb. )

ชุมเห็ดไทย ชุมเห็ดควาย ชุมเห็ดนา ชุมเห็ดเล็ก ลับมืนน้อย พรมดาน หญ้าลึกลืน

 

ไม้ล้มลุก
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ มีใบย่อย 3 คู่ รูปไข่กลับหรือรูปขอบขนานแกมไข่กลับ
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบตอนปลายกิ่งและที่ปลายกิ่ง เป็นกระจุก2-4 ดอก กลีบดอกสีเหลือง
ผลเป็นฝัก
สรรพคุณ
เมล็ด ทำให้นอนหลับ ขับปัสสาวะ ต้นและราก ยาแก้ไข้ ขับปัสสาวะ

 

ชุมเห็ดเทศ ขี้คาก ลับมืนหลวง หมากกะลิงเทศ ชุมเห็ดใหญ่:Senna alata (L.) Roxb.
ชื่อ :: ชุมเห็ดเทศ ขี้คาก ลับมืนหลวง หมากกะลิงเทศ ชุมเห็ดใหญ่ ( Senna alata (L.) Roxb. )

ชุมเห็ดเทศ ขี้คาก ลับมืนหลวง หมากกะลิงเทศ ชุมเห็ดใหญ่

 

ไม้พุ่ม 
ใบ ประกอบแบบขนนก  ใบย่อยรูปขอบขนาน รูปรีแกมขอบขนาน หรือรูปไข่กลับ  
ดอกช่อ  กลีบดอกสีเหลืองทอง  ใบประดับสีน้ำตาลแกมเหลือง หุ้มดอกย่อยเห็นชัดเจน
ผลเป็นฝักมีครีบ 4 ครีบ เมล็ดแบน  รูปสามเหลี่ยม
สรรพคุณ
ใบแห้งและดอกสด ยาระบาย ทุกส่วนมีสารกลุ่มแอนทราควิโนน กระตุ้นการบีบตัวของลำไส้ใหญ่ จึงไม่ควรใช้ติดต่อกันนานๆ ใบสด รักษากลากเกลื้อน

 

ชิงชี่ กระดาดขาว กระโรกใหญ่ จิงโจ้ พญาจอมปลวก แสมซอ กระดาดป่า ค้อนฆ้อง ชายชู้ หมากมก ซิซอ พวงมาระดอ เม็งซอ ราม แส้ม้าทลาย หนวดแมวแดง:Capparis micracantha DC.
ชื่อ :: ชิงชี่ กระดาดขาว กระโรกใหญ่ จิงโจ้ พญาจอมปลวก แสมซอ กระดาดป่า ค้อนฆ้อง ชายชู้ หมากมก ซิซอ พวงมาระดอ เม็งซอ ราม แส้ม้าทลาย หนวดแมวแดง ( Capparis micracantha DC. )

ชิงชี่ กระดาดขาว กระโรกใหญ่ จิงโจ้ พญาจอมปลวก แสมซอ กระดาดป่า ค้อนฆ้อง ชายชู้ หมากมก ซิซอ พวงมาระดอ เม็งซอ ราม แส้ม้าทลาย หนวดแมวแดง

 

ไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็ก สูง 1-6 เมตร มีหนามที่กิ่งก้าน
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนาน รูปวงรีหรือรูปไข่
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบหรือกิ่งก้านใกล้ซอกใบ กลีบดอกสีขาวมีแต้มสีเหลืองเมื่อแรกบาน และเปลี่ยนเป็นแต้มสีม่วงแกมน้ำตาล
ผลสด รูปกระสวย กลมหรือทรงกระบอก เมื่อสุกสีแดง
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ราก ขับลม รักษามะเร็ง (แผลเรื้อรัง เน่าลุกลาม รักษายาก) ต้นตำพอก แก้ฟกบวม ใบ เข้ายาอาบและกิน รักษาโรคประดง (อาการโรคผิวหนังมีผื่นคัน เป็นเม็ดขึ้นคล้ายผด คันมาก มักมีไข้ร่วมด้วย) ไข้พิษฝีกาฬ (ฝีกาฬคือฝีที่เกิดที่นิ้วมือ สีดำ ทำให้ปวดศีรษะ แสบร้อนมาก อาจทำให้แน่นิ่งไป) ไข้สันนิบาต (ไข้ที่มีอาการวิงเวียน ตาลาย แน่นหน้าอก เลือดกำเดาออก เกิดขึ้นร่วมกัน) และตะคริว เผาสูดเอาควัน แก้หลอดลมอักเสบ รากและใบ แก้หืด แก้เจ็บในทรวงอก กระทุ้งพิษไข้หัว (ไข้ ร่วมกับผื่น หรือตุ่ม เช่น เหือด หัด อีสุกอีใส) ตำพอกแก้ฟกช้ำบวม

 

ชิงช้าชาลี จุ่งจะลิงตัวแม่:Tinospora baenzigeri Forman
ชื่อ :: ชิงช้าชาลี จุ่งจะลิงตัวแม่ ( Tinospora baenzigeri Forman )

ชิงช้าชาลี จุ่งจะลิงตัวแม่

 

ไม้เถาเลื้อยพัน เถามีปุ่มปมเล็กน้อย ทุกส่วนมีรสขมโดยเฉพาะเถาแก่ 
ใบเดี่ยว  เรียงสลับ รูปหัวใจ ด้านหลังใบใกล้กับฐานใบมีปุ่มเล็กๆ 2 ปุ่มอยู่บนเส้นใบ
ดอกช่อ ออกตามเถาและที่ซอกใบ ดอกย่อยมีขนาดเล็กมาก ไม่มีกลีบดอก
ผลสด ค่อนข้างกลม 
สรรพคุณ
เถา แก้ไข้ ใช้แทนเถาบอระเพ็ด บำรุงธาตุ เจริญอาหาร แต่จากงานวิจัย ไม่มีฤทธิ์ลดไข้ แต่มีฤทธิ์แก้ปวดและลดการอักเสบ

 

ช้าแป้น ขากะอ้าย ขาตาย หูควาย ฉับแป้ง ดับยาง ฝ่าแป้ง มะเขือดง สะแป้ง ส่างโมง:Solanum erianthum D. Don
ชื่อ :: ช้าแป้น ขากะอ้าย ขาตาย หูควาย ฉับแป้ง ดับยาง ฝ่าแป้ง มะเขือดง สะแป้ง ส่างโมง ( Solanum erianthum D. Don )

ช้าแป้น ขากะอ้าย ขาตาย หูควาย ฉับแป้ง ดับยาง ฝ่าแป้ง มะเขือดง สะแป้ง ส่างโมง

 

ไม้พุ่ม ทุกส่วนมีขน
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่ 
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาว
ผลสด รูปกลม เมล็ดจำนวนมาก
สรรพคุณ
ผล มีสารสเตอรอยด์ solasodine ปริมาณสูง สามารถสังเคราะห์เป็นยาคุมกำเนิดได้  

 

ช้าเรือด ทะเน้าซอง ผักปู่ย่าม หนามปู่ย่า ผักกาดย่า ผักขะยา ผักคายา:Caesalpinia mimosoides Lam.
ชื่อ :: ช้าเรือด ทะเน้าซอง ผักปู่ย่าม หนามปู่ย่า ผักกาดย่า ผักขะยา ผักคายา ( Caesalpinia mimosoides Lam. )

ช้าเรือด ทะเน้าซอง ผักปู่ย่าม หนามปู่ย่า ผักกาดย่า ผักขะยา ผักคายา

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรงหรือทอดเลื้อย มีขนและหนามทั่วทั้งต้น หูใบร่วงง่าย
ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น เรียงสลับ ช่อใบย่อย 10-30 คู่ ใบย่อย 10-20 คู่ รูปขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีเหลือง
ผลเป็นฝัก รูปร่างคล้ายกระเพาะโป่งพอง
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ยอดอ่อน เคี้ยวกินสดๆ แก้ลมวิงเวียน หน้ามืด

 

ช้าพลู นมวา ผักปูนา ผักพลูนก พลูลิง:Piper sarmentosum Roxb. ex Hunter.
ชื่อ :: ช้าพลู นมวา ผักปูนา ผักพลูนก พลูลิง ( Piper sarmentosum Roxb. ex Hunter. )

ช้าพลู นมวา ผักปูนา ผักพลูนก พลูลิง

 

ไม้ล้มลุก มีไหลงอกเป็นต้นใหม่ 
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปหัวใจ 
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ รูปทรงกระบอก ดอกย่อยแยกเพศ
ผลเป็นผลสด
สรรพคุณ
ทั้งต้น ขับเสมหะ ใบ ยาขับลม  

 

ชะเอมไทย ชะเอมป่า ตาลอ้อย ส้มป่อยหวาน อ้อยช้าง ย่านงาย:Albizia myriophylla Benth.
ชื่อ :: ชะเอมไทย ชะเอมป่า ตาลอ้อย ส้มป่อยหวาน อ้อยช้าง ย่านงาย ( Albizia myriophylla Benth. )

ชะเอมไทย ชะเอมป่า ตาลอ้อย ส้มป่อยหวาน อ้อยช้าง ย่านงาย

 

ไม้เถา  มีหนามตามลำต้นและกิ่งก้าน 
ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น ใบย่อยรูปขอบขนาน มี 12-16 คู่ใบ
ดอกช่อ ลักษณะเป็นพู่  กลีบดอกสีขาว กลิ่นหอม  
ผลเป็นฝัก สีเหลืองถึงน้ำตาลตรงที่เป็นเมล็ดจะมีรอยนูนเห็นชัด
สรรพคุณ
ราก มีรสหวานเป็นยาแก้กระหายน้ำและเป็นยาระบาย ผล ขับเสมหะ เนื้อไม้ มีรสหวานแก้โรคในคอ แก้ไอขับเสมหะ  

 

ชะเอมเหนือ ชะเอม อ้อยสามสวน:Derris reticulata Craib
ชื่อ :: ชะเอมเหนือ ชะเอม อ้อยสามสวน ( Derris reticulata Craib )

ชะเอมเหนือ ชะเอม อ้อยสามสวน

 

ไม้เลื้อย
ใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ เรียงสลับ

ดอกช่อ แบบช่อแยกแขนงกลีบดอกรูปดอกถั่ว สีขาวถึงขาวแกมม่วงอ่อน

ผลเป็นฝักแห้งแตก
สรรพคุณ
เปลือกต้น ขับเสมหะ แก้ไอ

 

ชะมดต้น ฝ้ายผี เทียนชะมด:Hibiscus abelmoschus L. (Abelmoschus moschatus Medik. subsp. moschatus)
ชื่อ :: ชะมดต้น ฝ้ายผี เทียนชะมด ( Hibiscus abelmoschus L. (Abelmoschus moschatus Medik. subsp. moschatus) )

ชะมดต้น ฝ้ายผี เทียนชะมด

 

ไม้พุ่ม กิ่งก้านมีขน 
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่หรือรูปไข่แกมรูปโล่ ขอบใบเว้าเป็น 3-5 แฉก ผิวใบสาก 
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งและซอกใบ กลีบดอกสีเหลืองเข้ม โคนกลีบสีม่วงแดง 
ผลแห้ง แตกได้ เมล็ดมีปุยเหมือนฝ้าย 
สรรพคุณ
ใบ รักษากลากเกลื้อน ดอก แก้น้ำกามเคลื่อนขณะหลับ เมล็ด ขับลม 

 

ชองระอา พิมเสนต้น เสลดพังพอนตัวผู้:Barleria lupulina Lindl.
ชื่อ :: ชองระอา พิมเสนต้น เสลดพังพอนตัวผู้ ( Barleria lupulina Lindl. )

ชองระอา พิมเสนต้น เสลดพังพอนตัวผู้

 

ไม้พุ่ม มีหนามแหลมยาวข้อละ 2 คู่
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปใบหอกยาวหรือรูปขอบขนาน สีเขียวเข้ม เส้นกลางใบสีแดง
ดอกช่อ ใบประดับค่อนข้างกลม กลีบดอกสีเหลืองส้ม
ผลเป็นฝัก รูปไข่
สรรพคุณ
ใบสด ตำผสมกับแอลกอฮอล์เล็กน้อย พอกแก้ฝี ถอนพิษอักเสบจากแมลงสัตว์กัดต่อย เริม

 

เจตมูลเพลิงแดง ปิดปิวแดง ไฟใต้ดิน:Plumbago indica L.
ชื่อ :: เจตมูลเพลิงแดง ปิดปิวแดง ไฟใต้ดิน ( Plumbago indica L. )

เจตมูลเพลิงแดง ปิดปิวแดง ไฟใต้ดิน

 

ไม้พุ่ม ยอดอ่อนสีแดง ลำต้นกลมเรียบ มีสีแดงบริเวณข้อ
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่แกมวงรี ใบอ่อนสีแดง 
ดอกช่อ กลีบเลี้ยงมีต่อมซึ่งเมื่อจับจะรู้สึกเหนียว กลีบดอกสีแดง 
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้
สรรพคุณ
รากแห้ง ขับประจำเดือน กระจายลม บำรุงธาตุ รักษาโรค ริดสีดวงทวาร

 

เจตพังคี ตองตาพราน ตะเกีย เปล้าเงิน หนาดตะกั่ว ใบหลังขาว เปล้าน้ำเงิน มนเขา สมี:Cladogynos orientalis Zipp. ex Span.
ชื่อ :: เจตพังคี ตองตาพราน ตะเกีย เปล้าเงิน หนาดตะกั่ว ใบหลังขาว เปล้าน้ำเงิน มนเขา สมี ( Cladogynos orientalis Zipp. ex Span. )

เจตพังคี ตองตาพราน ตะเกีย เปล้าเงิน หนาดตะกั่ว ใบหลังขาว เปล้าน้ำเงิน มนเขา สมี

 

ไม้พุ่ม กิ่งก้านมีขนรูปดาวสีขาว สูงประมาณ 2 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่หรือรูปวงรี ท้องใบมีขนสีขาว
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ แยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน ไม่มีกลีบดอก
ผลแห้ง ไม่แตก มี 3 พู ลักษณะเป็นเส้นใยสีขาว 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ราก ซึ่งมีรสเผ็ด ขื่น เฝื่อนเล็กน้อย และมีกลิ่นหอม ขับลม แก้ท้องขึ้น ปวดแน่นท้อง หรือฝนกับน้ำปูนใสทาท้องเด็กอ่อน ทำให้ผายลม แก้ท้องอืดเฟ้อ หรือจะใช้ร่วมกับมหาหิงคุ์ และการบูรก็ได้ 
ยาพื้นบ้านใช้ ทั้งต้น ต้มน้ำหรือทำเป็นผง หรือดองเหล้า กินแก้ลมจุกเสียด ท้องขึ้น ท้องเฟ้อ ท้องร่วง รากผสมกับรากกำยาน ต้มน้ำดื่ม บำรุงธาตุ บำรุงหัวใจ หรือผสมกับไพล กะทือบ้าน กะทือป่า กระเทียม ขิง ผลพริกไทย ดีปลี เจตมูลเพลิงแดง บดเป็นผง ละลายน้ำ เติมน้ำตาลทรายพอหวาน ดื่มเป็นยารักษาธาตุ เจริญอาหาร

 

จุกโรหินี กล้วยไม้, โกฐพุงปลา, พุงปลาช่อน, เถาพุงปลา, นมตำไร, บวบลม:Dischidia major (Vahl) Merr. (Dischidia rafflesiana Wall.)
ชื่อ :: จุกโรหินี กล้วยไม้, โกฐพุงปลา, พุงปลาช่อน, เถาพุงปลา, นมตำไร, บวบลม ( Dischidia major (Vahl) Merr. (Dischidia rafflesiana Wall.) )

จุกโรหินี กล้วยไม้, โกฐพุงปลา, พุงปลาช่อน, เถาพุงปลา, นมตำไร, บวบลม

 

ไม้เลื้อย มีน้ำยางขาว
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่กว้างหรือรูปโล่
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ มีดอกย่อย 6-8 ดอก กลีบดอก รูปคนโทสีเหลืองแกมเขียว
ผลเป็นฝัก รูปเรียวยาว
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ทั้งต้น ต้มน้ำดื่ม แก้ปวดท้อง เนื่องจากโรคกระเพาะอาหารอักเสบ

 

จำปี:Magnolia x alba (DC.) Figlar
ชื่อ :: จำปี ( Magnolia x alba (DC.) Figlar )

จำปี

 

ไม้ต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลาง
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานแกมใบหอกหรือรูปไข่
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบรวมสีขาว กลิ่นหอม
ผลกลุ่ม ผลย่อยรูปร่างเกือบเป็นทรงกลม แต่มักไม่ติดผล
สรรพคุณ
ดอก บำรุงหัวใจ บำรุงประสาท บำรุงโลหิต น้ำมันจากดอก ทาแก้ปวดศีรษะและตาบวม ดอกและผล บำรุงธาตุ แก้คลื่นเหียน แก้ไข้ ขับปัสสาวะ ใบ แก้โรคประสาท แก้ป่วง (โรคในทางเดินอาหาร มีอาการท้องเสียและอาเจียนอย่างรุนแรง) เปลือกต้น แก้ไข้ แก่น บำรุงประจำเดือน รากแห้งหรือเปลือกรากผสมนมสำหรับบ่มฝี

 

จำปา จำปาเขา จำปาทอง จำปาป่า:Magnolia champaca (L.) Baill. ex Pierre var. Champaca
ชื่อ :: จำปา จำปาเขา จำปาทอง จำปาป่า ( Magnolia champaca (L.) Baill. ex Pierre var. Champaca )

จำปา จำปาเขา จำปาทอง จำปาป่า

 

ไม้ต้น ยอดอ่อนมีใบเกล็ดหุ้ม
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่ รูปใบหอก หรือรูปรีแกมขอบขนาน
ดอกเดี่ยวออกที่ซอกใบ สีเหลืองส้ม กลิ่นหอม
ผลเป็นผลกลุ่ม ผลย่อยติดบนแกนเป็นช่อยาว เมื่อแก่จะแตก
สรรพคุณ
ดอกแห้ง ปรุงยาหอมบำรุงหัวใจ  แก้คลื่นไส้ แก้ไข้ ขับปัสสาวะ จัดอยู่ในเกสรทั้งเจ็ด ใบ แก้โรคประสาท เปลือกต้น แก้ไข้ 

 

จาก อัตต๊ะ:Nypa fruticans Wurmb.
ชื่อ :: จาก อัตต๊ะ ( Nypa fruticans Wurmb. )

จาก อัตต๊ะ

 

ไม้ต้น จำพวกปาล์ม
ใบประกอบแบบขนนก เรียงตรงข้าม ใบย่อยรูปขอบขนาน บนใบสีเขียว ใต้ใบสีขาวนวลคล้ายผงแป้ง
ดอกช่อ แบบช่อกระจุกแน่นระหว่างกาบใบ
ผลสดแบบผลกลุ่ม ผลย่อยจำนวนมาก
สรรพคุณ
ใบ แก้ลมจร(ป่วง) แก้เสมหะ ดับพิษทั้งปวง 

 

จันทน์เทศ จันทน์บ้าน:Myristica fragrans Houtt.
ชื่อ :: จันทน์เทศ จันทน์บ้าน ( Myristica fragrans Houtt. )

จันทน์เทศ จันทน์บ้าน

 

ไม้ยืนต้น
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปรีแกมขอบขนานหรือรูปไข่กลับแกมขอบขนาน ผิวใบมัน
ดอกเดี่ยวหรือช่อ 2-3 ดอก ออกที่ซอกใบ แยกเพศ อยู่คนละต้น ดอกย่อยรูปคนโท ขนาดเล็ก สีเหลืองอ่อน   
ผลเป็นผลสด รกหุ้มเมล็ดสีแดงเรียกว่าดอกจันทน์ มีเมล็ดเดียว สีน้ำตาล  เปลือกแข็ง เรียกว่าลูกจันทน์
สรรพคุณ
แก่น ลดไข้ บำรุงตับ ปอด ลูกจันทน์ บำรุงกำลัง ขับลม แก้ปวดมดลูก แก้ท้องร่วง ธาตุพิการ ดอกจันทน์ บำรุงโลหิต ลูกจันทน์และดอกจันทน์ ใช้เป็นเครื่องเทศ ช่วยแต่งกลิ่นอาหาร 

 

จัน จันอิน ,จันโอ, จันขาว, จันลูกหอม:Diospyros decandra Lour.
ชื่อ :: จัน จันอิน ,จันโอ, จันขาว, จันลูกหอม ( Diospyros decandra Lour. )

จัน จันอิน ,จันโอ, จันขาว, จันลูกหอม

 

ไม้ต้น สูงได้ถึง 20 เมตร ยอดอ่อนมีขน
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานหรือรูปวงรี
ดอกแยกเพศ ดอกตัวผู้เป็นช่อ กลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นรูปคนโท สีขาวนวล ดอกตัวเมียเป็นดอกเดี่ยว ลักษณะคล้ายกับดอกตัวผู้แต่มีขนาดใหญ่กว่า
ผลสด มีสองรูปร่างคือทรงกลมแป้นเรียกว่าลูกจันและทรงกลมเรียกว่าลูกอิน เมื่อสุกสีเหลือง มีกลิ่นหอมและกลีบเลี้ยงยังคงติดอยู่ 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยและยาพื้นบ้านใช้ แก่น ผสมรวมกับสมุนไพรอื่น ต้มน้ำดื่ม แก้ไข้

 

จมูกปลาหลด สะอึก, จมูกปลาไหลดง, ตะมูกปลาไหล, ผักไหม:arcostemma secamone (L.) Bennet ( ชื่อพ้อง Oxystelma esculentum (L.) R.Br.)
ชื่อ :: จมูกปลาหลด สะอึก, จมูกปลาไหลดง, ตะมูกปลาไหล, ผักไหม ( arcostemma secamone (L.) Bennet ( ชื่อพ้อง Oxystelma esculentum (L.) R.Br.) )

จมูกปลาหลด สะอึก, จมูกปลาไหลดง, ตะมูกปลาไหล, ผักไหม

 

ไม้เลื้อย มีน้ำยางขาว
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปใบหอกแกมรูปดาบ
ดอกเดี่ยวหรือออกเป็นช่อที่ซอกใบ กลีบดอกด้านในสีชมพูเข้ม มีลายเส้นสีม่วงและจุดประสีน้ำตาล ด้านนอกสีขาว
ผลเป็นฝัก แตกได้ รูปใบหอก เมล็ดสีน้ำตาล มีขนสีขาว
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ราก แก้ดีซ่าน ทั้งต้น ต้มน้ำกลั้วคอ แก้เจ็บคอ

 

งา งาขาว งาดำ:Sesamum orientale L.
ชื่อ :: งา งาขาว งาดำ ( Sesamum orientale L. )

งา งาขาว งาดำ

 

ไม้ล้มลุก ลำต้นเป็นสี่เหลี่ยม มีร่องตามยาวและมีขนปกคลุม 
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามหรือสลับ รูปไข่หรือรูปใบหอก
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาวหรือสีชมพู 
ผลแห้ง แตกได้ เมล็ดแบน รูปไข่  สีดำ น้ำตาลหรือขาว
สรรพคุณ
น้ำมันเมล็ด แก้เคล็ดขัดยอก โดยพบว่ามีสาร 

 

ไคร้หางนาค เสียว เสียวน้อย เสียวเล็ก เสียวหางนาค เสียวน้ำ ตะไคร้หางสิงห์:Phyllanthus taxodiifolius Beille
ชื่อ :: ไคร้หางนาค เสียว เสียวน้อย เสียวเล็ก เสียวหางนาค เสียวน้ำ ตะไคร้หางสิงห์ ( Phyllanthus taxodiifolius Beille )

ไคร้หางนาค เสียว เสียวน้อย เสียวเล็ก เสียวหางนาค เสียวน้ำ ตะไคร้หางสิงห์

 

ไม้พุ่มขนาดเล็ก
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนาน  
ดอกช่อ แบบช่อกระจุก ออกที่ซอกใบ ดอกแยกเพศอยู่ร่วมต้น ดอกย่อยสีขาวนวล ดอกเพศผู้มีกลีบรวม 4 กลีบ ดอกเพศเมียมีกลีบรวม 6 กลีบ จานฐานดอกเป็นกาบรูปถ้วย จักเป็นครุย 
ผลแห้งแตก ค่อนข้างกลม เมล็ดมีสามสัน
สรรพคุณ
ราก แก้มดลูกอักเสบ ขับปัสสาวะ แก้ไตพิการ แก้ไข้ ต้น ฟอกปัสสาวะ แก้กระษัย บำรุงไต 

 

โคกกระออม โพออม ลูบลีบเครือ วิวี่:Cardiospermum halicacabum L.
ชื่อ :: โคกกระออม โพออม ลูบลีบเครือ วิวี่ ( Cardiospermum halicacabum L. )

โคกกระออม โพออม ลูบลีบเครือ วิวี่

 

ไม้ล้มลุกเลื้อยพันอายุปีเดียว
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อยรูปสามเหลี่ยมหรือรูปไข่
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ มีมือเกาะปลายม้วนงอ กลีบดอกสีขาว  
ผลแห้ง แตกได้ รูปทรงกลมแกมสามเหลี่ยม มีเยื่อบางๆสีเขียวหุ้มมิดลักษณะเป็นถุงลมมีสามสัน แบ่งเป็นสามช่อง เมล็ดรูปทรงกลมสีดำ มีขั้วรูปหัวใจสีขาว 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยและพื้นบ้านใช้ ใบ แก้หืด 
ตำรายาไทยใช้ เถา แก้ไข้ ดอก ขับประจำเดือน ผล ดับพิษไฟลวก 
ยาพื้นบ้านใช้ ใบ ขับปัสสาวะ น้ำคั้นจากใบสด ขับระดู แก้ไอ ทั้งต้น แก้โรคไขข้ออักเสบ ผสมกับตัวยาอื่น ต้มน้ำดื่ม แก้หอบหืด การทดลองในหนูขาวระบุว่าสารสกัดจากใบสามารถลดความดันโลหิต และยับยั้งการอักเสบได้

 

แค:Sesbania grandiflora (L.) Desv.
ชื่อ :: แค ( Sesbania grandiflora (L.) Desv. )

แค

 

ไม้ยืนต้น

ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อยรูปขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ รูปดอกถั่ว กลีบดอกสีขาว
ผลเป็นฝักยาว
สรรพคุณ
เปลือกต้น แก้ท้องร่วง แก้บิด ชะล้างบาดแผล ห้ามเลือด ใบสด แก้ไข้หัวลม (ไข้ที่เกิดเมื่อเปลี่ยนอากาศ เปลี่ยนฤดู) 

 

เครือพัดสาม เถาคัน เถาคันขาว:Cayratia trifolia (L.) Domin
ชื่อ :: เครือพัดสาม เถาคัน เถาคันขาว ( Cayratia trifolia (L.) Domin )

เครือพัดสาม เถาคัน เถาคันขาว

 

ไม้เลื้อย ยาว 2-20 เมตร มีมือเกาะ
ใบประกอบแบบนิ้วมือ เรียงสลับ ใบย่อย 3 ใบ ใบย่อยรูปวงรีหรือรูปใบหอก
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีเขียวอ่อน
ผลสด รูปกลมแป้น เมื่อสุกสีดำ
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ใบและราก ลดไข้ ฝาดสมาน เถา ขับเสมหะ แก้ลมวิงเวียนหน้ามืด ขับลม ขับเสมหะลงสู่ทวารหนัก แก้กษัย (การป่วยที่เกิดจากหลายสาเหตุ ทำให้ร่างกายเสื่อมโทรม ซูบผอม โลหิตจาง ปวดเมื่อย) ฟอกเลือด แก้ช้ำใน ใบรักษาอาการเลือดออกตามไรฟัน พอกรักษาแผลในจมูก ทาถูนวดให้ร้อนแดงแก้ปวดเมื่อย หรืออังไฟปิดฝี ถอนพิษปวดบวม

 

คูน ราชพฤกษ์ ลมแล้ง:Cassia fistula L.
ชื่อ :: คูน ราชพฤกษ์ ลมแล้ง ( Cassia fistula L. )

คูน ราชพฤกษ์ ลมแล้ง

 

ไม้ต้น 
ใบประกอบแบบขนนกเรียงสลับ ใบย่อยรูปไข่หรือ รูปรี
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง ห้อยเป็นโคมระย้า กลีบดอก สีเหลือง   
ผลเป็นฝักกลม สีน้ำตาลเข้มหรือดำเมล็ด หุ้มด้วยเนื้อสีดำเหนียว 
สรรพคุณ
เนื้อหุ้มเมล็ด มีสีดำเหนียว แก้ท้องผูก ขับเสมหะ ดอก แก้ไข้ เป็นยาระบาย

 

คำไทย คำเงาะ คำแงะ คำแสด แสด:Bixa orellana L.
ชื่อ :: คำไทย คำเงาะ คำแงะ คำแสด แสด ( Bixa orellana L. )

คำไทย คำเงาะ คำแงะ คำแสด แสด

 

ไม้พุ่มหรือไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่
ดอกช่อ กลีบดอกสีขาวแกมชมพู มีเกสรตัวผู้จำนวนมาก
ผลแห้ง รูปไข่ สีแดงหรือน้ำตาลเขียว มีขนคล้ายเงาะ แตกเป็น 2 ฝา เมล็ดรูปสามเหลี่ยมปกคลุมด้วเยื่อสีแดง
สรรพคุณ
ดอก บำรุงโลหิต แก้โรคโลหิตจาง แก้บิด เมล็ด แต่งสีอาหารและย้อมผ้าฝ้ายและไหม

 

คำแสด กายขัดหิน, ขี้เนื้อ, กือบอ, ซาบอเส่, ขางปอย, ซาดป่า, ขี้เต่า, คำแดง, ทองทวย, มะคาย, แสด, ชาตรีขาว, ทองขาว, แทงทวย, พลับพลาขี้เต่า:Mallotus philippensis M
ชื่อ :: คำแสด กายขัดหิน, ขี้เนื้อ, กือบอ, ซาบอเส่, ขางปอย, ซาดป่า, ขี้เต่า, คำแดง, ทองทวย, มะคาย, แสด, ชาตรีขาว, ทองขาว, แทงทวย, พลับพลาขี้เต่า ( Mallotus philippensis M )

คำแสด กายขัดหิน, ขี้เนื้อ, กือบอ, ซาบอเส่, ขางปอย, ซาดป่า, ขี้เต่า, คำแดง, ทองทวย, มะคาย, แสด, ชาตรีขาว, ทองขาว, แทงทวย, พลับพลาขี้เต่า

 

ไม้พุ่มหรือไม้ต้น สูง 5-15 เมตร กิ่งก้านมีขนสีน้ำตาล 
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปวงรีหรือรูปไข่
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งและซอกใบ แยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน ไม่มีกลีบดอก
ผลแห้ง แตกได้ รูปกลมแป้น มี 3 พู สีแดง
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ เมล็ด แก้โรคเรื้อน ขับพยาธิ แก้ไข้ เวียนศีรษะ เบื่ออาหาร ยาพื้นบ้านใช้ แก่น ต้มน้ำดื่ม แก้โรคเส้น ปัสสาวะแดงหรือเหลือง สารสกัดผลสามารถฆ่าพยาธิตัวตืดทั้งในหลอดทดลองและสัตว์ทดลอง 

 

คำรอก กะโรงแดง, หมาตายทากลาก, จันนกกด, ช้างน้าว, ตานกกดน้อย, ประดงเลือด, หำฟาน, อุ่นขี้ไก่:Ellipanthus tomentosus Kurz var. tomentosus
ชื่อ :: คำรอก กะโรงแดง, หมาตายทากลาก, จันนกกด, ช้างน้าว, ตานกกดน้อย, ประดงเลือด, หำฟาน, อุ่นขี้ไก่ ( Ellipanthus tomentosus Kurz var. tomentosus )

คำรอก กะโรงแดง, หมาตายทากลาก, จันนกกด, ช้างน้าว, ตานกกดน้อย, ประดงเลือด, หำฟาน, อุ่นขี้ไก่

 

ไม้ต้น สูงได้ถึง 30 เมตร กิ่งก้านมีขนละเอียดสีน้ำตาล
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอกหรือรูปไข่กลับ
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาว
ผลแห้ง แตกได้ รูปไข่มีขนละเอียดสีน้ำตาล เมล็ดสีดำมีเยื่อหุ้มสีแดงสด
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ กิ่งก้านและต้น ต้มน้ำดื่ม แก้ปวดท้องเกร็ง แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ เจริญอาหาร ผสมกับแก่นพลับพลา ต้นกำแพงเจ็ดชั้น ต้นสบู่ขาว ต้นพลองเหมือด และแก่นจำปา ต้มน้ำดื่ม แก้หืด เปลือกต้นและแก่น ต้มน้ำดื่ม แก้ไตพิการ (โรคเกี่ยวกับระบบทางเดินปัสสาวะ มีปัสสาวะขุ่นข้น เหลืองหรือแดง มักมีอาการแน่นท้อง กินอาหารไม่ได้)

 

คำมอกหลวง ผ่าด้าม, ยางมอกใหญ่ แสลงหอมไก๋, หอมไก๋:Gardenia sootepensis Hutch.
ชื่อ :: คำมอกหลวง ผ่าด้าม, ยางมอกใหญ่ แสลงหอมไก๋, หอมไก๋ ( Gardenia sootepensis Hutch. )

คำมอกหลวง ผ่าด้าม, ยางมอกใหญ่ แสลงหอมไก๋, หอมไก๋

 

ไม้ต้น สูง 7-15 เมตร มีน้ำยางเหลือง
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปวงรี รูปขอบขนานแกมไข่กลับหรือรูปไข่กลับ หูใบอยู่ระหว่างก้านใบ
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาวนวลเมื่อแรกบานแล้วเปลี่ยนเป็นสีเหลืองสด กลิ่นหอม
ผลสด รูปกระสวยแกมไข่กลับ
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ เมล็ด ต้มน้ำผสมเป็นยาสระผม ฆ่าเหา  

 

คันทรง ก้านเถิง ผักก้านถึง ก้านตรง กะทรง:Colubrina asiatica L. ex Brongn.
ชื่อ :: คันทรง ก้านเถิง ผักก้านถึง ก้านตรง กะทรง ( Colubrina asiatica L. ex Brongn. )

คันทรง ก้านเถิง ผักก้านถึง ก้านตรง กะทรง

 

ไม้พุ่ม
ใบเดี่ยว เรียงสลับ
ดอกช่อกระจุก กลีบดอกสีเหลืองแกมเขียว จานรองสีเหลืองส้ม
ผลสด
สรรพคุณ
ราก กินแก้บวม ตานขโมยในเด็ก แก้ร้อนใน กระหายน้ำ ใบและเปลือกต้น แก้เม็ดผื่นคัน แก้บวมทั้งตัว

 

 คัดเค้าเครือ เขี้ยวกระจับ คัดเค้า คัดเค้าหนาม เค็ดเค้า จีค๊า พญาเท้าเอว หนามลิดเค้า :Oxyceros horridus Lour.
ชื่อ ::  คัดเค้าเครือ เขี้ยวกระจับ คัดเค้า คัดเค้าหนาม เค็ดเค้า จีค๊า พญาเท้าเอว หนามลิดเค้า  ( Oxyceros horridus Lour. )

คัดเค้าเครือ เขี้ยวกระจับ คัดเค้า คัดเค้าหนาม เค็ดเค้า จีค๊า พญาเท้าเอว หนามลิดเค้า

 

ไม้พุ่มรอเลื้อย
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม มีหูใบระหว่างข้อ
ดอกช่อ กลีบดอกสีขาวเปลี่ยนเป็นสีขาวแกมเหลือง กลิ่นหอม
ผลสด รูปทรงกลม
สรรพคุณ
ผล ขับประจำเดือน ฟอกเลือด บำรุงเลือด ราก มีรสฝาดเย็น แก้ไข้ ใบ แก้ไข้ รากและแก่น แก้ไข้

 

 คอนสวรรค์ เข็มแดง, แข้งสิงห์, พันสวรรค์, สนก้างปลา :Ipomoea quamoclit L.
ชื่อ ::  คอนสวรรค์ เข็มแดง, แข้งสิงห์, พันสวรรค์, สนก้างปลา  ( Ipomoea quamoclit L. )

คอนสวรรค์ เข็มแดง, แข้งสิงห์, พันสวรรค์, สนก้างปลา

 

ไม้ล้มลุกอายุฤดูเดียว ลำต้นเลื้อยพัน
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่หรือขอบขนาน ขอบใบเว้าลึกถึงเส้นกลางใบ
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ มีดอกย่อย 2-6 ดอก กลีบดอกสีแดงเข้ม
ผลแห้ง แตกได้ รูปไข่ 
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ต้นและใบ ยาวประมาณ 1 คืบ ต้มน้ำดื่ม แก้ไอเป็นเลือด

 

 ควินิน ซิงโคนา :Cinchona pubescens Vahl (Cinchona succirubra Pav. ex Klotzsch)
ชื่อ ::  ควินิน ซิงโคนา  ( Cinchona pubescens Vahl (Cinchona succirubra Pav. ex Klotzsch) )

ควินิน ซิงโคนา

 

ไม้ต้น สูง 8-15 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปวงรีแกมใบหอก หูใบรูปใบหอก อยู่ระหว่างก้านใบ
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอด สีขาวหรือชมพู
ผลแห้ง แตกได้ รูปกระสวยยาว เมื่อสุกสีน้ำตาลแดง
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ เปลือกต้น แก้ไข้มาลาเรีย พบว่าเปลือกต้นและเปลือกรากมีแอลคาลอยด์หลายชนิด ที่สำคัญคือ ควินินสำหรับแก้ไข้มาลาเรียชนิดฟาลซิพารัม และควินิดินรักษาโรคหัวใจเต้นเร็ว

 

 คลุ้ม คลุ่ม :Donax grandis Ridl.
ชื่อ ::  คลุ้ม คลุ่ม  ( Donax grandis Ridl. )

คลุ้ม คลุ่ม

 

ไม้ล้มลุก ลำต้นตั้งตรง มีเหง้าใต้ดิน สูง 0.5-3 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่หรือรูปขอบขนานแกมใบหอก ก้านใบแผ่เป็นแผ่นหุ้ม
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ช่อดอกห้อยลง กลีบดอกสีขาวนวล
ผลสด รูปทรงกลม เมื่อสุกสีขาวขุ่น
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ หัวใต้ดิน ปรุงเป็นยาแก้ไข้ ไข้หัว (ไข้ ร่วมกับผื่น หรือตุ่ม เช่น เหือด หัด อีสุกอีใส) และรักษาโรคประดง (อาการโรคผิวหนัง เป็นเม็ดขึ้นคล้ายผด คันมาก มักมีไข้ร่วมด้วย)

 

คราม:Indigofera tinctoria L.
ชื่อ :: คราม ( Indigofera tinctoria L. )

คราม

 

ไม้พุ่ม แตกกิ่งก้านมาก
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ รูปรีแกมขอบขนาน
ดอกช่อ สีชมพู
ผลเป็นฝัก
สรรพคุณ
ต้นสด ใช้เป็นสีย้อมผ้า

 

คนทีเขมา:Vitex negundo L.
ชื่อ :: คนทีเขมา ( Vitex negundo L. )

คนทีเขมา

 

ไม้พุ่ม
ใบประกอบแบบนิ้วมือ เรียงตรงข้าม ใบย่อย 5 ใบ  รูปใบหอก
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาว
ผลเป็นผลสด รูปกลม
สรรพคุณ
ใบ ขับเสมหะ บำรุงธาตุ แก้ไข้ รักษาโรคผิวหนัง ราก แก้ไข้ รักษาโรคตับ

 

คนทีสอทะเล คนทิสอทะเล คนทิ:Vitex rotundifolia L.f.
ชื่อ :: คนทีสอทะเล คนทิสอทะเล คนทิ ( Vitex rotundifolia L.f. )

คนทีสอทะเล คนทิสอทะเล คนทิ

 

ไม้เลื้อย
ใบประกอบชนิดมีใบย่อยใบเดียว เรียงตรงข้าม รูปวงรี
ดอกช่อ กลีบดอกสีม่วง
ผลเป็นผลสด รูปกลม
สรรพคุณ
ราก รักษาโรคตับ ใบ บำรุงธาตุ ขับเสมหะ โรคผิวหนังผื่นคัน

คนทีสอ คนทิสอ ดินสอ คนทิสอขาว คนตีสอ โคนดินสอ ดอกสมุทร สีเสื้อน้อย ทิสอ ผีเสื้อ ผีเสื้อน้อย มูดเพิ่ง สีสอ:Vitex trifolia L.
ชื่อ :: คนทีสอ คนทิสอ ดินสอ คนทิสอขาว คนตีสอ โคนดินสอ ดอกสมุทร สีเสื้อน้อย ทิสอ ผีเสื้อ ผีเสื้อน้อย มูดเพิ่ง สีสอ ( Vitex trifolia L. )

คนทีสอ คนทิสอ ดินสอ คนทิสอขาว คนตีสอ โคนดินสอ ดอกสมุทร สีเสื้อน้อย ทิสอ ผีเสื้อ ผีเสื้อน้อย มูดเพิ่ง สีสอ

 

ไม้พุ่ม  
ใบประกอบแบบนิ้วมือ เรียงตรงข้าม ใบย่อย 3 ใบ  รูปขอบขนานแกมไข่กลับ  
ดอกช่อ กลีบดอก สีม่วง ปลายแยกเป็น 2 ปาก ปากบนมี 2 กลีบ ปากล่างมี 3 กลีบ 
ผลเป็นผลสด รูปกลม  
สรรพคุณ
ใบ ยาขับเสมหะ บำรุงธาตุ ราก รักษาโรคตับ ผล แก้หืดไอ  มองคร่อ(อาการไอชนิดหนึ่ง) ริดสีดวงทวาร รากและใบ แก้ไข้ ขับเหงื่อ ใบ แช่น้ำอาบ แก้โรค ผิวหนังผื่นคัน 

 

คนทา กะลันทา สีฟัน สีฟันคนตาย สีฟันคนทา จี้ จี้หนาม สีเตาะ หนามจี้:Harrisonia perforata (Blanco) Merr.
ชื่อ :: คนทา กะลันทา สีฟัน สีฟันคนตาย สีฟันคนทา จี้ จี้หนาม สีเตาะ หนามจี้ ( Harrisonia perforata (Blanco) Merr. )

คนทา กะลันทา สีฟัน สีฟันคนตาย สีฟันคนทา จี้ จี้หนาม สีเตาะ หนามจี้

 

ไม้พุ่มแกมเถากิ่งก้านมีหนาม ยอดอ่อนมีสีแดง
ใบประกอบแบบขนนกเรียงสลับ ใบย่อยรูปรีหรือรูปไข่
ดอกช่อ กลีบดอกด้านนอกสีแดงแกมม่วง ด้านในสีนวล
ผลเป็นผลสด ค่อนข้างกลม ใบ ผลและรากมีรสขม
สรรพคุณ
ราก ยาแก้ไข้ทุกชนิด

 

คงคาเดือด หมากเล็กหมากน้อย ช้างเผือก ตะไล ตะไลคงคา สมุยกุย:Arfeuillea arborescens Pierre
ชื่อ :: คงคาเดือด หมากเล็กหมากน้อย ช้างเผือก ตะไล ตะไลคงคา สมุยกุย ( Arfeuillea arborescens Pierre )

คงคาเดือด หมากเล็กหมากน้อย ช้างเผือก ตะไล ตะไลคงคา สมุยกุย

 

ไม้ต้น สูง 8-20 เมตร
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 5-9 ใบ รูปไข่หรือรูปใบหอก
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีน้ำตาล
ผลแห้ง แตกได้ มีปีก 3 ปีก
สรรพคุณ
แก่น ฝนกับน้ำกินเป็นยาฆ่าพยาธิ เปลือกต้น ต้มน้ำดื่ม แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้ไข้ และช่วยให้เจริญอาหาร ต้มน้ำอาบ ช่วยรักษาอาการคัน แสบร้อนตามผิวหนัง และโรคซาง (โรคของเด็กเล็ก มีอาการสำคัญคือ เบื่ออาหาร ซึม มีเม็ดขึ้นในปากและคอ ลิ้นเป็นฝ้า)

 

ไข่เน่า ขี้เห็น, คมขวาน, ฝรั่งโคก:Vitex glabrata R. Br.
ชื่อ :: ไข่เน่า ขี้เห็น, คมขวาน, ฝรั่งโคก ( Vitex glabrata R. Br. )

ไข่เน่า ขี้เห็น, คมขวาน, ฝรั่งโคก

 

ไม้ต้นขนาดกลาง สูง 10-25 เมตร
ใบประกอบแบบนิ้วมือ เรียงตรงข้าม ใบย่อย 3-5 ใบ รูปไข่กลับแกมวงรีหรือรูปใบหอกกลับ
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีม่วงอ่อน เชื่อมติดกันเป็นหลอดกว้าง มีขนละเอียด
ผลสด รูปไข่หรือรูปไข่กลับ เมื่อสุกสีม่วงดำ
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ เปลือกต้น แก้ท้องเสีย แก้เด็กถ่ายเป็นฟอง แก้บิด แก้ไข้ แก้ตานขโมย (โรคพยาธิในเด็ก มีอาการ เบื่ออาหาร ผอมแห้ง อ่อนเพลีย ซูบซีด ท้องเดิน พุงโร ก้นปอด) ราก แก้ท้องเสีย เจริญอาหาร

 

ขี้เหล็ก ขี้เหล็กแก่น ขี้เหล็กบ้าน ขี้เหล็กหลวง ขี้เหล็กใหญ่:Senna siamea (Lam.) H.S.Irwin et Barneby
ชื่อ :: ขี้เหล็ก ขี้เหล็กแก่น ขี้เหล็กบ้าน ขี้เหล็กหลวง ขี้เหล็กใหญ่ ( Senna siamea (Lam.) H.S.Irwin et Barneby )

ขี้เหล็ก ขี้เหล็กแก่น ขี้เหล็กบ้าน ขี้เหล็กหลวง ขี้เหล็กใหญ่

 

ไม้ต้น

 ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อยรูปขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีเหลือง   
ผลเป็นฝัก แบนยาวและหนา
สรรพคุณ
ดอก เป็นยานอนหลับ ลดความดันโลหิต ดอกตูมและใบอ่อน เป็นยาระบาย ใบแก้ระดูขาว แก้นิ่ว ขับปัสสาวะ แก่น แก้ไข้ ทำให้นอนหลับ รักษากามโรค

 

ขิง:Zingiber officinale Roscoe
ชื่อ :: ขิง ( Zingiber officinale Roscoe )

ขิง

 

ไม้ล้มลุกสูง มีเหง้าใต้ดิน เนื้อในสีนวล มีกลิ่นเฉพาะ
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานแกมใบหอก
ดอกช่อ แทงออกจากเหง้า กลีบดอกสีเหลืองแกมเขียว ใบประดับสีเขียวอ่อน   
ผลเป็นผลแห้ง มี 3 พู 
สรรพคุณ
เหง้าขิงแก่ทั้งสดและแห้ง เป็นยาขับลม แก้อาเจียน แก้ไอ ขับเสมหะ และขับเหงื่อ

 

ข้าวไหม้ เขืองข้าวไหม้, ทองหมอง, หนาดใหญ่:Dendrolobium thorellii (Gagnep.) Schindl.
ชื่อ :: ข้าวไหม้ เขืองข้าวไหม้, ทองหมอง, หนาดใหญ่ ( Dendrolobium thorellii (Gagnep.) Schindl. )

ข้าวไหม้ เขืองข้าวไหม้, ทองหมอง, หนาดใหญ่

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง สูง 1-3 เมตร ทุกส่วนของต้น มีขนละเอียดยาวสีขาว
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 3 ใบ รูปไข่  ผิวใบมีขนละเอียดสีขาวทั้งสองด้าน
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง รูปดอกถั่ว กลีบดอกสีขาว
ผลเป็นฝักแบนโค้งงอ มีขนสีขาว
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ราก 5-6 ราก ต้มน้ำดื่ม วันละ 2-3 ครั้ง รักษาอาการตกขาว

 

ข้าวสารดอกเล็ก เมือยสาร:Raphistemma hooperianum (Blume) Decne.
ชื่อ :: ข้าวสารดอกเล็ก เมือยสาร ( Raphistemma hooperianum (Blume) Decne. )

ข้าวสารดอกเล็ก เมือยสาร

 

ไม้เถาเลื้อยพัน มีน้ำยางขาว
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปหัวใจ กว้าง 7-10 ซม. ยาว 8-12 ซม
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาว เชื่อมติดกันเป็นรูประฆัง
ผลเป็นฝัก รูปกระสวย สีเขียว เมล็ดสีน้ำตาล มีขนสีขาว
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ราก ถอนพิษ ทำให้อาเจียน

 

ข่า:Alpinia galanga (L.) Willd.
ชื่อ :: ข่า ( Alpinia galanga (L.) Willd. )

ข่า

 

ไม้ล้มลุก เหง้ามีข้อและปล้องชัดเจน
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอก รูปรี
ดอกช่อออกที่ยอด ดอกย่อยขนาดเล็ก กลีบดอกสีขาว โคนติดกันเป็นหลอดสั้นๆ
ผลเป็นผลแห้ง แตกได้ รูปกลม
สรรพคุณ
เหง้าอ่อน ต้มเอาน้ำดื่มบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ ขับลม เหง้าสด ตำผสมกับเหล้าโรง ใช้ทารักษาโรคผิวหนังที่เกิดจากเชื้อรา เช่น กลาก เกลื้อน

 

ขันทองพยาบาท ฮ่อสะพายควาย ขนุนดง ขอบนางนั่ง ขัณฑสกร ช้องรำพัน สลอดน้ำ ขันทอง มะดูก หมากดูก ข้าวตาก ขุนทอง คุณทอง ดูกไทร ดูกไม้ เหมือดโรด ดูกหิน ดูกไหล ทุเรียนป่า ยางปลอก มะดูกดง มะดูกเลี่ย:Suregada multiflorum (A.Juss) Baill.
ชื่อ :: ขันทองพยาบาท ฮ่อสะพายควาย ขนุนดง ขอบนางนั่ง ขัณฑสกร ช้องรำพัน สลอดน้ำ ขันทอง มะดูก หมากดูก ข้าวตาก ขุนทอง คุณทอง ดูกไทร ดูกไม้ เหมือดโรด ดูกหิน ดูกไหล ทุเรียนป่า ยางปลอก มะดูกดง มะดูกเลี่ย ( Suregada multiflorum (A.Juss) Baill. )

ขันทองพยาบาท ฮ่อสะพายควาย ขนุนดง ขอบนางนั่ง ขัณฑสกร ช้องรำพัน สลอดน้ำ ขันทอง มะดูก หมากดูก ข้าวตาก ขุนทอง คุณทอง ดูกไทร ดูกไม้ เหมือดโรด ดูกหิน ดูกไหล ทุเรียนป่า ยางปลอก มะดูกดง มะดูกเลี่ย

 

ไม้ยืนต้น 
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ แยกเพศ อยู่คนละต้น กลีบดอกสีนวล 
ผลแห้ง  แตกได้ รูปกลม 
สรรพคุณ
เนื้อไม้ แก้ลมพิษ แก้ไข้ แก้กามโรค เปลือกต้น ยาบำรุงเหงือก ทำให้ฟันทน แก้โรคผิวหนังกลากเกลื้อน เป็นยาถ่าย ฆ่าพยาธิ

 

ข่อย กักไม้ฝอย, ส้มพอ:Streblus aspera Lour.
ชื่อ :: ข่อย กักไม้ฝอย, ส้มพอ ( Streblus aspera Lour. )

ข่อย กักไม้ฝอย, ส้มพอ

 

ไม้ต้น มีน้ำยางขาว สูง 5-15 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่แกมขอบขนาน รูปวงรี หรือรูปไข่กลับ กว้าง 2-4 ซม. ยาว 4-8 ซม. ผิวใบสากคาย
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ แยกเพศอยู่คนละต้น ช่อดอกตัวผู้เป็นช่อกลม ช่อดอกตัวเมียออกเป็นกระจุกมี 2-4 ดอกย่อย กลีบดอกสีเหลือง
ผลสด รูปไข่ เมื่อสุกสีเหลือง
สรรพคุณ
เปลือกต้น แก้ท้องร่วง รักษารำมะนาด รักษาแผล แก้โรคผิวหนัง หุงเป็นน้ำมันทารักษาริดสีดวงทวาร เมล็ด เป็นยาอายุวัฒนะ บำรุงธาตุ เจริญอาหาร ขับลม ใบ ปิ้งไฟชงน้ำดื่ม เป็นยาระบาย แก่น มวนบุหรี่สูบ รักษาริดสีดวงจมูก (โพรงจมูกอักเสบ ทำให้หายใจขัด มีฝีหนองในจมูก) ใบ ขยี้ผสมน้ำดื่ม แก้จุกเสียด ช่วยย่อยอาหาร ระบายอ่อนๆ เปลือกต้น ต้มน้ำดื่ม แก้ไข้ แก้ท้องเสีย แก้บิด แก้ปวดฟัน เป็นยาเย็นดับพิษในกระดูกและเส้นเอ็น แก้โรคผิวหนัง ทาแก้ริดสีดวงทวาร ต้นบดผสมกับใบหนาดใหญ่ แก่นก้ามปู พิมเสน และการบูร มวนด้วยใบตองแห้งสูบแก้หืด เมล็ด ผสมกับหัวแห้วหมู เปลือกทิ้งถ่อน เปลือกตะโกนา ผลพริกไทยแห้ง และเถาบอระเพ็ด ดองเหล้าหรือต้มน้ำดื่ม เป็นยาอายุวัฒนะแต่ต้องระมัดระวังการใช้ เพราะว่าเปลือกต้นมีไกลโคไซด์ asperoside และ strebloside เป็นสารกระตุ้นหัวใจ

 

ขลู่ หนวดงั่ว หนวดงิ้ว หนาดงัว หนาดวัว:Pluchea indica (L.) Less.
ชื่อ :: ขลู่ หนวดงั่ว หนวดงิ้ว หนาดงัว หนาดวัว ( Pluchea indica (L.) Less. )

ขลู่ หนวดงั่ว หนวดงิ้ว หนาดงัว หนาดวัว

 

ไม้พุ่ม

ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่กลับ   
ดอกช่อ ออกที่ยอดและซอกใบ กลีบดอกสีม่วง 
ผลเป็นผลแห้ง ไม่แตก

สรรพคุณ

ทั้งต้น ยาขับปัสสาวะ แก้เบาหวาน ต้มน้ำอาบแก้ผื่นคัน  
น้ำคั้นใบสด รักษาริดสีดวงทวาร

 

ขมิ้นเครือ ขมิ้นฤๅษี ฮับ:Arcangelisia flava (L.) Merr.
ชื่อ :: ขมิ้นเครือ ขมิ้นฤๅษี ฮับ ( Arcangelisia flava (L.) Merr. )

ขมิ้นเครือ ขมิ้นฤๅษี ฮับ

 

ไม้เถาเนื้อแข็ง เนื้อไม้สีเหลือง
ใบเดี่ยวเรียงสลับ รูปไข่หรือรูปหัวใจ ก้านใบยาว 
ดอกช่อ ออกตามเถา ดอกแยกเพศ สีขาว แกมเหลืองหรือแกมเขียว  
ผลสด สีเหลือง ทรงกลม
สรรพคุณ
เนื้อไม้ ยาบำรุงธาตุ บำรุงโลหิต ขับประจำเดือน แก้ท้องเสีย รากและลำต้น มีสาร berberine เป็นยาขมเจริญอาหาร รักษามาลาเรีย แก้ไข้ และรักษาอหิวาต์ให้ผลดีเท่ากับ ยาคลอแรมเฟนิคอล

 

ขมิ้นอ้อย ขมิ้นขึ้น:Curcuma sp.
ชื่อ :: ขมิ้นอ้อย ขมิ้นขึ้น ( Curcuma sp. )

ขมิ้นอ้อย ขมิ้นขึ้น

 

ไม้ล้มลุก มีลำต้นใต้ดิน เนื้อในสีเหลือง
ใบเดี่ยว แทงออกจากเหง้าเรียงเป็นวงซ้อนทับกันรูปใบหอก
ดอกช่อ แทงออกจากเหง้า กลีบดอกสีนวล ใบประดับที่อยู่ส่วนล่างของช่อมีสีเขียวปลายแกมชมพู ใบประดับส่วนบนรูปใบหอกสีแดงเข้ม
ผลรูปกลมมี 3 พู
สรรพคุณ
เหง้า แก้ท้องร่วง อาเจียน แก้ไข้ ผสมในยาระบายเพื่อให้มีฤทธิ์ ระบายน้อยลง สมานแผล

 

ขมิ้นชัน ขมิ้น ขมิ้นแกง ขมิ้นหยอก ขมิ้นหัว ขี้มิ้น หมิ้น:Curcuma longa L.
ชื่อ :: ขมิ้นชัน ขมิ้น ขมิ้นแกง ขมิ้นหยอก ขมิ้นหัว ขี้มิ้น หมิ้น ( Curcuma longa L. )

ขมิ้นชัน ขมิ้น ขมิ้นแกง ขมิ้นหยอก ขมิ้นหัว ขี้มิ้น หมิ้น

 

ไม้ล้มลุก เหง้าใต้ดินรูปไข่ เนื้อในเหง้าสีเหลืองส้ม มีกลิ่นเฉพาะ
ใบเดี่ยว แทงออกจากเหง้าเรียงเป็นวงซ้อนทับกัน รูปใบหอก
ดอกช่อ แทงออกจากเหง้า รูปทรงกระบอก
ผลรูปกลมมี 3 พู
สรรพคุณ
เหง้า รักษาโรคผิวหนังผื่นคัน รักษาโรคท้องอืด ท้องเฟ้อและแผลในกระเพาะอาหาร มีน้ำมันหอมระเหย คือ curcumin

 

โกโก้ โคโค่:Theobroma cacao L.
ชื่อ :: โกโก้ โคโค่ ( Theobroma cacao L. )

โกโก้ โคโค่

 

ไม้ต้น สูง 3-8 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานแกมไข่กลับหรือรูปขอบขนาน
ดอกเดี่ยวหรือออกเป็นกระจุกที่ลำต้นและกิ่งก้าน กลีบดอกสีขาวแกมเหลือง เกสรตัวผู้ที่เป็นหมันสีม่วงเข้ม ปลายยอดสีขาว
ผลสด รูปไข่แกมกระสวย ผิวย่น เมื่อสุกสีม่วงหรือสีเหลือง เมล็ดรูปกระสวย สีน้ำตาล
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ เมล็ด บำรุงร่างกาย ไขมันที่แยกได้ขณะบดเมล็ด นำมาใช้เป็นตัวยาพื้นในการทำยาเหน็บ เนื้อเมล็ดมีสารทีโอโบรมีน และคาเฟอีน มีผลกระตุ้นประสาทส่วนกลางและขับปัสสาวะ

 

แกแล แกก้อง สักขี เหลือง แกล แหร เข ช้างงาต้อก น้ำเคี่ยวโซ่ หนามแข:Maclura cochinchinensis (Lour.) Corner
ชื่อ :: แกแล แกก้อง สักขี เหลือง แกล แหร เข ช้างงาต้อก น้ำเคี่ยวโซ่ หนามแข ( Maclura cochinchinensis (Lour.) Corner )

แกแล แกก้อง สักขี เหลือง แกล แหร เข ช้างงาต้อก น้ำเคี่ยวโซ่ หนามแข

 

ไม้พุ่ม มียางขาว กิ่งก้านมีหนาม
ใบเดี่ยว เรียงสลับเวียนรอบกิ่ง รูปรี  มีหนามแหลมออกตรงซอกใบ 1 อัน
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ แยกเพศ อยู่คนละต้น รูปกลม กลีบดอกสีเขียวอ่อน 
ผลเป็นผลรวม สีแดง
สรรพคุณ
แก่น แก้ไข้รากสาด แก้ท้องร่วง บำรุงน้ำเหลือง บำรุงกำลัง

แกลบหนู กระดูกเขียด, กระดูกอึ่ง, กระดูกอึ่งใหญ่, แกลบหูหนู, แปรงหูหนู, ดูกอึ่ง, อึ่งใหญ่:Dendrolobium lanceolatum (Dunn.) Schindl.
ชื่อ :: แกลบหนู กระดูกเขียด, กระดูกอึ่ง, กระดูกอึ่งใหญ่, แกลบหูหนู, แปรงหูหนู, ดูกอึ่ง, อึ่งใหญ่ ( Dendrolobium lanceolatum (Dunn.) Schindl. )

แกลบหนู กระดูกเขียด, กระดูกอึ่ง, กระดูกอึ่งใหญ่, แกลบหูหนู, แปรงหูหนู, ดูกอึ่ง, อึ่งใหญ่

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง สูง 1-3 เมตร  
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 3 ใบ รูปไข่หรือรูปวงรี
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ รูปดอกถั่ว กลีบดอกสีเหลืองอ่อน
ผลเป็นฝักแบน มีเมล็ดเดียว 
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ราก ต้มเอาน้ำดื่ม แก้ไตพิการ (โรคเกี่ยวกับระบบทางเดินปัสสาวะ มีปัสสาวะขุ่นข้น เหลืองหรือแดง มักมีอาการแน่นท้อง กินอาหารไม่ได้) ผสมกับรากโมกมัน รากกาสามปีกใหญ่ รากเกล็ดปลาหมอและรากหางหมาจอก ต้มน้ำดื่ม แก้คุณไสย (อาการผอมแห้ง ใจสั่น บางเวลาร้องไห้)

 

เกล็ดปลาหมอ:Phyllodium elegans (Lour.) Desv.
ชื่อ :: เกล็ดปลาหมอ ( Phyllodium elegans (Lour.) Desv. )

เกล็ดปลาหมอ

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง สูง 1-2 เมตร
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 3 ใบ ใบย่อยใบกลางรูปไข่กว้าง
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบ มีใบประดับลักษณะคล้ายเกล็ดปลา ประกบหุ้มไว้ 2 ใบ กลีบดอกสีขาว รูปดอกถั่ว
ผลเป็นฝักแบนยาว คอดเป็นข้อๆ
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ราก ต้มน้ำดื่ม แก้โรคตับพิการ (อาการผิดปกติของตับ) ผสมกับรากกระดูกอึ่ง รากกาสามปีกใหญ่ รากโมกมันและรากหางหมาจอก ต้มน้ำดื่ม แก้คุณไสย (มีอาการผอมแห้ง ใจสั่น บางเวลาเพ้อคลั่ง ร้องไห้)

 

เกล็ดปลาช่อน เกล็ดลิ่นใหญ่, ลิ่นต้น, หญ้าสองปล้อง, ลูกหนีบต้น, หญ้าเกลดลิ่น, หางลิ่น:Phyllodium pulchellum (Lour.) Desv.
ชื่อ :: เกล็ดปลาช่อน เกล็ดลิ่นใหญ่, ลิ่นต้น, หญ้าสองปล้อง, ลูกหนีบต้น, หญ้าเกลดลิ่น, หางลิ่น ( Phyllodium pulchellum (Lour.) Desv. )

เกล็ดปลาช่อน เกล็ดลิ่นใหญ่, ลิ่นต้น, หญ้าสองปล้อง, ลูกหนีบต้น, หญ้าเกลดลิ่น, หางลิ่น

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง สูง 0.6-2 เมตร 
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 3 ใบ ใบย่อยใบกลางรูปวงรีแกมขอบขนานหรือรูปไข่แกมวงรี กว้าง 4-6 ซม. ยาว 6-9 ซม. ใบ ย่อยด้านข้าง กว้าง 2.5-4 ซม. ยาว 4-6 ซม.
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบ มีใบประดับลักษณะคล้ายเกล็ดปลาประกบหุ้มไว้ 2 ใบ กลีบดอกสีขาว รูปดอกถั่ว
ผลเป็นฝักแบน ยาว คอดเป็นข้อๆ 
สรรพคุณ
สรรพคุณทางยาใช้เช่นเดียวกับเกล็ดปลาหมอ

 

เกล็ดปลา เกล็ดลิ่นใหญ่, ลูบลีบต้น, ลูกลีบต้น:Phyllodium longipes (Craib) Schindl.
ชื่อ :: เกล็ดปลา เกล็ดลิ่นใหญ่, ลูบลีบต้น, ลูกลีบต้น ( Phyllodium longipes (Craib) Schindl. )

เกล็ดปลา เกล็ดลิ่นใหญ่, ลูบลีบต้น, ลูกลีบต้น

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง สูง 1.5-2.5 เมตร
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 3 ใบ ใบย่อยใบกลางรูปไข่แกมใบหอก กว้าง 5-8 ซม. ยาว 8-12 ซม. ใบย่อยใบข้าง กว้าง 3-4 ซม. ยาว 6-8 ซม.
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบ มีใบประดับลักษณะคล้ายเกล็ดปลาขนาดใหญ่ประกบหุ้มไว้ 2 ใบ กลีบดอกสีขาว รูปดอกถั่ว  
ผลเป็นฝักแบนยาว คอดเป็นข้อๆ
สรรพคุณ
 
สรรพคุณทางยาใช้เช่นเดียวกับเกล็ดปลาหมอ

 

กุยช่าย:Allium tuberosum Roxb.
ชื่อ :: กุยช่าย ( Allium tuberosum Roxb. )

กุยช่าย

 

ไม้ล้มลุก ลำต้นเป็นใบเกล็ดรูปทรงกระบอกเรียวยาว
ใบเดี่ยว รูปเส้นยาว 
ดอกช่อออกที่ซอกใบ ก้านดอกยาว กลีบรวมสีขาว ใบประดับเป็นเยื่อบางๆ  
ผลแห้ง แตกได้ มี 3 พู 
สรรพคุณ
ตำรายาไทย ใช้ เมล็ด ขับพยาธิเส้นด้าย พยาธิแส้ม้า ขับประจำเดือน ต้นและใบ ตำให้ละเอียดผสมเหล้าและสารส้มเล็กน้อย กรองเอาน้ำดื่มครั้งละ 1 ถ้วยชา แก้โรคนิ่ว หนองใน เมล็ด คั่วไฟให้เกรียมดำ บดให้ละเอียดผสมน้ำมันยาง ชุบสำลีอุดในรูฟันที่ผุ หรือนำมาเผาไฟ รมควันฆ่าแมลง ที่เข้าไปในรูหู

 

กุ่มบก ผักกุ่ม:Crateva adansonii DC. Subsp. Trifoliata (Roxb.) Jacobs
ชื่อ :: กุ่มบก ผักกุ่ม ( Crateva adansonii DC. Subsp. Trifoliata (Roxb.) Jacobs )

กุ่มบก ผักกุ่ม

 

ไม้พุ่ม
ใบประกอบแบบนิ้วมือ ใบย่อย 3 ใบ
ดอกช่อ กลีบดอกสีขาวแล้วเปลี่ยนเป็นสีเหลือง
ผลสด ทรงกลม เมื่อสุกสีน้ำตาลแดง
สรรพคุณ
ใบ บำรุงหัวใจ ขับลม ใบสด รักษาโรคผิวหนัง กลาก เกลื้อน ราก บำรุงธาตุเปลือกต้น ยาขับลม แก่น รักษาริดสีดวงทวาร และอาการผอมเหลือง เจริญอาหาร เป็นยาอายุวัฒนะ 

 

กุ่มน้ำ กุ่ม:Crateva religiosa G.Forst.
ชื่อ :: กุ่มน้ำ กุ่ม ( Crateva religiosa G.Forst. )

กุ่มน้ำ กุ่ม

 

ไม้ต้น สูงได้ถึง 20 เมตร
ใบประกอบแบบนิ้วมือ ใบย่อย 3 ใบ รูปวงรีหรือรูปไข่
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกเมื่อแรกบานสีขาวแล้วเปลี่ยนเป็นสีเหลือง
ผลสด รูปร่างค่อนข้างกลม เมื่อสุกสีเทา
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ใบ ขับเหงื่อ ดอก แก้เจ็บคอ ผล แก้ไข้ เปลือกต้น ผสมรวมกับเปลือกกุ่มบก เปลือกทองหลางใบมน ต้มน้ำดื่มเป็นยาขับลม แก้สะอึก กระพี้ แก้ริดสีดวงทวาร แก่น แก้นิ่ว ราก แช่น้ำกิน บำรุงธาตุ ใบและกิ่งมีสารไฮโดรเจนไซยาไนด์ซึ่งเป็นพิษได้ เมื่อกินสด ควรดอง หรือต้มกำจัดพิษเสียก่อน

 

กำแพงเจ็ดชั้น ตะลุ่มนก, ตาไก้, น้ำนอง, มะต่อมไก่, หลุมนก:Salacia chinensis L.
ชื่อ :: กำแพงเจ็ดชั้น ตะลุ่มนก, ตาไก้, น้ำนอง, มะต่อมไก่, หลุมนก ( Salacia chinensis L. )

กำแพงเจ็ดชั้น ตะลุ่มนก, ตาไก้, น้ำนอง, มะต่อมไก่, หลุมนก

 

ไม้พุ่มแกมเถาหรือไม้พุ่มรอเลื้อย สูงได้ถึง 5 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่ รูปวงรีกว้าง รูปวงรีแกมใบหอกหรือรูปไข่กลับ
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบหรือกิ่งก้าน กลีบดอกสีเหลืองหรือสีเขียวแกมเหลือง
ผลสด รูปทรงกลม หรือรูปกระสวยกว้าง เมื่อสุกสีส้มแดง
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ต้น ต้มน้ำดื่ม แก้ปวดเมื่อย เป็นยาระบาย หรือเข้ายาระบาย (ผสมกับรากตูมกาขาว รากชะมวงและรากปอด่อน) รักษาโรคตับอักเสบ (ผสมกับเปลือกต้นมะดูก) แก้หืด (ผสมกับแก่นพลับพลา แก่นโมกหลวง ต้นสบู่ขาว ต้นพลองเหมือด แก่นจำปา และต้นคำรอก) แก้เบาหวาน (ผสมกับรากทองพันชั่ง หัวข้าวเย็นเหนือ หัวข้าวเย็นใต้ หัวร้อยรู แก่นสัก และหญ้าชันกาดทั้งต้น)

 

กำลังช้างสาร ฮ่อสะพายควาย:Pithecellobium  tenue Craib
ชื่อ :: กำลังช้างสาร ฮ่อสะพายควาย ( Pithecellobium tenue Craib )

กำลังช้างสาร ฮ่อสะพายควาย

 

ไม้ต้น สูง 5-8 เมตร กิ่งก้านมีหนาม
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 1-3 คู่ รูปไข่กลับหรือรูปวงรี ก้านใบแผ่เป็นครีบ หูใบเป็นหนาม
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งและซอกใบ กลีบดอกสีขาว เกสรตัวผู้สีขาว มีจำนวนมาก
ผลเป็นฝักแบน คอดเล็กน้อย เมื่อสุกสีน้ำตาล
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ต้น ต้มกับน้ำซาวข้าว ดื่มแก้ไข้ แก้ร้อนใน หรือผสมกับแก่นฝาง ต้นพญาท้าวเอว โด่ไม่รู้ล้มทั้งต้น ต้นเครืองูเห่า ต้มน้ำดื่ม แก้ปวดเส้น ปวดเอว

 

กาแฟ กาแฟใบใหญ่:Coffea canephora Pierr ex A.Froehner
ชื่อ :: กาแฟ กาแฟใบใหญ่ ( Coffea canephora Pierr ex A.Froehner )

กาแฟ กาแฟใบใหญ่

 

ไม้พุ่มสูง 2-4 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปขอบขนานกว้าง หูใบอยู่ระหว่างก้านใบ
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบกลีบดอกสีขาว ติดกันเป็นหลอด มีกลิ่นหอม
ผลสด รูปไข่แกมทรงกลม เมื่อสูกสีแดง
สรรพคุณ
 
เมล็ด มีคาแฟอีน เป็นยากระตุ้นประสาทส่วนกลาง ทำให้นอนไม่หลับ กระตุ้นหัวใจ ขับปัสสาวะ จาการทดลองพบว่า การดื่มกาแฟทำให้หัวใจเต้นเร็ว ความดันโลหิตเพิ่ม อาจทำให้มีอาการปวดแสบที่ลิ้นปี่ เนื่องจากลิ้นปิดเปิดระหว่างหลอดอาหารและกระเพาะอาหารทำงานไม่ดี ทำให้กรดไหลย้อนขึ้นมา จึงไม่ควรดื่มกาแฟขณะท้องว่าง

 

กาหลง โยธิกา ส้มเสี้ยว เสี้ยวน้อย กาแจ๊ะกูโด	:Bauhinia acuminata L.
ชื่อ :: กาหลง โยธิกา ส้มเสี้ยว เสี้ยวน้อย กาแจ๊ะกูโด  ( Bauhinia acuminata L. )

กาหลง โยธิกา ส้มเสี้ยว เสี้ยวน้อย กาแจ๊ะกูโด

 

ไม้พุ่ม
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปค่อนข้างกลม ปลายเว้าลึก
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบปลายยอด กลีบดอก 5 กลีบ สีขาว
ผลเป็นฝักแบน แตกได้
สรรพคุณ
ราก แก้ไอ ขับเสมหะ แก้บิด ดอก ลดความดันโลหิต แก้เสมหะพิการ แก้ปวดศีรษะ แก้เลือดออกตามไรฟัน

 

กาสะลองคำ สะเภา อ้อยช้าง จางจืด แคเป๊าะ สำเภาหลามต้น ปีบทอง กากี:Radermachera ignea (Kurz) Steenis
ชื่อ :: กาสะลองคำ สะเภา อ้อยช้าง จางจืด แคเป๊าะ สำเภาหลามต้น ปีบทอง กากี ( Radermachera ignea (Kurz) Steenis )

กาสะลองคำ สะเภา อ้อยช้าง จางจืด แคเป๊าะ สำเภาหลามต้น ปีบทอง กากี

 

ไม้ต้น ผลัดใบ
ใบประกอบแบบขนนกสามชั้น เรียงตรงข้าม
ดอกช่อ ดอกย่อยสีส้มแกมเหลืองหรือส้ม
ผลแห้ง รูปฝักดาบยาว
สรรพคุณ
 
ลำต้น แก้ซางในเด็กซึ่งมักจะมีเม็ดขึ้นในปากและลำคอ อาเจียน ท้องขึ้น ท้องเดิน ตัวร้อน ลิ้นเป็นฝ้า 

 

การเวก กระดังงัว กระดังงาป่า กระดังงาเถา หนามควายนอน:Artabotrys siamensis Miq.
ชื่อ :: การเวก กระดังงัว กระดังงาป่า กระดังงาเถา หนามควายนอน ( Artabotrys siamensis Miq. )

การเวก กระดังงัว กระดังงาป่า กระดังงาเถา หนามควายนอน

 

ไม้เถาเนื้อแข็งขนาดใหญ่
ใบเดี่ยว เรียงสลับ มีมือเกาะเป็นตะขอ
ดอกเดี่ยว ดอกอ่อนสีเขียว แก่สีเหลือง มีกลิ่นหอม
ผลกลุ่ม เมื่อสุกมีสีเหลือง
สรรพคุณ
ดอก ใช้แต่งกลิ่นเครื่องหอม

 

การบูร อบเชยญวน:Cinnamomum camphora (L.) J.Presl
ชื่อ :: การบูร อบเชยญวน ( Cinnamomum camphora (L.) J.Presl )

การบูร อบเชยญวน

 

ไม้ต้น เปลือกต้นและใบมีกลิ่นหอม เนื้อไม้มีกลิ่นการบูร
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่ มีกลิ่นการบูร ยอดอ่อนมีใบเกล็ดสีเหลืองแกมน้ำตาลหุ้มอยู่ 
ดอกช่อ ดอกย่อยมีขนาดเล็ก สีนวล 
ผลเป็นผลสด ขนาดเล็ก
สรรพคุณ
เนื้อไม้ บำรุงธาตุ ขับเสมหะ ขับลม แก้จุกแน่นเฟ้อ แก้ปวดท้อง  ท้องร่วง ขับเหงื่อ ถ้านำเนื้อไม้มากลั่นด้วยไอน้ำ จะได้สารการบูร (camphor) ใช้แก้เคล็ดบวม ขัดยอก แพลง แก้พิษแมลงต่อยและโรคผิวหนังเรื้อรัง

 

กานพลู:Syzygium aromaticum (L.) Merr. & L.M.Perry
ชื่อ :: กานพลู ( Syzygium aromaticum (L.) Merr. & L.M.Perry )

กานพลู

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปใบหอก ใบอ่อนสีแดงหรือน้ำตาลแดง
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาวและร่วงง่าย กลีบเลี้ยงและฐานดอกสีแดงหนาแข็ง
ผลเป็นผลสด รูปไข่ สีแดงดำ
สรรพคุณ
ดอกตูมแห้ง แก้ปวดฟัน แก้ท้องเสียขับลม แก้ท้องอืดเฟ้อ ดับกลิ่นปาก ยาชาเฉพาะที่

 

กัลปพฤกษ์ ชัยพฤกษ์:Cassia bakeriana Craib
ชื่อ :: กัลปพฤกษ์ ชัยพฤกษ์ ( Cassia bakeriana Craib )

กัลปพฤกษ์ ชัยพฤกษ์

 

ไม้ต้น สูงได้ถึง 10 เมตร กิ่งก้านและใบอ่อนมีขน
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 5-7 คู่  รูปขอบขนานแกมใบหอกกลับ ใบอ่อนมีขนสีน้ำตาลอ่อน
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ยาว 5-12 ซม. กลีบดอกสีชมพู
ผลเป็นฝักกลม ยาวคล้ายฝักราชพฤกษ์ แต่มีขนละเอียดสีเทาหรือน้ำตาล
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ เนื้อในฝัก ขนาด 8 กรัม กินเป็นยาระบายอย่างอ่อน เหมาะสำหรับเด็ก

 

กันเกรา ตำเสา ทำเสา มันปลา:Fagraea fragrans Roxb.
ชื่อ :: กันเกรา ตำเสา ทำเสา มันปลา ( Fagraea fragrans Roxb. )

กันเกรา ตำเสา ทำเสา มันปลา

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปรี
ดอกช่อ เมื่อเริ่มบานกลีบดอกสีขาว เปลี่ยนเป็นสีเหลือง กลิ่นหอม
ผล สด กลม สีแดง
สรรพคุณ
ใบ แก้ไข้จับสั่น บำรุงธาตุ แก้หืด รักษาโรคผิวหนังพุพอง

 

กัญชาเทศ ซ้าซา, ส่าน้ำ:Leonurus sibiricus L.
ชื่อ :: กัญชาเทศ ซ้าซา, ส่าน้ำ ( Leonurus sibiricus L. )

กัญชาเทศ ซ้าซา, ส่าน้ำ

 

ไม้ล้มลุกอายุปีเดียว สูง 60-180 ซม.
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปวงรี ขอบใบหยักเว้าลึก
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีม่วงชมพูเชื่อมติดกันปลายแยกเป็น 2 ปาก
ผลแห้ง ไม่แตก
สรรพคุณ
ยาพื้นบ้านใช้ ทั้งต้นเหนือดิน 3-4 กิ่ง เติมน้ำ 3 ถ้วย ต้มพอเดือด ดื่มครั้งละ 1 ถ้วย วันละ 3 ครั้ง แก้ไข้มาลาเรีย

 

กะเรกะร่อน กล้วยหางไหล, เอื้องด้ามข้าว, เอื้องปากเป็ด:Cymbidium aloifolium (L.) Sw.
ชื่อ :: กะเรกะร่อน กล้วยหางไหล, เอื้องด้ามข้าว, เอื้องปากเป็ด ( Cymbidium aloifolium (L.) Sw. )

กะเรกะร่อน กล้วยหางไหล, เอื้องด้ามข้าว, เอื้องปากเป็ด

 

กล้วยไม้เกาะอาศัยอยู่บนพรรณไม้อื่น
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปเส้นยาวและแคบ หนาและฉ่ำน้ำ
ดอกช่อ ออกที่โคนใกล้กับลำต้น ห้อยลง กลีบดอกสีเหลืองมีแถบสีม่วง
ผลแห้ง แตกได้ เมล็ดเล็กมากลักษณะเป็นผงละเอียด
สรรพคุณ
ตำรายาไทยและยาพื้นบ้านใช้ ใบสด ลนไฟให้นิ่ม แล้วบีบเอาน้ำหยอดหูโดยตรง แก้หูน้ำหนวก

 

กะเม็ง กะเม็งตัวเมีย, คัดเม็ง, บังกีเช้า, หญ้าสับ, ฮ่อมเกี่ยว:Eclipta prostrata (L.) L.
ชื่อ :: กะเม็ง กะเม็งตัวเมีย, คัดเม็ง, บังกีเช้า, หญ้าสับ, ฮ่อมเกี่ยว ( Eclipta prostrata (L.) L. )

กะเม็ง กะเม็งตัวเมีย, คัดเม็ง, บังกีเช้า, หญ้าสับ, ฮ่อมเกี่ยว

 

ไม้ล้มลุกอายุปีเดียว สูงได้ถึง 50 ซม. ลำต้นสีเขียวหรือน้ำตาลแดง มีขนละเอียด
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปใบหอก ผิวใบมีขนทั้งสองด้าน
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาว
ผลแห้ง ไม่แตก แบน สีดำ
สรรพคุณ 
ตำรายาไทยใช้ ใบและราก เป็นยาถ่าย ทำให้อาเจียน ราก แก้เป็นลมหน้ามืดจากการคลอดบุตร แก้ท้องเฟ้อ บำรุงตับ ม้าม และบำรุงโลหิต ทั้งต้น แก้มะเร็ง (อาการแผลเรื้อรัง เน่าลุกลาม รักษายาก) แก้หืด แก้หลอดลมอักเสบ แก้จุกเสียด แก้กลาก เกลื้อน เป็นยาฝาดสมาน น้ำคั้นจากต้น รักษาอาการดีซ่าน

 

กะเพรา กอมก้อ กอมก้อดง กะเพราขาว กะเพราแดง:Ocimum tenuiflorum L.
ชื่อ :: กะเพรา กอมก้อ กอมก้อดง กะเพราขาว กะเพราแดง ( Ocimum tenuiflorum L. )

กะเพรา กอมก้อ กอมก้อดง กะเพราขาว กะเพราแดง

 

ไม้ล้มลุก มี 3 พันธุ์ คือ กะเพราแดง กะเพราขาวและกะเพราลูกผสม  
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่หรือรูปรี คล้ายโหระพาต่างกันที่กลิ่น
ดอกช่อ ดอกย่อยสีชมพูแกมม่วง ดอกกะเพราแดงสีเข้มกว่ากะเพราขาว
ผลเป็นผลแห้ง มี 4 ผลย่อย
สรรพคุณ
ใบหรือทั้งต้น เป็นยาขับลมแก้ปวดท้อง ท้องเสีย คลื่นไส้อาเจียน  

 

กะเจียน ค่าสามซีก แคหาง จันทน์ดง ทรายเด่น โมดดง สะบันงาป่า เหลือง พญารากดำ:Polyalthia cerasoides (Roxb.) Benth. ex Bedd.
ชื่อ :: กะเจียน ค่าสามซีก แคหาง จันทน์ดง ทรายเด่น โมดดง สะบันงาป่า เหลือง พญารากดำ ( Polyalthia cerasoides (Roxb.) Benth. ex Bedd. )

กะเจียน ค่าสามซีก แคหาง จันทน์ดง ทรายเด่น โมดดง สะบันงาป่า เหลือง พญารากดำ

 

ไม้ต้น ขนาดกลาง
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปหอกหรือรูปวงรี 
ดอกเดี่ยวหรือออกเป็นช่อ กลีบดอกสีเขียว แกมเหลือง
ผลกลุ่ม รูปกลมรี สุกสีแดง
สรรพคุณ
ราก แก้กษัย ดื่ม 250 มิลลิลิตร วันละ 3 ครั้ง เพื่อคุมกำเนิดในสตรี บำรุงกำลังบุรุษ แก้ไข้

 

กอมขม กะลำเพาะต้น, หมาชล, ดีงุต้น, ดำ, ตะพ้านก้น, หงีน้ำ, หยีน้ำใบเล็ก:Picrasma javanica Blume
ชื่อ :: กอมขม กะลำเพาะต้น, หมาชล, ดีงุต้น, ดำ, ตะพ้านก้น, หงีน้ำ, หยีน้ำใบเล็ก ( Picrasma javanica Blume )

กอมขม กะลำเพาะต้น, หมาชล, ดีงุต้น, ดำ, ตะพ้านก้น, หงีน้ำ, หยีน้ำใบเล็ก

 

ไม้ต้น สูงได้ถึง 20 เมตร
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 3-7 ใบ รูปวงรีแกมขอบขนาน
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ แยกเพศ อยู่บนต้นเดียวกัน กลีบดอกสีขาว สีเหลืองหรือสีเขียว กลีบเลี้ยงติดอยู่จนเป็นผล
ผลสด รูปกลมแป้นหรือรูปไข่ เมื่อสุกสีเหลืองอ่อน
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ เปลือกต้น แก้ไข้มาลาเรีย สารแอลคาลอยด์จากเปลือกมีฤทธิ์กดประสาทส่วนกลางและ ลดไข้ในสัตว์ทดลองได้ปานกลาง

 

ก่องข้าวหลวง ก่องข้าวต้น ครอบ:Abutilon persicum (Burm.f.) Merr. (Abutilon polyandrum (Burm.f.) Wight & Arn.)
ชื่อ :: ก่องข้าวหลวง ก่องข้าวต้น ครอบ ( Abutilon persicum (Burm.f.) Merr. (Abutilon polyandrum (Burm.f.) Wight & Arn.) )

ก่องข้าวหลวง ก่องข้าวต้น ครอบ

 

ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง แตกกิ่งก้าน มีขนละเอียด 
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่กว้างหรือรูปหัวใจ ผิวใบมีขนละเอียดหนาแน่นมากทั้งสองด้าน
ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีเหลือง ขนาดใหญ่กว่ามะก่องข้าว   
ผลแห้ง แตกได้ มีขน แบ่งเป็น 12-18 ครีบ
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ เช่นเดียวกับมะก่องข้าว คือ ต้น บำรุงโลหิต ขับลม ช่วยย่อย และเจริญอาหาร ราก แก้โรคเกี่ยวกับลมและดี บำรุงธาตุ แก้มุตกิต (อาการปัสสาวะขุ่น เสียวมดลูก ตกขาวมีกลิ่นเหม็นคาว ปวดชายกระเบนเหน็บ) แก้ไอ แก้ไข้ ผอมเหลือง บำรุงกำลัง ใบหรือทั้งต้น ต้มน้ำดื่มแก้โรคเบาหวาน ขับปัสสาวะ ทางเดินปัสสาวะอักเสบ

 

กลึงกล่อม กระทุ่มกลอง, กระทุ่มคลอง, กำจาย, ไคร้น้ำ, จิงกล่อม, ช่องกลอง, น้ำนอง, น้ำน้อย, ผักจ้ำ, มะจ้ำ, มงจาม:Polyalthia suberosa (Roxb.) Thwaites
ชื่อ :: กลึงกล่อม กระทุ่มกลอง, กระทุ่มคลอง, กำจาย, ไคร้น้ำ, จิงกล่อม, ช่องกลอง, น้ำนอง, น้ำน้อย, ผักจ้ำ, มะจ้ำ, มงจาม ( Polyalthia suberosa (Roxb.) Thwaites )

กลึงกล่อม กระทุ่มกลอง, กระทุ่มคลอง, กำจาย, ไคร้น้ำ, จิงกล่อม, ช่องกลอง, น้ำนอง, น้ำน้อย, ผักจ้ำ, มะจ้ำ, มงจาม

 

ไม้พุ่ม สูง 2-4 เมตร กิ่งอ่อนมีขนสีน้ำตาล เปลือกต้นสีน้ำตาลแดง มีช่องหายใจสีชมพู
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานหรือรูปใบหอกแกมขอบขนาน กว้าง 2-4 ซม. ยาว 5-11 ซม.
ดอกเดี่ยว ออกเหนือซอกใบ กลีบดอกด้านนอกสีน้ำตาลแดง ด้านในสีเหลือง
ผลเป็นผลกลุ่ม มีหลายผลย่อยรวมเป็นช่อ ผลย่อยรูปทรงกลม เมื่อสุกสีม่วงดำ
สรรพคุณ
ในใบและกิ่งพบสาร suberosol ซึ่งมีฤทธิ์ต้านเชื้อ HIV ที่เป็นสาเหตุของโรคเอดส์ ในหลอดทดลอง

 

กลอย มันกลอย, กลอยข้าวเหนียว, กลอยหัวเหนียว, กลอยนก, คลี้, กอย:Dioscorea hispida Dennst. var. hispida
ชื่อ :: กลอย มันกลอย, กลอยข้าวเหนียว, กลอยหัวเหนียว, กลอยนก, คลี้, กอย ( Dioscorea hispida Dennst. var. hispida )

กลอย มันกลอย, กลอยข้าวเหนียว, กลอยหัวเหนียว, กลอยนก, คลี้, กอย

 

ไม้เถาเลื้อยพัน ลำต้นมีหนาม หัวใต้ดินขนาดใหญ่
ใบประกอบ มี 3 ใบย่อย เรียงสลับ ใบย่อยใบกลางรูปวงรี หรือรูปวงรีแกมขอบขนาน ใบย่อยสองข้างรูปไข่หรือรูปไข่กลับ  
ดอกช่อ แยกเพศอยู่คนละต้น ออกที่ซอกใบ ห้อยลง ดอกช่อตัวผู้ยาวได้ถึง 40 ซม. ออกเป็นช่อซ้อน 2-3 ชั้น ดอกช่อตัวเมียเป็นช่อเดี่ยว กลีบรวมสีเหลือง
ผลแห้ง มีปีก 3 ปีก
สรรพคุณ
 
ตำรายาไทยใช้ หัวใต้ดิน แก้เถาดาน (อาการแข็งเป็นลำในท้อง) หุงเป็นน้ำมันใส่แผล กัดฝ้า กัดหนอง หัวใต้ดินมีสารพิษหลายชนิดที่ทำให้เกิดอาการเมา เช่น dioscorine ผู้ป่วยจะมีอาการคือ ใจสั่น วิงเวียน คันคอ อาเจียน เหงื่อออก ตาพร่า เป็นลม ปฐมพยาบาลโดยรีบทำให้อาเจียน และนำส่งโรงพยาบาลโดยเร็ว 

 

กล้วยน้ำว้า:Musa ABB group (triploid) cv.
ชื่อ :: กล้วยน้ำว้า ( Musa ABB group (triploid) cv. )

กล้วยน้ำว้า

 

ไม้ล้มลุก มีลำต้นใต้ดิน
ใบเดี่ยว เรียงสลับซ้อนกัน รูปขอบขนาน ผิวใบเรียบมัน ท้องใบสีอ่อนกว่า มีนวล 
ดอกช่อเรียกว่าหัวปลีออกที่ปลายยอด ใบประดับหุ้ม ช่อดอกสีแดงหรือม่วงกลีบดอกสีขาว
ผลเป็นผลสด ไม่มีเมล็ดหรือมีเมล็ดน้อย 
สรรพคุณ
ผลดิบ รักษาอาการท้องเสียและบิด โดยกินครั้งละครึ่งหรือ 1 ผล เนื่องจากมีสารแทนนิน มีรายงานว่า มีฤทธิ์ป้องกันการเกิดแผลในกระเพาะอาหารของหนูขาวที่ถูกกระตุ้นด้วยยาแอสไพริน โดยเชื่อว่าฤทธิ์ดังกล่าวเกิดจากการกระตุ้นผนังกระเพาะอาหารให้หลั่งสารเมือกออกมามากขึ้น จึงนำมาทดลองรักษาโรคกระเพาะอาหารในคน โดยใช้กล้วยดิบ หั่นเป็นแว่น ตากแห้งบดเป็นผง กินวันละ 4 ครั้ง ๆ ละ 1-2 ช้อนแกง ก่อนอาหารและก่อนนอน อาจทำให้เกิดอาการท้องอืด ซึ่งป้องกันได้โดยกินร่มกับยาขับลม เช่น ขิง

 

กฤษณา ไม้หอม:Aquilaria crassna Pierre ex Lecomte
ชื่อ :: กฤษณา ไม้หอม ( Aquilaria crassna Pierre ex Lecomte )

กฤษณา ไม้หอม

 

ไม้ต้น เปลือกเรียบสีเทา เนื้อไม้อ่อนสีขาว 
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปรีแกมขอบขนาน ผิวมัน 
ดอกช่อ ดอกย่อยขนาดเล็ก กลีบดอกสีขาวแกมเขียว  
ผลเป็นผลแห้ง รูปวงรี เปลือกแข็ง มีขนสีเทา เมื่อแก่จะแตก  
สรรพคุณ
เนื้อไม้ ซึ่งเป็นสีดำและมีกลิ่นหอม คุมธาตุ บำรุงโลหิตและหัวใจ ใช้ผสมยาหอม แก้ลมวิงเวียนศีรษะ อาเจียน ท้องร่วง แก้ไข้ต่างๆ บำบัดโรคปวดบวมตามข้อ

 

กระโดน ปุย ปุยกระโดน ปุยขาว ผ้าฮาด หูกวาง:Careya sphaerica Roxb.
ชื่อ :: กระโดน ปุย ปุยกระโดน ปุยขาว ผ้าฮาด หูกวาง ( Careya sphaerica Roxb. )

กระโดน ปุย ปุยกระโดน ปุยขาว ผ้าฮาด หูกวาง

 

ไม้ต้นขนาดกลาง ผลัดใบ สูง 8-20 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่กลับ
ดอกเดี่ยว ออกที่ปลายกิ่งและเหนือรอยแผลใบใกล้ๆ ปลายกิ่ง กลีบดอกสีเขียวอ่อน ขอบกลีบสีชมพู เกสรตัวผู้สีขาวจำนวนมาก โคนก้านเกสรตัวผู้เชื่อมติดกัน สีชมพูเข้ม
ผลสด รูปทรงกลม 
สรรพคุณ
ตำรายาไทยใช้ ดอก บำรุงกำลังหลังการคลอดบุตร ผล ช่วยย่อยอาหาร ใบ ใส่แผล เปลือกต้น สมานแผล แก้เคล็ดเมื่อย แก้การอักเสบจากพิษงู ในกรณีงูพิษยังไม่ควรใช้

 

กระแจะ ขะแจะ, ตุมตัง, พญายา	:Naringi crenulata (Roxb.) Nicolson (Hesperethusa crenulata ( Roxb.) Roem.)
ชื่อ :: กระแจะ ขะแจะ, ตุมตัง, พญายา  ( Naringi crenulata (Roxb.) Nicolson (Hesperethusa crenulata ( Roxb.) Roem.) )

กระแจะ ขะแจะ, ตุมตัง, พญายา

 

ไม้ต้นขนาดเล็ก สูง 3-8 เมตร กิ่งก้านมีหนาม
ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 4-13 ใบ รูปวงรีแกมไข่กลับ ก้านใบแผ่เป็นปีก
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาว
ผลสด รูปทรงกลม 
สรรพคุณ
 
ตำรายาไทยใช้ ใบ แก้ลมบ้าหมู ราก เป็นยาถ่าย ผล เป็นยาบำรุง แก่น ดองเหล้ากินแก้กษัย (การป่วยที่เกิดจากหลายสาเหตุ ทำให้ร่างกายเสื่อมโทรม ซูบผอม โลหิตจาง ซูบผอม) โลหิตพิการ ดับพิษร้อน ยาพื้นบ้านใช้ ต้น ต้มน้ำดื่ม ครั้งละครึ่งแก้ว วันละ 3 ครั้ง เช้า กลางวัน เย็น แก้ปวดตามข้อ ปวดเมื่อย เส้นตึง แก้ร้อนใน แก้โรคประดง (อาการโรคผิวหนังมีผื่นคัน เป็นเม็ดขึ้นคล้ายผด คันมาก มักมีไข้ร่วมด้วย)

 

กระเบาใหญ่ กระเบาน้ำ กระเบาเบ้าแข็ง กระเบา กาหลง เบา:Hydnocarpus anthelminthicus Pierre ex Laness.
ชื่อ :: กระเบาใหญ่ กระเบาน้ำ กระเบาเบ้าแข็ง กระเบา กาหลง เบา ( Hydnocarpus anthelminthicus Pierre ex Laness. )

กระเบาใหญ่ กระเบาน้ำ กระเบาเบ้าแข็ง กระเบา กาหลง เบา

 

ไม้ต้น
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนาน
ดอกเดี่ยวหรือช่อสั้นๆ แยกเพศอยู่คนละต้น กลีบดอกสีม่วงแดงจางๆ